Friday, August 31, 2007

Starry

O IC 10 είναι ένας νάνος γαλαξίας, τον οποίο ο Edwin Hubble είχε χαρακτηρίσει ως "ένα από τα πιο περίεργα αντικείμενα στον ουρανό".
Ανάμεσα σε άλλα δεν μπορεί να συμφωνήσει με τις γνωστές θεωρίες περί αστρικής εξέλιξης.

Και αυτό, γιατί τα αστέρια τύπου αζώτου που περιέχει είναι κατά πολύ λιγότερο από αυτά που (σύμφωνα με τα υπάρχοντα μοντέλα) αναλογούν στα αστέρια τύπου άνθρακα τα οποία έχουν εντοπιστεί, οδηγώντας εν ολίγοις τους επιστήμονες να αναζητούν πού βρίσκεται το άζωτο.
Επιπλέον, οι γίγαντες αστέρες Wolf-Rayet*” που βρίσκονται στον IC 10 είναι περισσότεροι από το σύνολο των αντίστοιχων αστέρων σε όλους τους γειτονικούς γαλαξίες.

Ωστόσο, νέες εικόνες (μέσω Hubble και Keck) εντοπίζουν μια μικρή περιοχή με πολύ μεγάλο αριθμό αστέρων. Κάτι δηλαδή που δείχνει ότι τα τελευταία 10 εκ. χρόνια πραγματοποιήθηκε μια έντονη διαδικασία σχηματισμού άστρων.



Image Credit: UCB/NASA/Keck Observatory


Με την βοήθεια των φωτογραφιών αυτών, εντοπίστηκαν πολλά άστρα που ως τώρα δεν είχαν ανακαλυφθεί. Τώρα φυσικά αναμένεται να καθοριστεί η χημική σύσταση τους, ώστε να δοθεί μια πιθανή εξήγηση για το άζωτο που λείπει.

Σημειώνεται ότι μέχρι λίγα χρόνια πριν, παρόμοιες παρατηρήσεις ήταν αδιανόητο να γίνουν από την Γη.



Wolf-Rayet*”:
Άστρα περίπου 20 φορές μεγαλύτερα από τον Ήλιο, κοντά στο τέλος της αστρικής τους ζωής.
Στην ηλικία που βρίσκονται, μεγάλες ποσότητες υλικού έχουν συσσωρετεί στην επιφάνεια και στην συνέχεια χάνονται με την μορφή ισχυρών αστρικών ανέμων, που επηρρεάζουν τόσο την πορεία του άστρου προς το τέλος του αλλά φυσικά και το περιβάλλον του.
Οι άνεμοι μάλιστα που προκαλούνται είναι τόσο πυκνοί, ώστε συσκοτίζουν το άστρο.


Thursday, August 30, 2007

1 χρόνος Spaceballz

Φτου! Ίσα που προλαβαίνω να γράψω το επετειακό ποστ (νόμιζα πως ήταν αύριο..).
Ένας χρόνος λοιπόν από τότε που ξεκίνησε η αναζήτηση του Lone Starr εντελώς στην πλάκα και τον χαβαλέ, για να εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερά μου κολλήματα αλλά και πιστός σύντροφος σε μια χρονιά που άνετα και με διαφορά ήταν για τα μπάζα (εν ολίγοις με ξελάσπωσε, και αυτό εν μέρει ίσως απαντάει στο πού έβρισκα χρόνο και κυρίως διάθεση).
Οκ, εντελώς συμπτωματικά έκλεισε ο κύκλος, έκλεισα κι εγώ το "A Long Way Down" (και έκτοτε έγινα ακόμα πιο ακούλτουρη καθώς όποιο βιβλίο και να πιάσω μού φαίνεται σαχλό μετά από 6 μήνες με τους τέσσερις απροσάρμοστους).

