Monday, April 30, 2007

Ηλιακή δραστηριότητα


Image : SOHO


Δευτέρα σήμερα, ετοιμαζόμαστε να γιορτάσουμε την Πρωτομαγιά, και φυσικά αυτό που μάς ενδιαφέρει είναι να έχει καλό καιρό.
Ο Ήλιος λοιπόν, σε μια από τις σχεδόν real-time εικόνες από το SOHO (η ώρα που δίνει είναι UTC).

Επιτέλους, μετά 3 εβδομάδες, παρατηρείται κάποια σημαντική δραστηριότητα, συγκεκριμένα στην Active Region AR953.
Είναι πρώτη φορά που υπάρχει τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να παρατηρηθούν ενεργοί περιοχές ή ηλιακές κηλίδες, από το τελευταίο ελάχιστο που ήταν πριν 11 χρόνια.

Ο επόμενος 11ετής ηλιακός κύκλος (Solar Cycle 24) αναμενόταν να ξεκινήσει το προηγούμενο Φθινόπωρο. Τελικά φαίνεται πως θα ξεκινήσει τον επόμενο Μάρτιο ενώ το μέγιστό του θα είναι τέλη του 2011 με μέσα του 2012 - το Hubble επιδιορθώνεται το 2008 ενώ τα διαστημικά λεωφορεία της NASA αποσύρονται το 2010, το ερώτημα είναι τι θα γίνει με τον ISS και φυσικά τις διάφορες μη επανδρωμένες αποστολές αλλά και τα συστήματα (πχ GPS) εδώ στην Γη.

Όλα αυτά, ενώ πολύ πρόσφατα διαβάζαμε για την έντονη ηλιακή δραστηριότητα τον Δεκέμβριο του 2006, και τις επιπτώσεις της (το λινκ σε προηγούμενο ποστ εδώ).
Έτσι είναι παραπάνω από προφανές το τι ενδιαφέρον υπάρχει για μια σωστή βραχυπροθεσμη αλλά και μακροπρόθεσμη πρόγνωση.

Προς το παρόν μπορούμε να απολαύσουμε το βιντεάκι (.mov, quicktime, 700K)

Καλή Πρωτομαγιά!


Sunday, April 29, 2007

Ο λευκός νάνος με την μικρότερη μάζα στον Milky Way

Αστρονόμοι εντόπισαν τον λευκό νάνο με την μικρότερη (ως τώρα τουλάχιστον) μάζα στον γαλαξία μας : μια σφαίρα από He, στο μέγεθος του Κρόνου, που περιέχει μόνο περίπου το 1/5 της μάζας του Ήλιου.
Επιπλέον, εντοπισαν και την πηγή που οδηγεί τον λευκό νανο σε απώλεια μάζας. Ένας συνοδός πιθανότατα πάλι λευκός νάνος, που δεν έχουν δει ακόμα, ήταν αυτός που απορρόφησε μεγάλο τμήμα από το υλικό του μικρού λευκού νάνου.

Αυτό που τον κάνει τοσο ξεχωριστό είναι ότι, όπως λέει ο Warren Brown του Harvard-Smithsonian, χρειάζονται εξαιρετικές περιστάσεις ώστε να έχουμε έναν λευκό νάνο τόσο χαμηλής μάζας.
Και ενώ η μάζα του είναι τόσο μικρότερη από το κανονικό, το μέγεθός του είναι 9 φορές μεγαλύτερο (από το κανονικό)!

Ο J0917+46Β (ολοκληρωμένα : SDSS J091709.55+463821.8) βρίσκεται στα 7,400 έτη φωτός από την Γη, κοντά στα όρια των αστερισμών του Lynx (Λυγξ) και της Μεγάλης Άρκτου.



Η ομάδα αστρονόμων που το εντόπισε, περιγράφει την ιστορία του ως εξής :
το δυαδικό σύστημα ξεκίνησε με ένα άστρο με μάζα περίπου δυο φορές την μάζα του Ήλιου και ένα άλλο άστρο με ελαφρώς μικρότερη μάζα από ό,τι ο Ήλιος.
Το πρώτο άστρο ήταν αυτό που εξελίχτηκε και πρώτο, και έγινε ένας λευκός νάνος μάζας περίπου 1/3 μάζας του Ήλιου.
10 δισ χρόνια αργότερα, το συνοδό του άστρο έγινε και αυτό λευκός νάνος.
Στην διάρκεια αυτής της διαδικασίας, τα στρώματα που έχανε κάθε φορά το άστρο το οποίο εξελίσσονταν, περιέβαλλαν το συνοδό άστρο δημιουργώντας τριβή η οποία έφερνε τα δυο άστρα πιο κοντά μεταξύ τους.
Αυτήν την στιγμή περιφέρονται το ένα γύρω από το άλλο κάθε 7.6 ώρες σε απόσταση περίπου 1,000,000km.

Ο Mukremin Kilic του Ohio State University λέει :
"The relation between our white dwarf and its companion is like a cosmic marriage in which both people have to give a lot.
Two stars start out close to each other. One of them engulfs the other (like a hug) and gives continuously (losing mass), and they get closer. Then the other star evolves and becomes a giant and engulfs the first star (hugging back) and now it has to give a lot, or lose a lot of mass. They get closer and closer and end up dancing continuously."







Καλλιτεχνική απεικόνιση, από τον David A. Aguilar (CfA)


*Η δημοσίευση στο arxiv



Henri Poincaré (29 Απριλίου 1854)


Thought is only a flash between two long nights, but this flash is everything.

To doubt everything or to believe everything are two equally convenient solutions; both dispense with the necessity of reflection.



Henri Poincaré, χάρη στην εικασία του οποίου η "δημοσιότητα" ανακάλυψε πόσο trendy μπορεί να είναι η αναφορά στην Τοπολογία - και χάρη βέβαια στην βράβευση του Pereleman.
Ωστόσο ο Poincaré υπήρξε πολύ περισσότερα από τον θεμελιωτή της Αλγεβρικής Τοπολογίας.

Βιογραφίες υπάρχουν πολλές. Σϋντομα μερικές ματιές στο έργο του :
ο Ε.Τ.Βell τον είχε αποκαλέσει "Last Universalist", καθώς είχε ασχοληθεί με όλους τους κλάδους των Μαθηματικών,τόσο στα Καθαρά όσο και στα Εφαρμοσμένα Μαθηματικά. Εκτός από την Τοπολογία ασχολήθηκε ενδεικτικά και με την Θεωρια Αριθμών, Θεωρία Ομάδων, Διοφαντικές Εξισώσεις, Υπερβολική Γεωμετρία, Θεωρία Σχετικότητος, ενώ σημαντική θεωρείται η συμβολή του στην ανάπτυξη της Θεωρίας του Χάους.

Σπουδαίο έργο είχε και στην Ουράνια Μηχανική, με δυο σημαντικά βιβλία
Les Methodes Nouvelles de la Mecanique Celeste (1892, 1893, 1899) και
Lecons de Mecanique Celeste (3 volumes, 1905-1910).
όπου δούλεψε πολύ πάνω στο πρόβλημα των τριών σωμάτων, ενώ άλλα σπουδαία βιβλία του είναι τα

La Science et l'hypothese (1902)

La Valeur de la Science (1905)

Science et methode (1908)



... it may happen that small differences in the initial conditions produce very great ones in the final phenomena.


What is it indeed that gives us the feeling of elegance in a solution, in a demonstration? It is the harmony of the diverse parts, their symmetry, their happy balance; in a word it is all that introduces order, all that gives unity, that permits us to see clearly and to comprehend at once both the ensemble and the details.







Saturday, April 28, 2007

Wormholes - let's do the time warp again

Κι ενώ ο Stephen Hawking προετοιμάζεται για το Διάστημα, νέα μελέτη από δυο Φυσικούς δημοσιεύεται σχετικά με τις λεγόμενες wormholes (σκουληκότρυπες επί το ελληνικό).
Οι Thibault Damour (Institut des Hautes Etudes Scientifiques/Bures-sur-Yvette) και Sergey Solodukhin (International University Bremen) υποστηρίζουν ότι οι σκουληκότρυπες -όπως τις περιγράφει και ο Hawking- αν υπάρχουν θα παρουσιάζουν εκπληκτικές ομοιότητες με τις μαύρες τρύπες. Σε τέτοιο βαθμό, ώστε ο διαχωρισμός να είναι δύσκολος.
Μια βασική διαφορά ωστόσο είναί οτι σε αντίθεση με τις μαύρες τρύπες, οι σκουληκότρυπες δεν έχουν ορίζοντα γεγονότων.

Για όσους δεν έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα, ναι, μιλάμε για "περάσματα" από το δικό μας Σύμπαν σε κάποιο άλλο παράλληλο, όπου οι σκουληκότρυπες είναι μικρές τομές στο χωροχρονικό συνεχές, επιτρέποντας ουσιαστικά την διέλευση.
Έτσι, αν ένα αντικείμενο μπει σε μια μαύρη τρύπα δεν βγαίνει, ενώ σε μια σκουληκότρυπα θα βγει σε κάποιο άλλο Σύμπαν.

