Wednesday, September 21, 2016

We are Seasons in the Sun -- #Fall-ing

(Το γνωστό ποστ που ξανασηκώνω κάθε χρόνο για την αλλαγή εποχής)

*Για να συνεχίσω λοιπόν τα προχθεσινά περί Iσημερίας, σήμερα  22 Σεπτεμβρίου και ώρα 14:21 UTC (17:21 ώρα Ελλάδος) είναι σύμφωνα με την Αστρονομία η αρχή του Φθινοπώρου.
Κάτι που πολλές φορές δημιουργεί σύγχυση σε σχέση με τις εποχές όπως τις ξέρουμε.



Και αυτό οφείλεται στο τι ακριβώς εννοούμε λέγοντας εποχές.
Στο αστρονομικό έτος οι εποχές ορίζονται από τις Iσημερίες και ταHηλιοστάσια.
Ενώ, λόγω της ελλειπτικής τροχιάς της Γης, δεν είναι ίσης διάρκειας μεταξύ τους αλλά υπάρχει κάποια διαφορά 1-2 ημερών.

Από μετεωρολογικής όμως άποψης, επικρατεί ο γνωστός διαχωρισμός των εποχών ανά τρίμηνο, ο οποίος και γενικώς συμφωνεί με τα στατιστικά δεδομένα που έχουμε για τις θερμοκρασίες. (Τουλάχιστον εξαιρώντας τις μεγάλες αποκλίσεις που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια και μάς κάνουν να μιλάμε για τις κλιματικές αλλαγές.)


Η εναλλαγή των εποχών, όπως ξέρουμε οφείλεται στην κλίση 23.5 μοιρών του άξονα της Γης σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της. Με αποτέλεσμα, το ημισφαίριο το οποίο έχει κλίση προς τον Ήλιο να δέχεται μεγαλύτερα ποσά ηλιακής ενέργειας, η οποία και οδηγεί σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες.


Image: Wikimedia Commons

Από μια απλή ματιά στο σχήμα φαίνεται καθαρά ότι το ποσό ηλιακής ενέργειας εξαρτάται και από το γεωγραφικό πλάτος στο οποίο βρισκόμαστε. Γι΄αυτό και σε τροπικές περιοχές δεν μιλάμε για τις γνωστές 4 εποχές του χρόνου, αλλά συνήθως για δύο εποχές, αυτή των μουσώνων (βροχερή περίοδος) και της ξηρασίας, καθώς η διάκριση δεν είναι τόσο σαφής.
Συνοπτικά στο animation (NASA) που ακολουθεί.






*Επειδή όμως και οι διάφοροι λαοί έχουν τις παραδόσεις τους που κρατάνε αιώνες, ιδού ένα ωραίο πινακάκι για τις
εποχές όπως τις διαχωρίζουν οι Αβορίγινες, οι ιθαγενείς δηλαδή κάτοικοι της Αυστραλίας.
Οι Αβορίγινες, πολύ σοφά, διαχώρισαν τις εποχές σύμφωνα με τις αλλαγές που παρατηρούσαν γύρω τους στην φύση και στα ζώα.
Άλλα ενδιαφέροντα, στο Old Farmer's Almanac.

Από το spaceballz, It's all part of my autumn almanac. :)






Friday, September 16, 2016

Autumn - Full Harvest Moon

*Επανέκδοση των κλασικών εικονογραφημένων. Απόψε λοιπόν, η Πανσέληνος τού Σεπτεμβρίου -το περίφημο Full Harvest Moon- λίγο πριν την αρχή του Φθινοπώρου.





Image : NASA


Σήμερα η Πανσέληνος που είναι πλησιέστερη στην (Βόρεια) Φθινοπωρινή Ισημερία. Λόγω της θέσης της σε σχέση με την εκλειπτική (και της κλίσης της τροχιάς της ως προς την εκλειπτική), η Σελήνη ανατέλλει αρκετά νωρίτερα αυτό το διάστημα.



Για την ακρίβεια, η Σελήνη κατά την διάρκεια του κύκλου 29.5 ημερών, ανατέλλει κάθε μέρα γύρω στα 30-70 λεπτά αργότερα από ό,τι την προηγούμενη. Και έτσι βλέπουμε το αντίστοιχο τμήμα της και έχουμε την αντίστοιχη φάση της Σελήνης.
Η Νέα Σελήνη π.χ. ανατέλλει σχεδόν ταυτόχρονα με τον Ήλιο, οπότε δεν την βλέπουμε καθόλου όλη τη νύκτα.