Έτσι, ετοιμαζόμαστε για την 2η season, που προβλέπεται να έχει πολύ περισσότερο σασπένς, με την μετάβαση ήδη να πραγματοποιείται με πολύ turbulence (το οποίο btw μελετάται και στον Τιτάνα και έτσι το φαινόμενο στις δυο ατμόσφαιρες παρατηρείται παράλληλα, αλλά φυσικά αυτά αναλυτικά) και..

το έπος θα συνεχιστεί, πάντα με βασικό οδηγό μας το "Listen to Your Heart" (Roxette) ενώ αντίθετα "Your eyes can deceive you; don't trust them" (Obi Wan Kenobi).




Did I miss something? When did we get to Disneyland?
(Lone Starr)


Τι άλλο μένει, παρά η κλασσική ευχή:
May the Force be with you!



*Μουσικές κλπ δεν έχουμε λόγω των ημερών, αλλά ένα μοναδικό τραγούδι επιβάλλεται:

Planet Earth is Blue
And there's nothing I can do
(David Bowie)


Νερό σε νεαρό αστρικό σύστημα


Το νερό λοιπόν, που θεωρούμε τόσο δεδομένο και όμως τις τελευταίες μέρες καταλάβαμε και ότι δεν είναι πάντα δεδομένο, αλλά και ότι είναι απαραίτητο.

Έστω λοιπόν ότι θα υπάρξει η τέλεια οργάνωση, σε επίπεδο πρόληψης και σχεδιασμού και οι φωτιές θα αντιμετωπιστούν (πιο) συντονισμένα - κάτι που ίσως μάς διαφεύγει είναι ότι όλες οι αναλύσεις προϋποθέτουν την ύπαρξη νερού. Και λογικό βέβαια, γιατί είπαμε, για εμάς είναι δεδομένο.
Όμως, είτε με αποκλειστική ευθύνη του ανθρώπου είτε με ευθύνη του Ήλιου (..), είναι δεδομένο και ότι κάποια στιγμή το νερό δεν θα υπάρχει.
Όπως δεν υπάρχει εδώ και καιρό π.χ. στον Άρη, όπου γίνονται τόσες προσπάθειες να εντοπιστεί.
Αλλά και όπως εντοπίζεται να υπάρχει αλλού, ξαναθυμίζοντάς μας ότι είμαστε a pale blue dot και ότι αυτά που αποτελούν κέντρο του δικού μας κόσμου δεν είναι ταυτόχρονα κέντρο του Σύμπαντος (χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως το ένα έχει μικρότερη αξία από το άλλο).

Μετά την εισαγωγή στην οποία οδηγεί το κλίμα των ημερών, και τα γεγονότα:

Το νερό, σε μορφή ατμών, εντοπίστηκε στο υπό σχηματισμό αστρικό σύστημα NGC 1333-IRAS 4B,το οποίο αναπτύσσεται μέσα σε ένα κουκούλι από αέριο και σκόνη. Μέσα στο κουκούλι αυτό και γύρω από το εμβρυονικό άστρο, βρίσκεται ο δίσκος με υλικό από το οποίο θα σχηματιστούν οι πλανήτες. Καθώς λοιπόν ο πάγος φεύγει από το άστρο και πέφτει στον δίσκο ατμοποιείται ενώ στην συνέχεια πιστεύεται ότι θα ψυχθεί πάλι σε αστεροειδείς και κομήτες.
Μάλιστα, η ποσότητα του ατμού αυτή είναι αρκετή για να γεμίσει πέντε φορές τους ωκεανούς στην Γη.

Καλλιτεχνική απεικόνιση του συστήματος
Ιmage credit: NASA/JPL-Caltech



Wednesday, August 29, 2007

ESA: H Eλλάδα είχε το 2007 περισσότερες φωτιές από ό,τι την περασμένη δεκαετία


Image Credits: ESA


Αντί λοιπόν για τις συνηθισμένες εικόνες από άστρα γαλαξίες και supernova, ένα γράφημα από την ESA και με βάση δεδομένα των δορυφόρων RS-2 και Envisat.
Ο τίτλος και το γράφημα μιλάνε από μόνα τους (άλλωστε με τόσα γκάλλοπ δεν χρειάζονται και οδηγίες για την ερμηνεία του...)