Ε τώρα μένει και μια μικρή λεπτομέρεια.. να διαπιστωθεί και πειραματικά - υποθέτω δύσκολο αλλά και απαραίτητο βήμα, πριν αρχίσουμε να ετοιμάζουμε αποσκευές και για άλλα Σύμπαντα;Ρ
Μάς λείπει λίγο exotic matter..


*Και η σχετική δημοσίευση στο arxiv, για να προσγειωθούμε:)


O Stephen Hawking σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας

Το είχε ανακοινώσει την ημέρα των γενεθλίων του : θέλει να ταξιδέψει στο Διάστημα.
Χτες έκανε το πρώτο βήμα, πραγματοποιώντας πτήση σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας. Μάλιστα άντεξε πολύ παραπάνω (μιλάμε για δευτερόλεπτα βέβαια) από το προγραμματισμένο, και δήλωσε πως ευχαρίστως θα παρέμενε και άλλο.

Όπως δήλωσε ο Hawking, πιστεύει πως η εξερεύνηση του Διαστήματος είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο, το οποίο ίσως είναι και η μόνη λύση για την επιβίωσή μας.
Κι αυτό γιατί η ζωή στην Γη βρίσκεται σε όλο και πιο αυξημένο κίνδυνο να εξαφανιστεί εξαιτίας μιας ξαφνικής υπερθέρμανσης του πλανήτη, πυρηνικού πολέμου ή γενετικά προγραματισμένου ιού.

Να και ένας επιστήμονας που όντως εμπνέι - διαβάστε ένα σχετικό ποστ στο βαρόμετρο για να καταλάβετε τι εννοώ.

Καλές πτήσεις,κύριε Stephen Hawking!




Το θεώρημα της μη πληρότητας και η πεταλούδα της Κίνας



Με αφορμή την σημερινή επέτειο από την γέννηση του Kurt Gödel (28 Απριλίου 1906, Brno), ξαναπροτείνω το συγκεκριμένο βιβλίο, που βάζει πολλά πράγματα στην θέση τους:

Gödel's Theorem: An Incomplete Guide to Its Use and Abuse


Για τις πιο καλλιτεχνικές στιγμές, υπάρχει το κλασσικό
Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid
Περιορίζομαι στο να αναφέρω ότι τους θαυμάζω όλους τους, και αν και το βιβλίο δείχνει πια τα χρόνια του έχει πάντα μεγάλη αξία.


Και τελος, πιο γενικού ενδιαφέροντος (χωρίς το "ελαφρύ" να σημαίνει απαραίτητα "κακογραμμένο")
A World Without Time: The Forgotten Legacy Of Gödel And Einstein


Τρεις προτάσεις λοιπόν για μια πιο πλήρη εικόνα του τι είπε και έκανε ο κύριος αυτός, και ..στα τρία βιβλία δώρο μια συμβουλή:
σε ένα βιβλίο δίνω πάντα μια δεύτερη ευκαιρία. Αν και πάλι δεν με κερδίσει, το κλείνω και το αφήνω στην άκρη.



Όπως είπε και ο Β.Russell
There are two motives for reading a book: one, that you enjoy it; the other, that you can boast about it.

Όπως είπε και ο Terry Hall
Enjoy Yourself (It's Later Than You Think)





Ή όπως λέει το xkcd....
There's too much, And so little feels important.
What do you do?


(Από τα πολύ αγαπημένα comics)


Friday, April 27, 2007

Το Hayabusa επιχειρεί την επιστροφή από τον "shaken asteroid" Itokawa στην Γη

Το Ιαπωνικό Hayabusa, μετά από όλα τα προβλήματα που αντιμετώπισε, θα επιχειρήσει τελικά το ταξίδι της επιστροφής στην Γη.
Βέβαια είναι πολύ αβέβαιο το κατά πόσο θα μπορέσει να ολοκληρώσει το διάρκειας 3 ετών ταξίδι και να επιστρέψει ακέραιο. Αν τα καταφέρει πάντως θα διαπιστωθεί και αν όντως κατάφερε να μαζέψει τα πρώτα δείγματα που (θα) είχαμε ποτέ από αστεροειδή.

Η προγραμματισμένη διαδικασία για να αποκτήσει τα δείγματα το Hayabusa ήταν να βομβαρδίσει (με μικρές σφαίρες) την επιφάνεια και στην συνέχεια να συλλέξει την σκόνη που θα είχε σηκωθεί. Ωστόσο τα δεδομένα έδειξαν ότι σε καμμιά από τις δυο προσεδαφίσεις του ειδικού μίνι "οχήματος" δεν έγινε η εκπυρσοκρότηση, πιθανότατα εξαιτίας conflict στα σήματα που έστειλε το κεντρικό PC στα σχετικά όργανα- η ψυχική οδύνη του conflict τώρα και στο Διάστημα.
Αυτό που ελπίζουν οι υπεύθυνοι της JAXA είναι ότι έστω και κατά λάθος λίγη σκόνη μπορεί να εισχώρησε στον θάλαμο περισυλλογής, κάτι βέβαια που και να συνέβη θα το εξακριβώσουμε μόνο αν το σκάφος καταφέρει να φτάσει ως εδώ.

Την απαραίτητη ενέργεια για να κινηθεί αλλά και για τον προσανατολισμό του σκάφους, την προμηθεύει εξ ολοκλήρου ο κινητήρας ιόντων, αφού νωρίτερα υπήρξε βλάβη στα όργανα ελέγχου προσανατολισμού και είχαμε ολική διαρροή του καυσίμου.
Η κεντρική μηχανή λοιπόν ιονίζει το ευγενές αέριο Xe, και στην συνέχεια χρησιμοποιεί ηλεκτρικά πεδία για να επιταχύνει τα ιόντα, εξασφαλίζοντας έτσι μια σταθερή αν και αδύναμη προώθηση.

Και φτάνουμε στο πρόβλημα : αυτήν την στιγμή λειτουργεί ο ένας από τους 4 κινητήρες που διαθέτει το σκάφος, ενώ χρειάζονται τουλάχιστον 2 για να μπορέσει να επιστρέψει.


Οπως και να έχει, το Hayabusa πρόλαβε τουλάχιστον να μάς στείλει εκπληκτικής ανάλυσης φωτογραφίες του Itokawa, όπου φαίνεται η σύσταση του. Τις φωτογραφίες είδαμε άλλωστε πολύ πρόσφατα και είχε γίνει αρκετός λόγος για τον "shaken" (not stirred?) αστεροειδή.

Η έκπληξη λοιπόν ήταν ότι η επιφάνεια του καλύπτεται μόνο σε ένα τμήμα 20% απο ρηγόλιθο (regolith) - ενώ φυσιολογικά, μετά απο τις συγκρούσεις που τον προκαλούν ο ρηγόλιθος διασκορπίζεται σε όλη την επιφάνεια του αστεροειδή.
Αυτό λοιπόν στο οποίο κατέληξαν είναι ότι έχουμε το λεγόμενο Brazil nut effect: όταν κοκκώδες υλικό αναταράσσεται μετά από δονήσεις, τα μεγαλύτερα σωματίδια είναι αυτά που συσσωρεύονται στην επιφάνεια, καθώς τα μικρότερα κυλάνε προς τα κάτω.
Έτσι λοιπόν πιστεύεται ότι, μετά από συγκρούσεις με μικρότερους αστεροειδείς, και τις ανάλογες αναταράξεις, ο ρηγόλιθος μετανάστευσε "κατρακυλώντας" και επιτρέποντας στους μεγαλύτερους βράχους να συσσωρευτούν σε 3 πλευρές του Itokawa (ο οποίος έχει μήκος περίπου 500m.).


Και το βιντεάκι με τον Itokawa (Quickitme).


Thursday, April 26, 2007

Blowing in the (Martian) Wind

Για τους ανέμους στον Άρη τα έχουμε διαβάσει ξανά και ξανά, εδώ λοιπόν και η εικόνα.
Στις 26 Φεβρουαρίου 2007 (sol 1120) το Spirit κατέγραψε έναν από τους πιο εντυπωσιακούς ανεμοστρόβιλους που είδε τα τρία χρόνια της αποστολής του.

Κλικ εδώ, υπομονή να κατέβουν τα 6ΜΒ - η εικόνα είναι animated gif- και καλή απόλαυση!


Wednesday, April 25, 2007

Τα 17α "γενέθλια" του Hubble - Carina Nebula



Χτες (24/4) ήταν η 17η επέτειος από την εκτόξευση του Hubble, και για τον εορτασμό της δόθηκε στην δημοσιότητα μια από τις μεγαλύτερες πανοραμικές φωτογραφίες που έχουμε δει.
Πρόκειται για το Carina Nebula (Νεφέλωμα της Τρόπιδος), και καλύπτει ένα πλάτος 50 ετών φωτός σε μια ζώνη όπου γεννιούνται -και πεθαίνουν- άστρα.
Στην φωτογραφία μάλιστα απεικονίζεται με πρωτοφανή λεπτομέρεια η διαδικασία γέννησης ενός άστρου.

Στο νεφέλωμα υπάρχουν πάνω από μια δωδεκάδα άστρα 50 με 100 φορες τη μάζα του Ήλιου, με πιο εντυπωσιακό και ενδιαφέρον από αυτά τον Eta Carinae - τέρμα αριστερά στην φωτογραφία.