Κατά την διάρκεια όμως της Πανσελήνου του Σεπτεμβρίου, η διαφορά είναι γύρω στα 25 λεπτά, καθώς έχουμε την ελάχιστη απόσταση.
Έτσι, κατά την Πανσέληνο αλλά και κατά τις επόμενες βραδυές, το διάστημα κατά το οποίο επικρατεί σκοτάδι είναι ελάχιστο.
Η φωτεινή νύκτα λοιπόν επέτρεπε στους γεωργούς να συνεχίσουν τις εργασίες τους, όταν δεν ήταν διαδεδομένα τα ηλεκτρικά φώτα.
Και καθώς είναι η εποχή του θερισμού, ονομάστηκε Full Harvest Moon.

Οι Κέλτες πάντως το ονόμαζαν και Full Singing Moon ενώ ονομάζεται και Full Barley Moon.
Και αυτό μάς οδηγεί στο τραγούδι του Rory: Barley and Grape Rag.

*Όλα τα παραπάνω ισχύουν γενικώς για πλάτη γύρω στις 40 μοίρες. Επίσης, κάποιες φορές τυχαίνει η Πανσέληνος της Φθινοπωρινής Ισημερίας να σημειωθεί τον Οκτώβριο.



Harvest Moon
Photo credit: Sr. Fins Eirexas of Pobra do Caramiñal, Galiza, Spain.


Σχετικά:
The Moon Illusion - γιατί το Φεγγάρι φαίνεται χαμηλά
Full Moon Names

*Διαβάζοντας και τα σχόλια (από την εποχή που έγραφα στο μπλογκ:) δεν μπορώ παρά να ομολογήσω ότι το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό διαβάζοντας για τη σημερινή Πανσέληνο, είναι φυσικά το LP του Neil Young.


Singing words, words
between the lines of age.


Friday, August 26, 2016

Γιατί δεν θα δούμε τον Άρη στις 27 Αυγούστου

ή για την ακρίβεια τι δεν θα δούμε..
[Και ναι, ήρθε και πάλι η ώρα του: Μια που δε σήκωσα καινούργια ποστς, γιατί να μη ξαναθυμηθούμε τα παλιά καλά του χρονοντούλαπου;]


Πιστεύω πως δεν υπάρχει κανείς που δεν έχει λάβει και φέτος το γνωστό mail
"στις 27 Αυγούστου θα δούμε τον Άρη τόσο κοντά όσο ποτέ και θα είναι μοναδική φορά που θα συμβεί αυτό για τα επόμενα 150,000 χρόνια".
** Επίσης, το ίδιο mail αναφέρει ότι ο Άρης θα συναγωνίζεται την Πανσέληνο σε μέγεθος, όλα αυτά βέβαια με γυμνό μάτι. Aκόμα και το αρχικό chain mail, δεν αναφέρει ότι ο Άρης θα είναι ορατός με γυμνό μάτι σαν την Πανσέληνο, αλλά ότι με ένα απλό τηλεσκόπιο θα φαίνεται όπως φαίνεται η Πανσέληνος με γυμνό μάτι.
Μάλλον η πρόταση έπεσε πολύ δύσπεπτη για τον μέσο αναγνώστη, πάντως έμεινε το "η Πανσέληνος με γυμνό μάτι".



Για όποιον ενδιαφέρεται, η ιστορία ξεκίνησε από το 2003 όταν όντως ο Άρης βρέθηκε κοντά στην Γη, στην κοντινότερη απόσταση εδώ και 60,000 χρόνια (από όπου και η σχετική φωτογραφία από το Hubble). Ε, όπως φαίνεται από τότε το mail ανακυκλώνεται.





Η απόσταση τότε λοιπόν ήταν 55,758,006 km (0.372719 AU), κάτι το οποίο είχε να συμβεί από το 57,612 π.Χ., ενώ υπολογίζεται να ξανασυμβεί το 2287.
Για φέτος, όπως μπορειτε να δείτε από το διάγραμμα (το οποίο βρίσκεται εδώ), η απόσταση θα είναι κατι λίγο μεγαλύτερη, δλδ 359,000,000km.



Image Courtesy of Windows to the Universe



Και αν θέλετε όλες τις σχετικές θέσεις για πολλά επόμενα χρόνια, μια φωτογραφία από την Wikipedia (wikimedia commons license).






*Στην τελευταία φωτογραφία φαίνεται καθαρά η διαφορά τις συγκεκριμένες χρονιές.
Πιο αναλυτικά φαίνεται στο επόμενο διάγραμμα - το ποστ κοντεύει να βουλιάξει, αλλά όσο πλησιάζει η ημερομηνία αποφάσισα να το εμπλουτίζω, αντί να σηκώνω ξεχωριστά ποστς.