*Και άλλη μια φωτογραφία, με τις καμμένες περιοχές (φωτό από τις 27/08/07)
από τον γνωστό μας πλέον ATSR World Fire Atlas.

Image Credits: ESA




Για όποιον θέλει να βοηθήσει

Όλα τα σχετικά τηλέφωνα (Ερυθρός Σταυρός, Γιατροί του Κόσμου, ΕΡΤ, Τραπεζικοί Λογαριασμοί, Εθελοντές κλπ),
στο whispering planet
στον Όνειρο
και στο la cruz del sur

*για όλους όσους αντί για Πανσέληνο έβλεπαν καπνούς και καμμένα.
Και για όλους όσους νομίζουν ότι βρίσκονται μακρυά, η φωτιά ξέσπασε πριν λίγο και στο Πράβι (Ελευθερούπολη Καβάλας).


Friday, August 24, 2007

Μια τρύπα στο Σύμπαν

Δεν μιλάμε για μια Μαύρη Τρύπα, αλλά για μια περιοχή όπου *απλά* δεν υπάρχει τίποτα. Ούτε αστέρια, γαλαξίες και αέριο αλλά ούτε και σκοτεινή ύλη.
Παρόμοιες περιοχές κενές από οποιαδήποτε μορφή ύλης έχουν εντοπιστεί παλιότερα, αλλά ποτέ τέτοιου μεγέθους: η περιοχή αυτή έχει πλάτος περίπου 1 δισ. έτη φωτός. Κάτι που έχει εκπλήξει τους επιστήμονες και σίγουρα θα αναμένουμε νεότερα.

Για τον εντοπισμό της περιοχής χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα απο το Very Large Array, και βρίσκεται στον αστερισμό του Ηριδανού. Είναι στο σημείο που είναι γνωστό ως WMAP cold spot (στο CMB) και το οποίο φαίνεται στην φωτογραφία από την σελίδα του NRΑO (όπου και υπάρχουν όλες οι λεπτομέρειες).



(το μπλε ως συνήθως δείχνει τις ψυχρότερες περιοχές)
Image Credit: Rudnick et al., NRAO/AUI/NSF, NASA



Οι δακτύλιοι του Ουρανού

από το Hubble:






και από το Keck


Image Credit: W. M. Keck Observatory/UC Berkeley


Στους δακτυλίους του Ουρανού, ή μάλλον στην υποψία ότι υπάρχουν, πρώτη φορά αναφέρθηκε το 1789 ο William Herschel (ο οποίος και ανακάλυψε τον πλανήτη). Τελικά η υποψία του επιβεβαιώθηκε το 1977, όταν εντοπίστηκαν οι 9 δακτύλιοι του πλανήτη.
Τον Ιανουάριο του 1986, το Voyager 2 τους φωτογράφισε, εντοπίζοντας και άλλους δύο, λιγότερο φωτεινούς, δακτυλίους.

Ο πιο φωτεινός είναι ο Έψιλον, κοντά στον οποίο περιφέρονται ως shepherd moons η Κορδηλία και η Οφηλία, δύο από τους 27 συνολικά γνωστούς δορυφόρους του Ουρανού (10 από τους οποίους ανακάλυψε και πάλι το Voyager 2).

Από την Γη φαίνονται κάθε 42 χρόνια και υπάρχουν συνολικά τρεις ευκαιρίες να τους παρατηρήσουμε: η πρώτη ήτανε στις 3 Μαΐου, η δεύτερη στις 16 Αυγούστου και η επόμενη θα είναι στις 20 Φεβρουαρίου 2008. Μάλιστα, παρά το ότι την επόμενη φορά ο Ήλιος θα κρύβει την θέα, τα περισσότερα από τα μεγάλα τηλεσκόπια της Γης θα παρακολουθούν τον πλανήτη από τις 7 Δεκεμβρίου και μετά.