Το νεφέλωμα είναι στα 7,500 έτη φωτός μακρυά από εμάς, στον (νότιο) αστερισμό της Τρόπιδος - όπου τρόπιδα είναι η καρίνα (αμετάφραστο φαίνεται πιο καθαρά ε?;)) του μυθικού πλοίου του Ιάσονα, της Αργώς.


Gliese 581 C - "Super Earth"

Το όνομα του εξωπλανήτη που ανακαλύφθηκε πρόσφατα, και που είναι ο πλανήτης με τις πιο ευνοϊκές συνθήκες για ύπαρξη ζωής από όσους έχουν εντοπιστεί ως τώρα.
H ανακάλυψη έγινε από ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον Stephane Udry του Αστεροσκοπείου της Γενεύης.

Το γεγονός μέχρι στιγμής είναι πως ο πλανήτης Gliese 581C βρίσκεται στην ιδανική ζώνη απόστασης από το άστρο του, το οποίο φυσικά είναι ο κόκκινος νάνος Gliese 581, σε απόσταση περίπου 20 ετών φωτός στον αστερισμό του Ζυγού.
Η απόσταση αυτή από το άστρο του τον κάνει (με βάση τα μοντέλα) να διαθέτει μέση θερμοκρασία 20 βαθμών Κελσίου, ενώ γενικά η θερμοκρασία κυμαίνεται σε μια κλίμακα 0-40 βαθμών.

Ακόμα πιο λεπτομερώς : ο Gliese 581 C είναι πιθανώς κατά 50% μεγαλύτερος από την Γη (δλδ η ακτίνα του είναι 1.5 φορά η ακτίνα της Γης), και βρίσκεται 15 φορές πιο κοντά στο άστρο του από ό,τι η Γη στον Ήλιο.
Επειδή ακριβώς όπως είπαμε το άστρο του είναι κόκκινος νάνος, άρα πολύ πιο ψυχρό από τον Ήλιο, οι πλανήτες μπορούν να περιφέρονται σε τροχιά πολύ πιο κοντά του, διατηρώντας την δυνατότητα να κατοικηθούν.
Έτσι, οι συνθήκες είναι κατάλληλες ώστε υγρό νερό να μπορεί να υπάρχει στην επιφάνειά του.
Δεν έγινε δηλαδή ανίχνευση νερού σε κάποια μορφή, αλλά με βάση τα δεδομένα απόσταση/θερμοκρασία, αυτό που ξέρουμε είναι ότι υπάρχει η δυνατότηα να υπάρχει νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνεια.
Μάλιστα, πάντα με βάση τα μοντέλα, ο πλανήτης είτε θα είναι βραχώδης (όπως η Γη) είτε θα καλύπτεται εξ ολοκλήρου από ωκεανούς.

Τώρα, άλλα χαρακτηριστικά του : Ένα έτος του πλανήτη Gliese 581 κρατάει 13 γήινες μέρες.
Επιπλέον, η ανατολή και η δύση του "Ήλιου" εκεί, θα είναι ακόμα πιο θεαματική, πάλι λόγω των συνθηκών που αναφέραμε (φαντάσου δηλαδή εκεί τι τραγούδια έχει να γράψει κανείς... ).
Σίγουρα είναι ήδη από τους υποψήφιους εξωπλανήτες για μια μελλοντική αποστολή με σκοπό ανιχνευση ενδείξεων ζωής - κατάλληλες συνθήκες και επιπλέον σχετικά κοντά στην Γη.

Όπως λέει ο Xavier Delfosse του Grenoble U. :
"On the treasure map of the Universe, one would be tempted to mark this planet with an X."

Κι έπειτα λένε ότι χάνεται η ποίηση..



*Να συμπληρώσω κι ότι, όπως δείχνει το c, έχει ήδη βρεθεί άλλος ένας πλανήτης με άστρο τον Gliese 581, ο Gliese 581 b που είναι της τάξης του Ποσειδώνα, ενώ υπάρχουν ήδη ενδείξεις και για τρίτο πλανήτη με μέγεθος περίπου 8 φορές το μέγεθος της Γης.


Tuesday, April 24, 2007

Oι πρώτες 3D εικόνες του Ήλιου, από τα STEREO

Image : STEREO / NASA

Και οι αναμενόμενες εδώ και καιρό 3D φωτογραφίες του Ήλιου, από τα Extreme Ultraviolet Imaging (EUVI) - τηλεσκόπια των STEREO.
(H αποστολή που αποτελείται από δυο πανομοιότυπα σκάφη, "The Ahead" & "The Behind", και ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2006.)


Και βίντεο με Active Regions...θεαματικό ε?:)


Monday, April 23, 2007

Το Ιταλικό Διαστημικό Τηλεσκόπιο Agile σε τροχιά

Και άλλη μια συνεργασία. Η Ιταλική ASI ξεκίνησε χτες μια αποστολή διάρκειας 3 ετών, θέτοντας σε τροχιά το διαστημικό τηλεσκόπιο AGILE, με την βοήθεια του Ινδικού Polar Satellite Launch Vehicle-C8 (PSLV-C8) - είναι ο πρώτος πύραυλος που η Ινδία εκτοξεύει για εμπορικούς σκοπούς. Ο πύραυλος εκτοξεύτηκε από το Διαστημικό Κέντρο Satish Dhawan της Ινδίας.

Το AGILE έχει σκοπό να ανιχνεύσει εκπομπές υψηλής ενεργείας και περιλαμβάνει ανιχνευτές ακτινών Γάμμα αλλά και Χ.
Ο συνδυασμός αυτός δίνει την δυνατότητα στους επιστήμονες να πραγματοποιήσουν συγχρονισμένες παρατηρήσεις και στις δυο συχνότητες, εφοδιάζοντας τους φυσικά με ένα πολύ δυνατό εργαλείο.

Ανάμεσα τώρα στα άλλα, το AGILE θα βοηθήσει να υπάρξει συνέχεια στα δεδομένα ώστε να μελετηθούν οι ανακαλύψεις που έγιναν από το Compton.
Επιπλέον, θα βοηθήσει τους αστρονομους να θέσουν τις βάσεις για το GLAST, την αποστολή της NASA που είναι σχεδιασμένη για τον Δεκέμβιρο με ακόμα πιο προηγμένα όργανα ανίχνευσης ακτινών gamma. Έτσι, οι πηγές ακτινών Γάμμα που εντόπισε το AGILE θα μπορούσαν να είναι οι πρώτοι επιστημονικοί στόχοι του GLAST.

Καλή αρχή και για την Ιταλία! Μια αποστολή, που όπως λένε τουλάχιστον οι Ιταλοί, σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου στην Ιταλία, μετά από συνεργασία ανάμεσα σε διάφορα ερευνητικά κέντρα και φυσικά την Ιταλική Διαστημική Εταιρεία.


Υπογραφή συμφωνίας για συνεργασία ΗΠΑ-Μ.Βρετανίας για θέματα εξερεύνησης του διαστήματος.

Επέστρεψε το Σάββατο το Sοyuz, μεταφέροντας πίσω στην Γη τους Michael Lopez-Alegria, Mikhail Tyurin και βέβαια τον διαστημικό τουρίστα Charles Simonyi.
Στον ISS λοιπόν παρέμειναν πλέον τα μέλη της Exp15 με αρχηγό τον Κοσμοναύτη Fyodor Yurchikhin.
Η NASA βέβαια, με το άγχος τού ότι σύντομα θα εξαρτάται από την "καλή θέληση" των άλλων χωρών για να μπορεί να μεταφέρει αστροναύτες από/προς τον ISS, δεν κάθεται με σταυρωμένα χέρια.

Ήδη την περασμένη εβδομάδα (Πέμπτη 19 Απριλίου) υπογράφηκε στην Washington συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Μ.Βρετανία (άντε, να είμαι και ακριβής : ανάμεσα στη NASA και το British National Space Centre), έτσι ώστε να υπάρξει κοινή μελέτη για τους τρόπους συνεργασίας των δυο χωρών. Τόσο για την εξερεύνηση της Σελήνης, αλλά και ακόμα παραπέρα (Άρης πχ).
Ο Michael Griffin (Διοικητής της NASA) δήλωσε ότι η συνεργασία θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει και αστροναύτες - κάτι που δείχνει μάλλον αλλαγή στην ως τώρα πολιτικη της Μεγάλης Βρετανίας, καθώς είχαμε και νέο Υπουργό.. αλλά αυτά ας τα αφήσω για τους δημοσιογράφους.

Για την αποστολή λοιπόν :
Το όνομά της MoonLITE (Moon Lightweight Interior and Telecom Experiment), με σχεδιασμό για το 2010, που έχει ως αντικείμενο την πραγματοποίηση σεισμικών δοκιμών στην Σελήνη, και φυσικά την αποστολή των πειραματικών δεδομένων στην Γη.
(Οι οποίοι σεισμοί θα προκαλούνται με την χρήση μινι-πυραύλων.)
Ενώ MoonRaker, είναι το όχημα το οποίο θα αποσταλεί στην Σελήνη για την συλλογή και ανάλυση των βράχων.

