Tuesday, June 17, 2008

The moon is down



Το βιβλίο είναι του Steinbeck, του οποίου η Γλυκειά Πέμπτη είναι μια από τις μεγάλες και διαχρονικές μου
αδυναμίες (αν και το δεύτερο είναι πλεονασμός μια που οι πραγματικές αδυναμίες είναι και διαχρονικές).


Τον τίτλο πάντως επιστράτευσα εν όψει της αυριανής Πανσελήνου, όταν το Φεγγάρι εκτός από διάφορα άλλα ποιητικά θα φαίνεται και τεράστιο.
Αυτό είναι κάτι που ήδη μπορούμε να παρατηρήσουμε κοιτώντας τον ουρανό, και μάλιστα με γυμνό μάτι - για την ακρίβεια, μόνο με γυμνό μάτι καθώς πρόκειται για μια οπτική ψευδαίσθηση.

Το Φεγγάρι λοιπόν φαίνεται ασυνήθιστα μεγάλο, όπως κάθε φορά που βρίσκεται πιο χαμηλά στον ορίζοντα.
Όπως ξέρουμε, κατά την Πανσέληνο ο Ήλιος και η Σελήνη βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές του ορίζοντα.
Όπως θυμόμαστε όμως, δυο μέρες πριν είχαμε  το θερινό Ηλιοστάσιο, κατά το οποίο ο Ήλιος έχει την μεγαλύτερη απομάκρυνση, με άλλα λόγια βρίσκεται πιο ψηλά.
Δηλαδή, η Σελήνη βρίσκεται πιο χαμηλά.




Ο λόγος τώρα που φαίνεται μεγαλύτερο το Φεγγάρι όταν είναι χαμηλά στον ορίζοντα, έχει να κάνει με το πώς το αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος:
Μάλιστα πρόκειται για ένα φαινόμενο ("the moon illusion") που έχει απασχολήσει τους επιστήμονες για αιώνες και ήδη από τον 7ο πΧ αιώνα υπάρχουν σχετικές μαρτυρίες.
Ακόμα και σήμερα υπάρχουν διαφορετικές απόψεις.

Επικρατέστερη τα τελευταία χρόνια θεωρείται η "Φαινόμενη απόσταση" που είχε διατυπώσει ο Πτολεμαίος γύρω στο 200 μΧ.
Αυτό που είπε με λίγα λόγια είναι ότι αντιλαμβανόμαστε τον ουρανό σαν έναν πεπλατυσμένο θόλο.
Έτσι τα αντικείμενα που βρίσκονται χαμηλά στον ορίζοντα θεωρούμε ότι είναι πιο κοντά σε μας, σε αντίθεση με όσα βρίσκονται "στο βάθος", δηλαδή στον ορίζοντα.

Σε αυτά έρχονται να προστεθούν οι παρατηρήσεις των ψυχολόγων που λένε ότι αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος των αντικειμένων συγκρίνοντάς τα με τα αντικείμενα που τα περιβάλλουν.
Όταν λοιπόν το Φεγγάρι βρίσκεται στο βάθος του ορίζοντα, μάς φαίνεται μικρότερο γιατί το συγκρίνουμε με τα άστρα ή το "σκοτάδι". Αντίθετα, όταν βρίσκεται χαμηλά το συγκρίνουμε με τα κτίρια οπότε και φαίνεται μεγαλύτερο.

Αυτά όλα με πολλές απλουστεύσεις και πολύ επιφανειακά και επιπλέον με την επισήμανση ότι προτείνονται και μελετώνται νέες θεωρίες.
Ενδεικτικά, δυο πολύ όμορφες παρουσιάσεις του θέματος εδώ και εδώ.



Πάντως το αποτέλεσμα είναι το θεαματικό αυτό φαινόμενο - το οποίο με την ευκαιρία εύχομαι αύριο βράδυ να απολαύσουμε όλοι χωρίς καπνούς από τις ανά την επικράτεια πυρκαγιές.


(Στην φωτό του ΑΡ είναι το St. Petersburg)



2 comments:

djmouzz said...

Εξαιρετικό post και πολύ ενδιαφέρον. Συνέχισε με την ίδια ποιότητα το έχουμε ανάγκη.

Citronella said...

Ευχαριστώ, χαίρομαι που βρίσκεις τα θέματα ενδιαφέροντα!

 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.