Thursday, August 23, 2007

Τι δεν θα δούμε στους ουρανούς - part II

Εκτός από την εμφάνιση του "Σούπερ - Άρη", κάτι που έτσι κι αλλιώς δεν υφίσταται, υπάρχουν και φαινόμενα που πράγματι θα παρατηρηθούν στον ουρανό αλλά δυστυχώς σε άλλες περιοχές του πλανήτη.

Πρώτο και σημαντικό, η ολική έκλειψη της Σελήνης, της 28ης Αυγούστου. Στον χάρτη της NASA και την σχετική σελίδα φαίνεται σε ποιες περιοχές θα είναι ορατή και κατά πόσο.

Δυο - τρεις μέρες μετά, κι άλλη βροχή διαττόντων όχι βέβαια τόσο "διάσημη" όσο οι Περσείδες. Κάτι λογικό από μια άποψη καθώς πρόκειται για μετεωρίτες που έχουν παρατηρηθεί ελάχιστες φορές ως τώρα.

Ο λόγος για τους Aurigids, που ονομάζονται έτσι γιατί φαίνεται να προέρχονται από την κατεύθυνση του αστερισμού Auriga στον ουρανό (Ηνίοχος στα ελληνικά, κοντά στον Περσέα).
Οφείλονται στον κομήτη Kiess (C/1911 N1), έναν κομήτη που ανακαλύφθηκε από τον Carl Kiess το 1911 και ολοκληρώνει μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε 2,000 περίπου χρόνια. Ωστόσο, η σκόνη την οποία αφήνει, έχει βρεθεί στην πορεία της Γης τρεις (μόλις!) φορές τον περασμένο αιώνα: το 1935, το 1986 και το 1994.
Για φέτος λοιπόν, και τα ξημερώματα της 1ης Σεπτεμβρίου, υπάρχει η πρόβλεψη ότι πιθανόν να τους ξαναδούμε - τονίζεται το πιθανόν.
Το συμπέρασμα είχε ανακοινωθεί πέρυσι από τους αστρονόμους Esko Lyytinen (Φινλανδία) και Peter Jenniskens (SETI), οι οποίοι βασίστηκαν σε μοντέλα μέσω Η/Υ.
Καθώς μάλιστα αναμένεται να βρεθούμε αρκετά πιο κοντά στο κέντρο του ίχνους σκόνης, το φαινόμενο θα είναι ιδιαίτερα έντονο και θεαματικό αλλά με μικρή διάρκεια, μόλις 1-2 ώρες. Οι ώρες αυτές θα είναι πριν τα ξημερώματα στην Βόρειο Αμερική.

Οι τυχεροί λοιπόν θα δουν τους κόκκους σκόνης τους οποίος πιθανότατα έχασε ο Kiess κάπου 2,000 χρόνια πριν, καθώς επέστρεψε από το Νέφος του Oort όπου περιφερόταν επί κάπου 4.5 δις χρόνια.


Saturn

Και μια που έχουμε καιρό να ασχοληθούμε, καθώς κοιτούσαμε κυρίως προς τον ISS:
το Cassini εξακολουθεί να στέλνει παρατηρήσεις από τον Κρόνο και τους δορυφόρους του, και εδώ στην Γη πρόσφατα δημοσιεύτηκε μία έρευνα η οποία προσπαθεί να εξηγήσει τα geysers του Εγκέλαδου χωρίς να θεωρεί απαραίτητο το νερό - η έρευνα τονίζει πως δεν αποκλείει την ύπαρξη νερού, αλλά δεν την θεωρεί ως αναγκαία για την ύπαρξη των geysers.

Ό,τι και να ισχύει, γεγονός παραμένει πως υπάρχει προβληματισμός για την κοντινή διέλευση του Cassini από τον Εγκέλαδο, τον Μάρτιο του 2008. Το σκάφος θα βρεθεί τότε σε υψόμετρο ίσως και κάτω των 100χλμ, κάτι που θα δώσει την ευκαιρία για μοναδικές παρατηρήσεις αλλά συγχρόνως ίσως το θέσει σε κίνδυνο.