Η αρχή μιας ακόμα υπέροχης(?) συνεργασίας, και βέβαια παράλληλα με όλα αυτά τα εντυπωσιακά συνεχίζονται και οι έρευνες για το "περιστατικό". δλδ το πιστολίδι στο Johnson Space Center, όπου ως γνωστόν δυστυχώς υπήρξαν και θύματα.


(to be continued..)


Sunday, April 22, 2007

Earth Day 2007


Image : NASA
14 Ιουλίου 1995 / Space Shuttle Discovery STS-70



Here am I floating
round my tin can
Far above the Moon
Planet Earth is blue
And there's nothing I can do.



Οι στίχοι φυσικά γνωστοί ακόμα και για τους μη fans - για εμάς τους υπόλοιπους, και τουλάχιστον όσο αφορά εμένα, ο πρώτος δίσκος που αγόρασα ποτέ και ήταν από το αξεπέραστο είδωλο και ιερό τέρας (ακόμα και αν γενικώς πάντα αντιπαθούσα τα είδωλα).

Τα τραγούδια του Bowie, τα βιβλία του Βερν πιο πριν και ακόμα πιο πριν το χοντρό μαύρο βιβλίο Αστρονομίας που δεν κατάφερνα ούτε να σηκώσω, χώρια να καταλάβω τι λέει, γραμμένο σε εποχές που η εικονογράφηση ήταν χωρίς φωτογραφίες:)
Κάποιοι τρελλοί όμως βρέθηκαν να πετάξουν εκεί ψηλά... Φυσικά η λογική λέει πως κάποιος θα βρισκόταν να το κάνει και πως αυτός ο κάποιος έχει περάσει την σχετική απαιτούμενη και σκληρή εκπαίδευση.
Και όμως αυτός ο κάποιος που τελικά το έκανε δεν παύει να κουβαλάει όλη την ποίηση των αιώνων.

Σήμερα λοιπόν, άλλη μια παγκόσμια μέρα της Γης, και συμμετέχοντας στον εορτασμό ποστάρω την γνωστή πρώτη φωτογραφία της Γης καθώς το Apollo 8 έρχεται από την πίσω πλευρά της Σελήνης στις 29 Δεκεμβρίου 1968, και οι αστροναύτες Frank Borman,James A. Lovell, William A. Anders αντικρύζουν τον πλανήτη μας στο βάθος.
Δεν ξέρω πόσες χιλιάδες στίχοι είναι ικανοί να περιγράψουν αυτήν την αίσθηση που έχουμε βλέποντας τον ρηγόλιθο από τόσο κοντά - πολύ περισσότερο την αίσθηση που είχαν οι αστροναύτες εκεί πάνω...:)
Μια φωτογραφία λοιπόν που θα άξιζε να αφιερώσω σε όσους πιστεύουν ότι η μελέτη της Αστρονομίας καταστρέφει την ποίηση (ίσως βέβαια και το τι σημαίνει ποίηση είναι θέμα ορισμού..).

Αλλά πάνω από όλα, αφιερωμένη σε όσους μάς χάρισαν ανάλογες φωτογραφίες..



Image : NASA/Apollo 8 Crew, 29/12/1968


Do not go where the path may lead, go instead where there is no path and leave a trail.
Ralph Waldo Emerson




*Περισσότερες φωτό εδώ και εδώ μαζί με τις σκέψεις των λίγων εκλεκτών όταν αντίκρυσαν την θέα. Αυτό που ξεχωρίζει πέρα από τον θαυμασμό και το δέος είναι η αίσθηση που έχουν τελικά ολοι του πόσο λεπτή είναι η ατμόσφαιρα που μάς προστατεύει.


Friday, April 20, 2007

The Cosmic Game - by D.J. Sun

Image : TRACE



Συνεχίζεται το ετήσιο συνέδριο της RAS (The Royal Astronomical Society), και έτσι οι ανακοινώσεις είναι πολλές και φυσικά ενδιαφέρουσες. Χτες λοιπόν είχαμε κάτι ακόμα εντυπωσιακό για τον Ήλιο.

Πρόσφατα διαβάζαμε και πάλι για την ηλιακή δραστηριότητα, είχα σηκώσει μάλιστα και δυο φωτογραφίες με τους εντυπωσιακούς βρόχους (κοινώς loops), που παρατηρούνται κατά τις ηλιακές εκλάμψεις.
Ε φαίνεται πως εκτός από ηλιακές καταιγίδες και βλάβες στις επικοινωνίες, το μαγνητικό πεδίο του στέμματος (corona) του Ηλίου, εκπέμπει και ηχητικά κύματα.

Το φαινόμενο είχε εντοπιστεί από το 2002 ωστόσο μόλις πρόσφατα, χάρη σε όργανα όπως SOHO και το Hinode, τελικά επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη μαγνητικών ηχητικών κυμάτων.
Για την ακρίβεια τα ηχητικα κύματα οφείλονται σε εκρήξεις (microflares) στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Ήλιου, εκεί δηλαδή που είναι τα ίχνη των βρόχων.


Image SOHO


Τώρα δεν ξέρω εσείς τι σκέφτεστε όταν ακούτε "ο Ήλιος παίζει μουσική" αλλά σε μένα κατευθείαν ήρθε στο μυαλό αυτό :

Voila l'ete, j'apercois le soleil !


Wednesday, April 18, 2007

Io by (Jupiter) Night

Image : NASA

Μια από τις πιο σουρρεάλ και super φωτό που έχω δει.

Η Ιώ, με την Multicolor Visible Imaging Camera (MVIC), στις 28 Φεβρουαρίου 2007 και περίπου μια ώρα πριν το New Horizons φτάσει στην πλησιέστερη απόστασή του από τον Δία.
Το συγκεκριμένο όργανο (MVIC), είναι τμήμα του Ralph και ειδικά σχεδιασμένο για τον πολύ αχνό φωτισμό του Πλούτωνα από τον Ήλιο. Έτσι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο ώστε να απεικονίσει το τμήμα εκείνο όπου η Ιώ φωτίζεται από τον Δία, και το οποίο στις φωτογραφίες φαίνεται σχεδόν άσπρο.
Ωστόσο η πλευρά της νύχτας αλλά και η γιγαντιαία στήλη του ηφαιστείου Tvashtar διακρίνονται ιδιαίτερα καθαρά, μετά και από την σχετική επεξεργασία.

Η επεξεργασία αυτή στοχεύει στο να αποδώσει την πρασινωπή απόχρωση του φωτός του Δία, έτσι ώστε τα χρώματα να είναι κοντά σε αυτό που θα έβλεπε το ανθρώπινο μάτι στο φως της μέρας.
Οι πολικές περιοχές είναι καφε-κόκκινες, ενώ οι περιοχές στον Ισημερινό είναι ασπρου και κίτρινου χρωματισμού, κυρίως εξαιτίας των διαφόρων μορφών Θείου.

Διακρίνονται ακόμα κάποιες σκούρες κουκκίδες που είναι ηφαιστειακά κέντρα,και αυτό που φαίνεται πιο έντονα (δεξιά και πάνω από το κέντρο) είναι το Fjorgynn.
Στην γραμμή που χωρίζει (καθέτως) την μέρα από την την νύχτα, και προς το κέντο, φαίνονται τρία (ή τέσσερα) πιο έντονα κίτρινα στίγματα. Αυτά πιθανότατα είναι στήλες καπνού από ηφαίστεια, κάτι που έχει τραβήξει την προσοχή των επιστημόνων καθώς δεν είχαν παρατηρηθεί ως τώρα σε αυτήν την περιοχή και επιπλέον είναι σπάνιο να εμφανίζονται ταυτόχρονα σαν "σμήνος".

Τέλος, στην φωτό δεξιά φαίνεται αυτό που δίνει την εντυπωσιακή νότα:
η γαλαζωπή στήλη του Tvashtar, που οφείλει την απόχρωση αυτή στην λεπτή σκόνη που περιέχει και διασκορπά μπλε φως, όπως και ο καπνός φαίνεται μπλε.


Ο κίνδυνος από την σεληνιακή σκόνη - μέγιστο σε 10 χρόνια

Το ίδιο μαγνητικό πεδίο που προστατεύει την Γη από την ακτινοβολία θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο για τους αστροναύτες στην Σελήνη, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Κι αυτό γιατί μπορει να οδηγήσει ηλεκτρόνια στην επιφάνεια της Σελήνης, προκαλώντας έτσι πιθανώς βλάβες στα ηλεκτρονικά συστήματα αλλά και ανασηκώνοντας την επικίνδυνη σεληνιακή σκόνη.

Γενικώς η Σελήνη βρίσκεται εκτός του μαγνητικού πεδίου της Γης. Ωστόσο μια φορά στην διάρκεια κάθε τροχιάς, διέρχεται από την μακρυά "μαγνητική ουρά" της Γης (η οποία ακολουθεί τον πλανήτη μας και εκτείνεται προς την κατεύθυνση αντίθετα του Ήλιου).
Εκεί λοιπόν βρίσκεται μια περιοχή (plasmasheet) γεμάτη ενεργητικά ηλεκτρόνια, τα οποία η Σελήνη συλλέγει στο πέρασμά της.
Το αποτέλεσμα είναι ότι αυτά καταλήγουν στην επιφάνειά της την οποία φορτίζουν με στατικό ηλεκτρισμό, ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε από τη NASA το 98.