Μια ακομα ενδιαφέρουσα σημείωση εδώ, είναι ότι ακόμα και αν μεγενθύνουμε κατά πολύ με το τηλεσκόπιο πχ, πάλι το θέαμα δεν θα έχει καμμιά σχέση με την Πανσέληνο (με γυμνό μάτι). Και αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται ο ανθρώπινος εγκέφαλος τα αντικείμενα, σε σχέση με το περιβάλλον.
Η Πανσέληνος στον νυχτερινό ουρανό φαίνεται πολύ διαφορετικά από ό,τι ένας πλανήτης τον οποίο παρατηρούμε μέσω του τηλεσκοπίου. Όπως δηλαδή θα ήταν διαφορετική η εντύπωση αν παρατηρούσαμε την Πανσέληνο μέσα από έναν μαύρου χρώματος σωλήνα.
(Κατι παρόμοιο με το The Moon Illusion, όταν κάποιες φορές η Πανσέληνος φαίνεται μεγαλύτερη.)


**Θυμίζω περιληπτικά:

α) Τα περισσότερα από τα μαίηλς που έρχονται με forward είναι τρίχες, και με ένα απλό googliσμα αυτό εξακριβώνεται.
Ακόμα περισσότερο εξακριβώνεται στο γνωστό πλέον site Urban Legends, όπου βρίσκονται και τα περισσότερα mails που μάς έρχονται μέσω Fwd.
β) Τι μπορούμε να δούμε, στις 27/8/09:
*Τον Δία, που θα βρίσκεται στον αστερισμό τού Αιγόκερω



*Τον Antares (α Scorpii/ Άλφα Σκορπιού) δηλαδή τον φωτεινότερο αστέρα του Σκορπιού. Μπορεί να εντοπιστεί εύκολα με το παρακάτω διάγραμμα



Image: NASA


** υπενθυμίζω το ask2use που ισχύει ειδικά για "επίσημους - μμε" κλπ





Tuesday, August 09, 2016

12 Αυγούστου: Περσείδες

{*το κλασικό παλιό ποστ με τις απαραίτητες  προσαρμογές}




MIKE BLAKE / REUTERS


Στις 12 Αυγούστου λοιπόν το καθιερωμένο ραντεβού με *τους* Περσείδες, με ένα περιθώριο μια μέρα πριν και μετά, που θα μπορούμε πάλι να απολαύσουμε σε μεγάλο βαθμό το θέαμα.




Παρατηρήσεις έχουν ήδη καταγραφεί από τις 30 Ιουλίου
, αν και ελάχιστες ακόμα.
Επίσης, σχετικές φωτογραφίες σε μια πολύ ενδιαφέρουσα σελίδα εδώ

Για φέτος τα *καλά*  νέα είναι ότι η Σελήνη δε θα μας εμποδίσει κατά την παρατήρηση. Επειδή δε οι Περσείδες χαρακτηρίζονται από την ιδιαίτερη λαμπρότητά τους, έχουμε σοβαρές ελπίδες να απολαύσουμε το θέαμα.
Αναμένεται μάλιστα ο ρυθμός να φτάσει ως και τους 150/ώρα, ενώ οι πιο αισιόδοξοι μιλάνε και για 200/ώρα.

Έτσι, τίποτα δεν μάς εμποδίζει από το να ξεκινήσουμε ακόμα κι από τώρα την προσπάθεια, κι ίσως με λίγη καλή τύχη εντοπίσουμε κάποιον διάττοντα.


Τα εγκυκλοπαιδικά τώρα: Οι Περσείδες είναι από τις πιο θεαματικές βροχές διαττόντων, που ξεκινάει από τα μέσα Ιουλίου και το αποκορύφωμα είναι στις 11/12 Αυγούστου.

Ονομάζονται έτσι γιατί φαίνεται να προέρχονται από τον αστερισμό του Περσέα (στον οποίο βρίσκεται και ο SN 2006gy) αλλά φυσικά είναι ορατοί σε ολόκληρο τον νυχτερινό ουρανό.

Οφείλονται στην ουρά του Κομήτη Swift-Tuttle, ο οποίος ανακαλυφθηκε ανεξάρτητα από τους Lewis Swift και Horace Parnell Tuttle τον Ιούλιο του 1862.

Ο ίδιος ο κομήτης βρίσκεται αρκετά μακρυά μας, αλλά υπήρχε κάποτε η αντίληψη ότι θα μπορούσε να συγκρουστεί με την Γη ή την Σελήνη, το 2126.
Μάλιστα υπάρχουν και αναφορές σε ακριβείς ημερομηνίες, όπως πχ 14 Αυγούστου - και αυτό θα ήταν μια καλή ευκαιρία για mass mail με τίτλο "κομήτης σαν αυτόν που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους θα πέσει στην Γη παραμονή Δεκαπενταύγουστου".
(Το πρώτο τμήμα είναι αλήθεια,γιατί η διάμετρος του Swift-Tuttle είναι όντως 9.7 χλμ, της τάξης δηλαδή του αντικειμένου που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σώμα που περνάει επαναλαμβανόμενα κοντά από την Γη, με περίοδο 130 έτη.)