Δεν αποκλείεται σε κάποιες στιγμές να περάσει και μέσα από τους πίδακες (που θεωρείται ότι εκτοξεύουν σωματίδια πάγου), οπότε η πιθανότητα να χτυπήσει το σκάφος κάποιο μεγαλύτερο σωματίδιο έχει υπολογιστεί σε 1/500.



Η φωτογραφία έχει ληφθεί στις 10 Αυγούστου και από απόσταση 293,000 χλμ
Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute


Όσο για τον ίδιο τον Κρόνο, εντοπίστηκε ένας ενδιαφέρων, αόρατος τόρος που τον περιβάλλει και αποτελείται από εγκλωβισμένα καυτά σωματίδια.
Είναι ένα φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί και στην Γη, ωστόσο όταν παρατηρείται ο τόρος είναι σταθερός (αποτελείται από υδρογόνο και εμφανίζεται κατά τις ηλιακές εκλάμψεις, και έτσι δημιουργούνται γιγαντιαία ηλεκτρικά νέφη).
Αντίθετα, στην περίπτωση του Κρόνου, ο τόρος παρουσιάζει έντονη ασυμμετρία, κάτι που οι επιστήμονες πιθανολογούν ότι οφείλεται στον ηλιακό άνεμο.
Αποτελείται κυρίως από οξυγόνο και η παρουσία του είναι διαρκής, ενώ υπεύθυνος για την ύπαρξή του είναι και εδώ ο Εγκέλαδος.



Earth-Like?

Αστρονόμοι (του UCLA) πιστεύουν ότι βρήκαν στοιχεία για δυνατότητα ύπαρξης πλανητών ομοίων με την Γη, εκτός του Ηλιακού μας Συστήματος.

Τα στοιχεία λοιπόν βρίσκονται στον αστερισμό του Ηρακλή, και σε έναν λευκό νάνο περίπου 150 έτη φωτός από την Γη, τον GD 362, ο οποίος περιβάλλεται από δακτυλίους σκόνης όμοιους με του Κρόνου.
Στο ίδιο αυτό πεδίο σκόνης, εντοπίστηκε ένας μεγάλος αστεροειδής ο οποίος πιστεύται ότι ξεκίνησε να διαλύεται περίπου 100,000 χρόνια πριν, πιθανώς κάτω από την βαρυτική έλξη του GD 362.
Κόκκοι από την σκόνη του αστεροειδή εισήλθαν στους δακτυλίους, επιτρέποντας έτσι στους αστρονόμους να διεξάγουν σπεκτροσκοπική ανάλυση.
Έτσι βρήκαν ότι ο αστεροειδής είναι πλούσιος σε σίδηρο και ασβέστιο, με μικρή ποσότητα άνθρακα. Αυτό σημαίνει μια σύνθεση παρόμοια με των εσωτερικών πλανητών του ηλιακού μας συστήματος.


Image Credit: Gemini Observatory Illustration by Jon Lomberg


Τι σημαίνει αυτό? Ότι μια διαδικασία σχηματισμού πλανητών παρομοίων με την Γη θα μπορούσε να έχει λάβει χώρα γύρω από αυτό το άστρο και πιθανόν και γύρω από άλλα άστρα.
Δηλαδή, ότι η σύνθεση της Γης δεν είναι μοναδική και ότι θα μπορούσε να υπάρξει κάπου στο Σύμπαν πλανήτης με παρόμοια σύνθεση.


Wednesday, August 22, 2007

Google Sky, Mars approach etc

Κατέβασα (ξανά, μετά το format) το Google Earth, μόνο και μόνο γιατί διάβασα κι εγώ παντού την σχετική είδηση: πλέον η Google δίνει και το Sky (από το View -> Switch to Sky).
Όμορφο, αλλά δεν μπορώ να πω ότι είναι κάτι πρωτοφανές κλπ κλπ. (Το μόνο που θυμάμαι από όσα είχε γίνει τόσος θόρυβος και πραγματικά είχα χαζέψει ήταν το RedShift Planetarium.)
A ναι, έχει και πολλές φωτό από το Hubble, συν κάποια εισαγωγικά σχόλια για όποιον θέλει να μάθει τα βασικά (αυτό σίγουρα είναι στα συν ειδικά για την μαθητιώσα νεολαία).