Εξαιτίας των αλλαγών στην τροχιά της Σελήνης, ο στατικός αυτός ηλεκτρισμος μεταβάλλεται στη βάση ενός 18ετούς κύκλου.
Ανάλογα δηλαδή με την κλίση του επιπέδου της τροχιάς της, η Σελήνη μπορεί να περάσει πάνω κάτω ή μέσα από την περιοχή ηλεκτρονίων. Συνεπώς μεταβάλλεται η διάρκεια έκθεσής της άρα και η διάρκεια κατά την οποία μπορεί να συλλέξει ηλεκτρόνια.

Κατά την διάρκεια των αποστολών Apollo, ο στατικός ηλεκτρισμός ήταν στο minimum. Ωστόσο θα είναι σε υψηλά επίπεδα κοντά στο 2020 που είναι η ημερομηνία που έχει ορίσει η NASA ως στόχο για την αποστολή της στην Σελήνη.
Για την ακρίβεια, μόλις θα έχει περάσει το maximum, το οποίο θα εμφανιστεί το 2016-2018.
Έτσι, πρέπει πρώτα να εκτιμηθεί ακριβώς ο κίνδυνος που υπάρχει και στην συνέχεια να αναζητηθούν μέθοδοι αντιμετώπισης των προβλημάτων εξαιτίας του στατικού ηλεκτρισμού.

Ήδη μια ομάδα του Πανεπιστημίου της Washington έχει ξεκινήσει πειραματα, εξετάζοντας μια από τις πιθανές λύσεις : συγκεκριμένα, την δημιουργία μια "ασπίδας" χρησιμοποιώντας νέφος πλάσματος, που χάρη στα ισχυρά μαγνητικά και ηλεκτρικά πεδία που περιέχει θα μπορει να εκτρέψει τα φορτισμένα σωματίδια.
Αυτά βέβαια δεν είναι ακόμα παρά τα αρχικά στάδια και ακόμα απομένει πολλή έρευνα και δοκιμή.

Το θετικό πάντως είναι ότι ο κίνδυνος είναι μειωμένος κατά την διάρκεια της σεληνιακής ημέρας, όταν δηλαδή αναμένεται να έχουν τις περισσότερες δραστηριότητες οι αστροναύτες.


Monday, April 16, 2007

Νεκρά κοράλλια δυο χρόνια μετά τους σεισμούς

Οι δυο μεγάλοι σεισμοί στην Σουμάτρα, τον Δεκέμβριο του 2004 και τον Μάρτιο του 2005,ευθύνονται για τον θάνατο πολλών κοραλλιών, όπως ανακοίνωσαν επιστήμονες την Παρασκευή.

Πάνω από 300km ακτών της νήσου Simeulue υψώθηκαν ως και 1.2m πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να εκτεθούν στον Ήλιο οι κοραλλιογενείς ύφαλοι χωρίς τελικά να επιζήσει κανένας τους..
Πρόκειται για την μεγαλύτερη μαζική καταστροφή κοραλλιών που έχει καταγραφεί.

Την ίδια ώρα, ο πρόσφατος σεισμός (8.1) της 1ης Απριλίου 2007 στα Νησιά Σολομώντα, άλλαξε τις ακτές του νησιού Ranongga καθώς ανυψώθηκαν ως και 3 μέτρα πάνω από το νερό.

Η φωτογραφία είναι από τις 11 Απριλίου 2007


Image : NASA Earth Observatory



AIMing at the clouds - η NASA μελετάει τα μυστηριώδη πολικά νέφη.

Image : Pekka Parviainen (στις 21 Ιουλίου 1989)


Η αποστολή AIM (Aeronomy of Ice in the Mesosphere) της NASA θα προσπαθήσει να λύσει το μυστήριο των πολικών νεφών. Δηλαδή, τα νέφη πάγου τα οποία παρατηρούνται στις πολικές περιοχές.

Τα νέφη αυτά συνήθως παρατηρούνται σε ύψος περίπου 80 km από την επιφάνεια της Γης, στην μεσόσφαιρα (το τμήμα ακριβώς επάνω από την στρατόσφαιρα), γι'αυτό και ονομάζονται PMCs, polar mesospheric clouds.
Ωστόσο τα τελευταία χρόνια τα νέφη ήταν ορατά σε χαμηλότερα υψόμετρα από ποτέ και εμφανίζονται συχνότερα ενώ είναι και πιο φωτεινά.
Αρκετοί επιστήμονες συνδέουν αυτές τις αλλαγές με -τι άλλο?- τις αλλαγές στο κλίμα.

Τα νέφη είναι ορατά από την επιφάνεια της Γης μόνο κατά την διάρκεια της νύχτας, και έτσι πολλές φορές οι επιστήμονες τα αποκαλούν και noctilucent clouds, ή NLCs.
Σχηματίζονται στο πιο κρύο τμήμα της γήινης ατμόσφαιρας κατά την διάρκεια του καλοκαιριού στις πολικές περιοχές - έτσι, στο βόρειο ημισφαίριο εμφανίζονται γύρω στα μέσα Μαΐου ενώ στο νότιο μέσα Νοεμβρίου.

Όπως λέει η Mary Mellot που συμμετέχει στο πρόγραμμα ΑΙΜ: Τα νέφη μάς δίνουν ενδείξεις για τις συνθήκες στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Η αποστολή ΑΙΜ λοιπόν θα βοηθήσει να κατανοηθεί η διαδικασία σχηματισμού των νεφών, κάτι που με τη σειρά του θα βοηθήσει στην κατανόηση των βασικών διαδικασιών του διαστημικού περιβάλλοντος και στο πώς η δυνατότητα κατοίκησης των πλανητών επηρρεάζεται από την αλληλεπίδραση ανάμεσα στα πλανητικά μαγνητικά πεδία και ατμόσφαιρες με ηλιακή μεταβλητότητα.


*Ο δορυφόρος ΑΙΜ είναι προγραμματισμένος να εκτοξευτεί στις 25 Απριλίου 2007 και φυσικά θα υπάρχει σχετική κάλυψη από τη NASA TV.
Προς το παρόν, ένα σχετικό βίντεο.


Sunday, April 15, 2007

Venus Express



Image : ESA

Και κάτι επετειακό, μια που έγραψα για την Αφροδίτη στο προηγούμενο ποστ :
Στις 11 Απριλίου λοιπόν συμπληρώθηκε ένας χρόνος από τότε που το Venus Express της ESA μπήκε σε τροχιά γύρω από την Αφροδίτη - και είναι μάλιστα αυτήν την στιγμή το μοναδικό σκάφος που περιφέρεται γύρω από την Αφροδίτη (ναι, η Ευρώπη πρωτοπόρος).
Από τότε, μάς έχει εφοδιάσει με αρκετές φωτογραφίες με λεπτομέρειες που ως τώρα ήταν άγνωστες.
Όπως πχ ότι τελικά η ατμόσφαιρα και εκεί είναι πολύ λιγότερο ήρεμη από όσο φανταζόμασταν, αλλά αντίθετα υπάρχουν κατά περιοχές άνεμοι πολύ υψηλής ταχύτητας.
Χάρτες της θερμοκρασίας στην επιφάνεια αλλά και στην ατμόσφαιρα,σε διαφορετικά υψόμετρα, 3D data σχετικα με την δομή των (πυκνών) νεφών είναι μερικά ακόμα από τα στοιχεία που έχουμε χάρη στο Venus Express.

*Η φωτογραφία είναι από τις 23 Σεπτεμβρίου 2006, σε απόσταση 60,000 Km.
Δείχνει μια περιοχή κοντά στον Νότιο Πόλο (ο οποίος δεν φαίνεται, είναι προς τα αριστερά της φωτογραφίας). Η πιο έντονη κηλίδα στα αριστερά αντιστοιχεί σε ένα τμήμα όπου η νέφωση είναι πιο αραιή, επιτρέποντας στην θερμική ακτινοβολία να διαφύγει ευκολότερα σε σχέση με τις γειτονικές περιοχές (εξ ου και εμφανίζεται πιο έντονη).


Καλή συνέχεια λοιπόν, και μετά τις τελευταίες γεωμετρικές πανδαισίες, με το καλό να ανακαλύψουμε τρίγωνο εγγεγραμμένο σε κύκλο!


Saturday, April 14, 2007

Λάθος χειρισμοί ευθύνονται για την απώλεια του Mars Global Surveyor

To αντίο το είπαμε στο τέλος της χρονιάς, τώρα μάθαμε (και επισήμως) για ποιον λόγο χάθηκε ο Surveyor.
Ανθρώπινο το λάθος λοιπόν, πιο συγκεκριμένα λάθος οδηγίες στο software ήδη 5 μήνες πριν αρχίσει το πρόβλημα με την μπαταρία. Τα υπόλοιπα είναι Ιστορία.

Η σελίδα πάντως είναι πάντα εδώ, με όλο το (πολύ και σοβαρό) υλικό που μάς άφησε ο Surveyor.