Τελικά με νέους υπολογισμούς ο αστρονόμος Brian Marsden απέδειξε ότι το 3044 θα έχουμε ένα near miss, καθώς ο κομήτης θα περάσει ακριβώς a million miles away (Rory forever).

Την παρατήρηση πάντως ότι οι Περσείδες οφείλονται στην ουρά του Swift-Tuttle έκανε πρώτος ο Giovanni Schiaparelli, το 1867.

Τώρα, λόγω της τροχιάς του κομήτη, ευνοείται το βόρειο ημισφαίριο της Γης.

Πότε;
Από τις 9 το βράδυ Πέμπτης 11 προς Παρασκευή 12/8 τοπική ώρα (δηλαδή όπου βρίσκεται ο καθένας) θα ξεκινήσει το φαινόμενο να είναι ορατό, ενώ μετά τα μεσάνυχτα θα παρατηρούνται με μεγαλύτερες συχνότητες. 
Γύρω στη 1 τα ξημερώματα οι συνθήκες αρχίζουν και γίνονται ιδανικές.

Ο Γερμανός Αστρονόμος Eduard Heis ήταν ο πρώτος που έκανε την καταμέτρηση το 1839 και κατέγραψε έως 160 μετεωρίτες/ώρα.
Σχετικές αναφορές πάντως υπάρχουν από το 36 μ.Χ. ενώ ήταν γνωστοί και με το ποιητικό όνομα Tears of St. Lawrence.


Image Credit: NASA/Nathalie Dautel (2001)

και.. I wish a falling star could fall forever

p.s. το ξανασήκωσα μια που είναι επίκαιρο, και να διευκρινίσω ότι το τηλεσκόπιο όχι απλά δεν χρειάζεται αλλά καλύτερα να το αποφύγουμε - για δυο λόγους:
1) θα έχουμε πιο περιορισμένο οπτικό πεδίο, ενώ εμείς θέλουμε να έχουμε όσο το δυνατόν ευρύτερο
2) υπάρχει το κλασσικό, να χαζέψουμε και να "κολλήσουμε" σε κάτι θεαματικό -όπως πχ ο Δίας προς τα νοτιοδυτικά- και να χάσουμε μετεωρίτες:)
Τα κυάλια αντίθετα μπορεί να βοηθήσουν, πάντως δεν είναι το βασικό.
Βασικό είναι σε λίγη ώρα να βρίσκεται κανείς κάπου σκοτεινά όσο γίνεται, με όσο δυνατόν ευρύτερο οπτικό πεδίο και χωρίς πολλά κτίρια κλπ τριγύρω.
Κατά τα άλλα, καλή παρατήρηση!


update
είδα ήδη (λίγο πριν τα μεσάνυχτα) 4 και μάλιστα 2 ιδιαίτερα εντυπωσιακούς!

***LINKS

Οι φωτογραφίες κλπ είναι κυρίως για μετά το σόου, αφού το έχουμε απολαύσει.
Μην ξεχνάμε όμως ότι πάνω από όλα το μπλογκ αυτό αγαπάει την Μουσική, οπότε τι πιο ιδανικό από το να ακούσουμε το cosmic song:
Αν είστε τυχεροί, μπορείτε να πετύχετε τον ήχο κατευθείαν από το Διάστημα, όπως αναμεταδίδεται εδώ από το MSFC meteor radar.

Αυτό που θα ακούσετε είναι κάτι τέτοιο:




**Και αν κάποιος θέλει να διαβάσει για την "άλλη όψη", και το κατά πόσο η Επιστήμη καταστρέφει την μαγεία τέτοιων φαινομένων, παραπέμπω στο "Μαύρο όχι άλλο κάρβουνο". Δεν θα μπορούσα να συμφωνώ περισσότερο.

**Social Media
Τέλος, για όσους θέλουν να έχουν και online παρακολούθηση, στο twitter υπάρχει η σχετική κουβέντα με χρήση τού #Meteowatch.



**Και αν φαίνεται ενίοτε [υπερβολική]  *απελπισμένη, πια*  η επιμονή μου στον σωστό τονισμό, στην σωστή ορθογραφία και το γένος των καημένων των διαττόντων.. απλά αναρωτηθείτε αν έχει περισσότερη αξία να γνωρίζει κανείς πραγματικά για τι ακριβώς μιλάει, κι όχι μια απλή περιγραφή που "βγαίνει από τα συμφραζόμενα". 

Την μαγεία λοιπόν που -εσχάτως- υμνούμε όλοι, μάς προσφέρουν κάποιοι διάττοντες αστέρες. 
Το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να γνωρίζουμε το όνομά τους :)


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.