Πάντως, αυτός που φαίνεται με γυμνό μάτι και χωρίς charts ή καμμία άλλη γνώση και εξοπλισμό, είναι ο Δίας, με το που θα σκοτεινιάσει.
Τώρα για τον Άρη, τα έγραψα κι εγώ τα έχουν γράψει εντωμεταξύ παντού, νομίζω ότι τα διαβάσαμε περισσότερο από ό,τι το σχετικό chain-mail.
Το μόνο καινούριο είναι μια σημερινή σχετική δημοσίευση από τη NASA, μαζί με ένα διάγραμμα που δείχνει τι ακριβώς σημαίνει ότι συγκλίνουν η Γη με τον Άρη.



Image: NASA


Όπως φαίνεται, το "κοντά" είναι σχετικό: κοντινότερη απόσταση τον Δεκέμβριο, που τότε πράγματι ο Άρης θα είναι το φωτεινότερο αντικείμενο στον νυχτερινό ουρανό - μάλλον: φωτεινότερος από κάθε άστρο.
Αλλά και πάλι μιλάμε για κάτι δεκάδες εκατομμύρια χλμ.

Όσο για τις 27, κατά τις 3 τα ξημερώματα που ανατέλλει ο Άρης, θα βρίσκεται κοντά στον (κόκκινο γίγαντα) Aldebaran. Οπότε πράγματι θα είναι ένα όμορφο θέαμα.



**Αυταπόδεικτο #xψz: this is the real thing όπως λέει το τραγούδι.
Έβγαλα αρκετές φωτογραφίες του Δία κοντά στην Σελήνη, σε διάφορα σκηνικά. Αλλά ειδικά το να χαζεύεις τον ουρανό δεν το πιάνει με τίποτα το φιλμ (ως αίσθηση).


!update
**Επειδή είδα πάρα πολλές αναζητήσεις τού Google να καταλήγουν σε αυτό το ποστ, παραθέτω και το λινκ για το "κανονικό" ποστ με τα πλήρη εγκυκλοπαιδικά στοιχεία, διαγράμματα κλπ.




Tuesday, August 21, 2007

Flying

Image: AFP / NASA


(από το πλήρωμα του Endeavour)



Σήμερα αναμένεται το Endeavour

Μετά από όλον τον σχετικό θόρυβο για την θερμική ασπίδα, σήμερα το απόγευμα (κατά τις 7 ώρα Ελλάδος) αναμένεται να επιστρέψει το Endeavour - ή μάλλον, να κάνει την πρώτη προσπάθεια για προσγείωση. Αν οι συνθήκες δεν ευνοούν, θα υπάρχει και μια δεύτερη ευκαιρία περίπου μία ώρα μετά, καθώς όπως ξέρουμε υπάρχει ανησυχία και για τον τυφώνα Dean.


*Και με την ευκαιρία, μια που πολλά ακούσαμε για τυφώνες - κυκλώνες - καταιγίδες, ενδεικτικά μια σύντομη απάντηση εδώ.
Πάντως γενικώς αν το ψάξει κανείς μπορεί να βρει και άλλες απαντήσεις - θέλω να πω, το τονίζω για να αποφύγω τυχόν προβληματισμούς: παραθέτω ένα λινκ σαν αρχή. Εγώ ας πούμε μικρή είχα μάθει ότι η διαφορά είναι ανάμεσα στο Βόρειο και Νότιο Ημισφαίριο. Μετά επειδή ήθελα να μην έχω ερωτηματικά, κάθησα και διάβασα πιο λεπτομερώς. Βέβαια όσο διαβάζεις τόσο περισσότερα ερωτηματικά γεννιούνται αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα.