Friday, April 13, 2007

Ο Πράσινος Κομήτης Lovejoy ορατός στο Βόρειο Ημισφαίριο

Τον προηγούμενο μήνα, ο Terry Lovejoy στην Αυστραλία ανακάλυψε τον Πράσινο Κομήτη που τελικά πήρε το όνομά του.
Σε λίγες μέρες λοιπόν θα είναι ορατός και στο βορειο ημισφαίριο, όχι όμως με γυμνό μάτι αλλά με τηλεσκόπιο ή κυάλια (+7.5).

Αρχικά θα φαίνεται χαμηλά στα νοτιανατολικά ενώ αργότερα θα εντοπιζεται κοντά στον Αιγόκερω (στη συνέχεια στον Ηρακλή, και στην Λύρα).

Btw, εδώ και λίγες μέρες η Αφροδίτη φαίνεται πολύ έντονα αρκετά ψηλά στον ουρανό, καθώς έχει διασχίσει πια τον ουράνιο ισημερινό.
Κοιτάμε στα δυτικά-νοτιοδυτικά λοιπόν για όλο και περισσότερη ώρα αφού δύσει ο ήλιος, και με τέτοιον καθαρό ουρανό το θέαμα είναι απόλαυση ακόμα και χωρίς τα γυαλιά μας!


To Βραβείο Abel για το 2007 στον Ινδό Μαθηματικό Srinivasa S. R. Varadhan

"for his fundamental contributions to probability theory and in particular for creating a unified theory of large deviation".
Για όσους εξακολουθούν να αναρωτιούνται, το βραβείο Abel είναι "κάτι αντίστοιχο των βραβείων Nobel" μια που τα Μαθηματικά είναι πάντα εκτός glamour events.

H Θεωρία Πιθανοτήτων δεν είναι από τα αγαπημένα μου πεδία, αλλά βέβαια το έργο του Varadhan είναι εντυπωσιακό.
Περισσότερα για το βιογραφικό του εδώ (στο NYU όπου και διδάσκει).

Όσο για την σχετική διάλεξη, θα δοθεί στο Όσλο στις 23 Μαΐου, δλδ μια μέρα μετά την απονομή του βραβείoυ.

Συγχαρητήρια!


Thursday, April 12, 2007

Red Square Nebula


Image: Peter Tuthill


Λοιπόν, ένα μόνο μπορεί κανείς να πει : 3.14159... "αεί ο Θεός ο Μέγας γεωμετρεί" και πριν λίγο καιρό χαζεύαμε το εξάγωνο στον Κρόνο.
Άλλο ένα αξιοθαύμαστα συμμετρικό σχήμα εντοπίστηκε out there : Red Square Nebula.
Στο infrared, φαίνεται σαν ένα τεράστιο κόκκινο τετράγωνο.
Στο κέντρο του βρίσκεται το MWC 922, ένα αστέρι που πεθαίνει και δημιουργεί αυτό το σύνολο από σκόνη και αέρια.

Όπως φαίνεται και με μια πρόχειρη ματιά, αν το διπλώσουμε κατά την διαγώνιο, τότε παρατηρούμε πως υπάρχει σχεδόν τέλεια συμμετρία!
Η συμμετρία αυτή δείχνει να οφείλεται σε πολύ ομαλή ροή αερίων - κάτι που αποτελεί επίσης ένδειξη πως δεν υπάρχουν επιδράσεις από οποιοδήποτε άλλο υλικό.

Το πιο ενδιαφέρον είναι η 3-διάστατη γεωμετρία του, καθώς η συμμετρία υπάρχει και στις γραμμές που τέμνουν το επίπεδό του, ορίζοντας κατά κάποιον τρόπο μια ακολουθία ράβδων. Πλησιάζοντας προς τους κώνους στο κέντρο του,οι ράβδοι καταλήγουν σε ελλειψοειδείς δακτυλίους γύρω από τους πολικούς.

Ανακαλύφθηκε από τον Αυστραλό Peter Tuthill (University of Sydney) και ομάδα επιστημόνων του Cornell University.
Η απόστασή του από εμάς είναι περίπου 5,000 έτη φωτός.
Sur la place rouge de nos deux coeurs, που λέει κι ο Manu..



Tι χρωμα έχουν τα φυτά στους εξωπλανήτες?

Εικονα από τον Doug Cummings / Caltech

Τα "μικρά πράσινα ανθρωπάκια" όλοι τα έχουμε δει (οκ σε ταινίες)- τα φυτά τους όμως? Ε τώρα που βρήκαμε το νερό για να τα ποτίσουμε, μένει να ασχοληθούμε με το χρώμα τους.

Εντελώς σοβαρα λοιπόν, και πέρα από ουφολογίες, νέα έρευνα στο τέυχος Μαρτίου του Astrobiology αναφέρει ότι τα φυτά σε άλλους πλανήτες θα μπορούσαν άνετα αντί για πράσινα να είναι κίτρινα ή κόκκινα.
Και αυτό γιατί η λειτουργία των φωτοσυνθετικών οργανισμών ενός πλανήτη εξαρτάται από τον τύπο του άστρου γύρω από το οποίο βρίσκεται σε τροχιά, και την σύσταση της ατμόσφαιράς του.

Ας πάρουμε πχ την Γη μας : ο Ήλιος ακτινοβολεί το μεγαλύτερο τμήμα της ενέργειας του στο πράσινο τμήμα του ορατού φάσματος.
Όμως τα μόρια όζοντος στην ατμόσφαιρα της Γης απορροφούν σημαντικό τμήμα της πράσινης φωτεινής ενέργειας, επιτρέποντας στα άλλα χρώματα (ειδικά το κόκκινο) να φιλτραριστούν και να φτάσουν ως το έδαφος.
Άυτό λοιπον θα μπορούσε να είναι μια εξήγηση για το γιατί η χλωροφύλλη απορροφά το κυρίως το κόκκινο και μπλε φως και αντανακλά το πράσινο.

Μια εναλλακτική θεωρία είναι η υπόθεση της μωβ Γης : σύμφωνα με αυτήν, τα φυτά στον πλανήτη Γη στα αρχικά χρόνια ήταν μωβ αντί για πράσινα. Και αυτό γιατί τα μικρόβια τότε δε χρησιμοποιούσαν μόρια χλωροφύλλης αλλά ένα άλλο φωτοευαίσθητο συστατικό, (retinal) που απορροφά το πράσινο φως και αντανακλά κόκκινο και ιώδες φως, των οποίων ο σνδυασμός δίνει το μωβ.
Όταν εμφανίστηκε η χλωροφύλλη, αναγκαστικά χρησιμοποίησε τα εναπομείναντα μπλε και κόκκινο χρώμα και έτσι τελικά κατάφερε να επικρατήσει.

Έτσι, σε κάποιον άλλο πλανήτη (σύμφωνα με ερευνα από επιστημονική ομάδα του VPL (Virtual Planetary Laboratory)/Caltech), θα μπορούσαν να ισχύουν άλλοι κανόνες τους οποίους και προσπαθούν να κατασκευάσουν οι επιστήμονες.

Τι γίνεται για παράδειγμα σε έναν πλανήτη οπου το όζον θα ήταν πολύ λίγο? Όπως λέει η Victoria Meadows, επικεφαλής της έρευνας, θα μπορούσε να υπάρχει ένα σημείο ("sweet spot"...), σε βάθος μέχρι 9 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του νερού, όπου η ζωή θα προστατεύεται από την υπεριώδη ακτινοβολία και εκεί θα μπορούσαμε να έχουμε φωτοσύνθεση.

Καθώς λοιπόν οι εξωπλανήτες παύουν να θεωρούνται σπάνιο και εξωτικό είδος, αρχίζει και πιο σοβαρά η μελέτη των "λεπτομερειών".


Wednesday, April 11, 2007

Οι ηλιακές καταιγίδες και ο κίνδυνος για το GPS

Images : SOHO/ESA/NASA


Το ότι οι ηλιακές καταιγίδες επηρεάζουν τα συστήματα επικοινωνιών είναι γνωστό.
Αυτό ωστόσο που αποτελεί αντικείμενο νέας έρευνας είναι το πόσο σοβαρές είναι αυτές οι επιπτώσεις.
Και αυτό καθώς, μετά την γνωστή πλέον έντονη ηλιακή δραστηριότητα του περασμένου Δεκεμβρίου, υπήρξαν σοβαρά προβλήματα στα συστήματα GPS.

Tα ραδιοκύματα που εκπέμπονται κατά την διάρκεια της καταιγίδας καλύπτουν μια μεγάλη κλίμακα συχνοτήτων, και λειτουργούν ως "θόρυβος" σε αυτές τις συχνότητες - κάποιες από τις οποίες χρησιμοποιούνται από το GPS ή άλλα συστήματα πλοήγησης.
Έτσι, οι -ιδιαίτερα βίαιες- ηλιακές εκλάμψεις στις 5 και 6 Δεκεμβρίου 2006 είχαν ως αποτέλεσμα την αδυναμία λήψης σήματος GPS για αρκετούς χρήστες.
Και αυτό λαμβάνοντας υπ'όψιν ότι ήμασταν στην διάρκεια του minimum του ηλιακού κύκλου. Όπως είναι λογικό, το ερώτημα είναι τι θα συμβεί σε 5-6 χρόνια που αναμένεται το επόμενο μέγιστο.

Πιθανές λύσεις, νέοι αλγόριθμοι για τον εντοπισμό του σήματος ή αύξηση της ισχύος του σήματος από τον δορυφόρο - και τα δυο ακόμα όμως σε εντελώς θεωρητικό στάδιο.
Πέρα από το ακόμα πιο βασικό ερώτημα, του κατά πόσο είμαστε σε θέση να προβλέψουμε κάθε πότε θα έχουμε τόσο έντονη ηλιακή δραστηριότητα. Άλλωστε το ζήτημα της πρόγνωσης ή των "δελτιων ηλιακών καταιγίδων" δεν έπαψε ποτέ να είναι επίκαιρο.



*Φωτογραφία του 2003 από το LASCO (Large Angle and Spectrometric Coronagraph Experiment).

Images : SOHO/ESA/NASA


Tuesday, April 10, 2007

Νερό βρέθηκε στην ατμόσφαιρα εξωπλανήτη.

Και ναι πρόκειται για τον HD209458b : για πρώτη φορά (την Τρίτη που μάς πέρασε) ανακοινώθηκε επίσημα η εύρεση νερού εκτός του ηλιακού μας συστήματος!
Αναλυτικά η ανακοίνωση θα δημοσιευτεί στο Astrophysical Journal, εδώ ένα απόσπασμα.


Cassini Titan Flyby

Image Credit: NASA/JPL


Άλλη μια διέλευση από τον Τιτάνα πραγματοποιεί σήμερα το Cassini.
Στις 23:00 UTC θα βρεθεί στην κοντινότερη απόσταση που θα είναι ~990km, και σε πλάτος περίπου 50 Μοίρες Βόρεια. Αυτό που αναμένεται κυρίως είναι να εντοπίσει περισσότερες λίμνες, αλλά και να φωτογραφήσει την άλλη πλευρά της "μαύρης θάλασσας" που είχε εντοπιστεί πρόσφατα.

*H φωτογραφία είναι από τις 29 Δεκεβρίου 2006, και ενώ το Cassini βρισκόταν σε απόσταση 90,000 km από τον Τιτάνα.


Monday, April 09, 2007

Liftoff

Το Soyuz καθώς ξεκινάει το ταξίδι του για τον ISS το (Μεγάλο) Σάββατο, 7 Απριλίου 2007. Σήμερα αναμένεται να προσεγγίσει τον Σταθμό.
Αρχή μιας εποχής όπου οι ΗΠΑ αποχαιρετούν την παντοδυναμία τους στον χώρο του Διαστήματος - χωρις να διαθέτω ίχνος commeilfaut αντιαμερικανικών εξαρτημένων αντανακλαστικών, ωστόσο δεν μπορεί παρά να είναι θετικό το να μην υπάρχει ένας "κυρίαρχος του παιχνιδιού". Ε και στο κάτω κάτω αν υπάρχει ας είναι η Ευρώπη.

Εδώ και το βιογραφικό του νέου αρχηγού της αποστολής 15, του Κοσμοναύτη Fyodor Nikolayevich Yurchikhin .


Thursday, April 05, 2007

Ρέα - Κρόνος

Image : NASA


Μια όμορφη αντίθεση : η Ρέα καθώς περνάει μπροστά από τον Κρόνο - με διάμετρο 1,528 km είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος δορυφόρος του.
Όσο για τον ίδιο τον πλανήτη Κρόνο, όπως τον βλέπουμε εδώ καλυμμένο με τα περίφημα παστέλ σύννεφα, ο τυφώνας στον Νότιο Πόλο ή η εξαγωνη δίνη στον Βόρειο Πόλο φαντάζουν εντελώς μακρυνές. Και όμως κρύβονται κάτω από αυτές τις νεφώσεις.


Η σκόνη υπεύθυνη για την Άνοδο της Θερμοκρασίας στον Άρη

Υπερθέρμανση του πλανήτη δεν υπάρχει μόνο στην Γη, αλλά και στον Άρη. Μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχει μειωθεί αισθητά η ποσότητα πάγου στο νότιο ημισφαίριο του πλανήτη.
Ποιες μπορεί όμως να είναι οι αιτίες εκεί, εφόσον δεν έχουμε την ανθρώπινη παρουσία?

Ένας από τους παραγοντες που προκαλούν το φαινόμενο είναι πιθανώς οι ανεμοθύελλες. Η σκόνη και τα σωματίδια άμμου που μεταφέρονται με τον άνεμο, επηρρεάζουν το albedo του Άρη (δλδ την ποσότητα του ηλιακού φωτός που αντανακλάται από την επιφάνεια του πλανήτη).
Οι διακυμάνσεις τώρα του albedo, παίζουν σημαντικό ρόλο στο κλίμα του Άρη, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο στο περιοδικό Nature.

Για την έρευνα, οι επιστήμονες της ΝASA χρησιμοποίησαν ένα μοντέλο σε Η/Υ, το Mars general circulation model(MGCM).
Με δεδομένα από δυο χάρτες του albedo της αρειανής επιφάνειας, το μοντέλο υπολόγισε την θερμοκρασία και την ένταση των ανέμων κατά την χρονική στιγμή που κατασκευάστηκαν οι χάρτες- ο ένας είχε δεδομένα από το Viking από τα τέλη της δεκαετίας του 70 και το άλλο από τον Mars Global Surveyor που αποκτήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Μέσα στις τελευταίες δυο δεκαετίες, το μοντέλο έδειξε μια άνοδο της θερμοκρασίας κατά 0.65 βαθμούς Κελσίου.
Επίσης έδειξε ότι η ένταση των ανέμων αυξήθηκε σε περιοχές με χαμηλότερο albedo.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτά τα γεγονότα συνδέονται και είναι ενδεικτικά ενός μηχανισμού, με τον οποίο το χαμηλότερο albedo οδηγεί σε ανέμους, που δημιουργούν ακόμα χαμηλότερο albedo.
Πιο συγκεκριμένα : σε περιοχές όπου ο άνεμος μεταφέρει την σκόνη, το (σκούρο) έδαφος μένει εκτεθειμένο στην ηλιακή ακτινοβολία την οποία και απορροφά και έτσι θερμαίνεται. Κάποιο τμήμα αυτής της θερμότητας μεταφέρεται στην ατμόσφαιρα και θερμαίνει τον άερα. Στη συνέχεια, όπως και στην Γη, η έλλειψη αυτή της ομοιομορφίας στην κατανομή της θερμοκρασίας στην ατμοσφαιρα, οδηγεί σε αύξηση της κυκλοφορία των ανέμων σε αυτές τις περιοχές.
Μάλιστα, η ταχύτητα των ανέμων μπορεί τελικά να αυξηθεί τόσο, ώστε να φτάσει ένα οριακό σημείο και να σημειωθεί μια καθολική ανεμοθύελλα που θα καλύψει όλον τον πλανήτη.

Και, το ερώτημα που ίσως μάς ενδιαφέρει πιο άμεσα : περιληπτικά, όχι, δεν μπορεί να υπάρξει αναγωγή στον Άρη της δικής μας περίπτωσης. Το τι συμβαίνει εκεί εξαρτάται από τις τοπικές συνθήκες που επικρατούν στον πλανήτη, και δεν είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί για να αποδείξουμε ότι η άνοδος της θερμοκρασίας και στην Γη οφείλεται μόνο σε τρίτους, πλην ανθρώπινης δραστηριότητας, παράγοντες.


Tuesday, April 03, 2007

Life on Mars - Season II : the Earth-Mars Cave Detection Program


Image Credit: NASA/JPL/ASU



O δορυφόρος Mars Odyssey (και συγκεκριμένα το σύστημα THEMIS) εντόπισε πρόσφατα 7 σκοτεινές κηλίδες κοντά στον Ισημερινό του Άρη, που σύμφωνα με τους επιστήμονες θα μπορούσαν να είναι είσοδοι για υπόγεια σπήλαια.
(Μάλιστα τους έδωσαν και ονόματα : Dena, Chloe, Wendy, Annie, Abbey, Nikki και Jeanne, προς τιμήν αγαπημένων προσώπων των ερευνητών που τα βρήκαν).

Τα (πιθανολογούμενα) σπήλαια βρίσονται κοντά σε ένα τεράστιο ηφαίστειο, το Arisa Mons. Έχουν άνοιγμα 100-250 μέτρα ενώ ένα από αυτά μπορεί να φτάνει πάνω από 100 μέτρα βάθος.

Σύμφωνα με τον Glenn Cushing (Northern Arizona University), ο οποίος ήταν ο πρώτος που τα παρατήρησε στις φωτογραφίες :
"Τα σπήλαια στον Άρη θα μπορούσαν να αποτελέσουν κατοικίες για μελλοντικούς εξερευνητές ή θα μπορούσαν να έιναι οι μοναδικές δομές που διατηρούν στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη -στο παρελθόν ή στο παρόν- μικροβιακής ζωής".


Έτσι, φυσικά, μεγάλο τμήμα των προσπαθειών επικεντρώνεται στην μελέτη περιοχών της Γης όπου οι συνθήκες είναι εξαιρετικά ακραίες και παρουσιάζουν αναλογίες προς τα αρειανά τοπία. Τέτοιες περιοχές πχ είναι η έρημος Atacama στην Χιλή που περιέχει κάποιες από τις περιοχές της Γης με την μεγαλύτερη ξηρασία, ή η Ανταρκτική όπου μπορούμε να παρατηρήσουμε τις χαμηλότερες θερμοκρασίες.