Για να ξαναγυρίσω στο Endeavour: Καλή Επιστροφή!

update: φαίνεται πως ο καιρός τουλάχιστον βοηθάει, για περισσότερα ζωντανή κάλυψη έχει ήδη ξεκινήσει από το NASA TV.
Γύρω στις 19:00 είσοδος στην ατμόσφαιρα.
*και αφού έφτασε με το καλό, update 2: εδώ φαίνεται η φθορά, στην φωτό από τον ISS.
Και αυτή είναι η ίδια φωτό, μετά την προσγείωση.





Το κοντινότερο αστέρι νετρονίων

Το εντόπισαν αστρονόμοι χρησιμοποιώντας το Swift (X-ray), και βρίσκεται σε απόσταση 250 με 1,000 έτη φωτός από την Γη, στον αστερισμό της Μικρής Άρκτου.



Illustration: Casey Reed / Penn State University


Μάλιστα, "βαφτίστηκε" Calvera, από τον χαρακτήρα της ταινίας "The Magnificent Seven":

αυτό γιατί, αν επιβεβαιωθεί, θα είναι μόλις το όγδοο απομονωμένο αστέρι νετρονίων, χωρίς δυαδικό σύντροφο ή κατάλοιπα supernova.
Καθώς τα μέχρι τώρα γνωστά απομονωμένα αστέρια νετρονίων είναι 7, αποκαλούνται ανεπίσημα "The Magnificent Seven" (από την ταινία, και όχι το τραγούδι των Clash που κάποτε ήταν από τα αγαπημένα μου, παρεμπιπτόντως).

Από την ταινία λοιπόν εμπνευσμένο και το Calvera, ενώ στον κατάλογο του ROTSAT έχει καταγραφεί ως 1RXS J141256.0+792204.
Λεπτομερής μελέτη σχετικά με το άστρο θα δημοσιευτεί σε προσεχές τεύχος της Astrophysical Journal.


Monday, August 20, 2007

20 Αυγούστου 1977 - 20 Αυγούστου 2007: 30 χρόνια Voyager 2

30 χρόνια λοιπόν από τότε που το Voyager 2, το "δίδυμο" του Voyager 1 (με την ελαφρώς διαφορετική τροχιά όμως) ξεκίνησε το μεγάλο του ταξίδι.
..to boldly go where no man has gone before, κουβαλώντας τον περίφημο Golden Record για την δημιουργία του οποίου τα πολύτιμα φώτα του έδωσε ο μεγάλος Carl Sagan. Έτσι ώστε τα περιεχόμενά του να αντιπροσωπεύουν όσο το δυνατόν περισσότερο τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του.

Image: NASA


Περνώντας από τον Δία, τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα και δορυφόρους τους, ώσπου να φτάσει στην ηλιόπαυση.


Ο Ποσειδώνας, όπου βρέθηκε το καλοκαίρι του 1989
Image: NASA



Σήματα, φυσικά πολύ αδύναμα, λαμβάνονται χάρη στο Deep Space Network της NASA, στην σελίδα του οποίου μπορούμε να βρούμε και τις αποστάσεις.


Image: Heavens Above


Και ο Johnny B. Goode εξακολουθεί να παίζει την κιθάρα του κάπου στα όρια(;) του ηλιακού μας συστήματος.
(Κάτι που θα θέλαμε πολύ να είναι το χαρακτηριστικότερο δείγμα του *είδους* μας..)


Sunday, August 19, 2007

The Sun: - Rhythm is a Dancer

Μέλη της επιστημονικής ομάδας του πειράματος HISCALE της αποστολής Ulysses, ανακοίνωσαν πως ήχοι που παράγονται στον Ήλιο οδηγούν την Γη να πάλλεται.
Το μαγνητικό πεδίο της Γης, η ατμόσφαιρα αλλά και τα γήινα συστήματα επηρεάζονται από την δραστηριότητα αυτή του Ήλιου.