Ωστόσο υπάρχει και μια πρόσφατη έρευνα σε ερήμους της Κίνας, όπου υπάρχει συνδυασμός των πιο πάνω καταστάσεων. Έτσι η ομοιότητα με τον Άρη είναι ακόμα μεγαλύτερη.
(Επικεφαλής της μελετης ήταν η Kimberley Warren-Rhodes του Ames Research Center/ ΝASA, και δημοσιεύτηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Journal of Geophysical Research-Biogeosciences.)

Πώς αντιδρούν λοιπόν τα μικρόβια που υπάρχουν εκεί? Ένα ερώτημα που μπορεί να είναι η αρχή μιας υπέροχης φιλίας.


Η Ιώ και η Ευρώπη από το New Horizons


Image : NASA

Mια απo τις φωτογραφίες του New Horizons, που έστειλε στις 2 Μαρτίου 2007 - από τις λίγες φωτογραφίες μάλιστα που έβγαλε περισσότερο για την καλλιτεχνική και όχι για την επιστημονική τους αξία.

Αριστερά λοιπόν η Ιώ (με την εμφανή ηφαιστειακή δραστηριοτητα) και "κοντά" της φαίνεται η Ευρώπη - μόνο που το κοντά μεταφράζεται σε 790,000 km.


Expedition 15

Συνεχίζονται εντατικά οι προσπάθειες επιδιόρθωσης του Atlantis, το οποίο όπως φαίνεται δεν θα είναι έτοιμο πριν τα τέλη Μαίου με αρχές Ιουνίου. Η δεξαμενή καυσίμων τελικά θα αντικατασταθεί από μια καινούρια, αυτήν που είχε σχεδιαστεί να χρησιμοποιηθεί στην επόμενη αποστολή STS118.

Στον ISS πάντως ήδη προετοιμάζονται να υποδεχτούν τα νέα μέλη της Exp15 (που είναι οι Ρώσοι κοσμοναύτες Fyodor Yurchikhin και Oleg Kotov και ο Αμερικανός διαστημικός τουρίστας Charles Simonyi,πρώην εργαζόμενος στην Microsoft).
Τα τρία μέλη της Exp14 που βρίσκονται εκεί ( Mikhail Tyurin , Michael Lopez-Alegria και Sunita Williams ) χτες ετοίμασαν χώρο για το Soyuz που στις 8 Απριλίου θα φέρει τα μέλη της επόμενης αποστολής - ο διαστημικός τους περίπατος κράτησε περίπου 25 λεπτά, στα οποία ο ISS ήταν προγραμματισμένος να λειτουργεί χωρίς ανθρώπινο δυναμικό.

Έτσι, ο αρχηγός της επόμενης αποστολής θα είναι Ρώσος. Μια συνεργασία που είναι απαραίτητη για την NASA, γιατί στο διάστημα μετά το 2010 θα εξαρτάται πλέον από την καλή συνεργασία με άλλες χώρες, σε θέματα διαστημικής πτήσης.
Και αυτό γιατί όπως ξέρουμε εδώ και καιρό, το 2010 είναι η χρονιά που θα σταματήσει να λειτουργεί τα διαστημικά λεωφορεία.
Το επόμενο όμως σκάφος που θα μπορέσει να μεταφέρει πλήρωμα , δλδ το Orion, δεν θα είναι έτοιμο πριν το 2015.
Υπάρχει λοιπόν ένα κενό 5 ετών, το οποίο προφανώς προβληματίζει τη NASA.
Με δεδομένη δε την συνεργασία Ρωσίας Κίνας που ήδη ξεκίνησε να φαίνεται και εμπράκτως, στη NASA ανησυχούν για το κατά πόσο θα είναι εφικτή η μεταφορά αμερικανών αστροναυτών στον Σταθμό.


Sunday, April 01, 2007

Το ημερολόγιο της Sophie Germain (1 Απριλίου 1776 – 27 Ιουνίου 1831)

Τι συμβαίνει όταν ένα κοριτσάκι 13 ετών διαβάζει τυχαία για τον θάνατο του Αρχιμήδη? Στην περίπτωση της Sophie Germain, αποτελεί την έμπνευση που την οδηγεί στην μεγάλη απόφαση : θα γίνει Μαθηματικός.
Κάτι όχι τόσο απλό για μια γυναίκα στα 1800, αλλά where there is a will όπως λένε..
Ξενυχτάει λοιπόν διαβάζοντας στα κρυφά όχι ρομάντζα, αλλά τα γραπτά του Euler. Μελετά λατινικά και Ελληνικά. Και κάποια στιγμή μπροστά σε τόση αποφασιστηκότητα, κερδίζει και την συγκατάθεση και συμπαράσταση των γονιών της.

Καταφέρνει να αποκτήσει σημειώσεις από παραδόσεις μαθημάτων στην Ecole Polytechnique. Κάπου εκεί, διαβάζοντας τα μαθήματα του Lagrange, αποφασίζει να τού στείλει κάποες παρατηρήσεις χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Monsieur Le Blanc.
O Lagrange εντυπωσιάζεται τόσο από την εργασία της ώστε ζητά να συναντηθεί με τον συγγραφέα, και έτσι η Germain τού αποκαλύπτει την πραγματική της ταυτότητα και κερδίζει την πολύτιμη καθοδήγησή του.

Το 1804, ξεκινά αλληλογραφία και με τον Gauss, αφού έχει διαβάσει τις περιφημες Disquisitiones Arithmeticae του. Χρησιμοποιεί και πάλι το ίδιο ψευδώνυμο αρχικά, και μάλιστα εμπλέκεται σε κάποιο περιστατικό όπου φροντίζει για την προσωπική του ασφάλεια (όταν ο Ναπολέων εισέβαλλε στην γενέτειρα του Gauss).
Έτσι αποκαλύπτεται η πραγματική της ταυτότητα και στον Gauss, κάτι βέβαια το οποίο κάθε άλλο παρά μειώνει την εκτίμηση του μεγάλου Μαθηματικού, ο οποίος της γράφει:

"But how to describe to you my admiration and astonishment at seeing my esteemed correspondent Monsieur Le Blanc metamorphose himself into this illustrious personage who gives such a brilliant example of what I would find it difficult to believe. A taste for the abstract sciences in general and above all the mysteries of numbers is excessively rare: one is not astonished at it: the enchanting charms of this sublime science reveal only to those who have the courage to go deeply into it. But when a person of the sex which, according to our customs and prejudices, must encounter infinitely more difficulties than men to familiarize herself with these thorny researches, succeeds nevertheless in surmounting these obstacles and penetrating the most obscure parts of them, then without doubt she must have the noblest courage, quite extraordinary talents and superior genius. Indeed nothing could prove to me in so flattering and less equivocal manner that the attractions of this science, which has enriched my life with so many joys, are not chimerical, the predilection with which you have honored it."

Μεγαλειώδεις εποχές.. Lagrange, Gauss, Ναπολέων, Γαλλική Επανάσταση.. και μέσα σε όλα αυτά η αγάπη για τα Μαθηματικά.
Καταγραφή από την ίδια την Sophie Germain στο ημερολόγιό της.
(στο site υπάρχουν και αποσπάσματα από το βιβλίο)

"When I am engaged in the solution of a problem, or the study of a new topic, I submerge myself in it, leaving behind the reality of the mundane. This should not worry her"


Sunset : Make it a Double

Φαίνεται πως ο Tatooine, ο πλανήτης του Luke με τα δυο ηλιοβασιλέματα, δεν είναι τόσο δυσεύρετος. Νέα μελέτη που επιβεβαιώνεται και από παρατηρήσεις ετών αναφέρει ότι η ύπαρξη πλανητικού συστήματος είναι εξίσου δυνατή και όταν έχουμε δυαδικό άστρο.
Μάλιστα, τα περισσότερα άστρα που μοιάζουν με τον Ήλιο, έχουν συνήθως και συνοδό άστρο.
Ωστόσο η ύπαρξη δεύτερου άστρου δεν εμποδίζει σε τίποτα τον σχηματισμό πλανητών.
Ο επικεφαλής της έρευνας David Trilling (Uni. of Arizona) λέει ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν αμέτρητοι πλανήτες με 2 ή περισσότερους ήλιους.

H έρευνα αφορούσε 69 τέτοια συστήματα με δυαδικά άστρα που η μεταξύ τους απόσταση ήταν έως 3AU (τα συστήματα βρίσκονται 50-200 έτη φωτός από την Γη). Στο 60% από αυτά εντοπίστηκαν δίσκοι σκόνης, η οποία θα μπορούσε να οφείλεται σε συγκρούσεις μεταξύ αστεροειδών, ένδειξη πιθανού σχηματισμού πλανητών στους ίδιους δίσκους.


*Και η περίφημη φωτογραφία, που ως αντιπροσωπευτική του A New Hope κόντεψα να βάλω στο header αλλά τελικά προτίμησα κάτι που να δένει περισσότερο με την περιπλάνηση στο διάστημα : το (εχμ..οκ, όχι ανάλογης ιντελλεκτουαλιτέ) Zathura.


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.