Πρόκειται για τόνους 100-5000 microHertz (που δεν μπορούμε να ακούσουμε) και παράγονται από κύματα πίεσης και βαρύτητας στον Ήλιο (p-modes και g-modes αντίστοιχα, με τα δεύτερα να είναι πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστούν, και πολύ σημαντικά για την μελέτη του πυρήνα του Ήλιου).


H φωτογραφία είναι σύνθετη, δείχνοντας την σχέση της ηλιακής δραστηριότητας (από το SOHO) και της (καλλιτεχνικής απεικόνισης της) μαγνητόσφαιρας της Γης.
Image Credits: Magnetosphere: NASA, the Sun: ESA/NASA SOHO



Saturday, August 18, 2007

18 Αυγούστου 1865 - Brook Taylor

Ακριβώς, ο γνωστός μας από τις σειρές Taylor οι οποίες νομίζω έμειναν αξέχαστες σε πολλούς.
Ανάμεσα στα άλλα, εδώ μπορείτε να βρείτε στοιχεια/λινκς για τις πρώτες απόπειρες των αρχαίων Ελλήνων να αθροίσουν άπειρους όρους σε πεπερασμένο όριο, κάτι που οδήγησε στο περίφημο παράδοξο του Ζήνωνα.
Αλλά και ενδιαφέροντα λινκς για τις ανάλογες σπουδές στην περίφημη σχολή Αστρονομίας και Μαθηματικών της Kerala.

Και η βιογραφία του Taylor.


Μια μέρα νωρίτερα το Endeavour

Ξεπεράστηκε λοιπόν το δίλημμα για την επιδιόρθωση της θερμικής ασπίδας του Endeavour, αλλά φαίνεται πως υπάρχει νέα πηγή προβληματισμού: ο τυφώνας Dean, για τον οποίο στην NASA φοβούνται ότι μπορεί να επηρεάσει την προσγείωση που ήταν προγραμματισμένη για την Τετάρτη.
Έτσι, τώρα, σχεδιάζεται ο 4ος διαστημικός περίπατος με σκοπό να προετοιμαστεί το Endeavour για προσγείωση την Τρίτη (το οποίο σημαίνει Κυριακή πρέπει να ετοιμάζεται για αναχώρηση).


Friday, August 17, 2007

Abell 520 και Σκοτεινής Ύλης συνέχεια.

Image Credit: X-ray: NASA/CXC/UVic./A.Mahdavi et al.
Optical/Lensing: CFHT/UVic./A.Mahdavi et al.


Μια φωτογραφία του Abell 520, όπου με συνδυασμό δεδομένων σε διαφορετικά μήκη κύματος, παρατηρούμε τι ακολούθησε μια περίπλοκη σύγκρουση ανάμεσα σε σμήνη γαλαξιών.
Με κόκκινο λοιπόν φαίνεται το καυτό αέριο που ανιχνεύτηκε από το Chandra, ενώ με κίτρινο και πορτοκαλί φαίνεται το φως από τους γαλαξίες από τα οπτικά δεδομένα των CFHT (Canada France Hawaii Telescope) και Subaru.
Από τα ίδια τηλεσκόπια, εντοπίστηκαν και περιοχές όπου έχουμε την περισσότερη από την ύλη του σμήνους, που φαίνεται σε μπλε και που πρόκειται κυρίως για σκοτεινή ύλη.

Υπάρχουν αρκετές ομοιότητες με το Bullet Cluster που μάς απασχόλησε πρόσφατα, αλλά και σημαντικές διαφορές.
Όπως πχ ότι εδώ παρατηρείται μια συγκέντρωση σκοτεινής ύλης (3) κοντά στον όγκο καυτού αερίου, όπου βρέθηκαν πολύ λίγοι γαλαξίες. Επιπλέον, υπάρχει μια περιοχή (5) όπου υπάρχουν αρκετοί γαλαξίες αλλά πολύ λίγη σκοτεινή ύλη.


Image Credit: X-ray: NASA/CXC/UVic./A.Mahdavi et al.
Optical/Lensing: CFHT/UVic./A.Mahdavi et al.



Οι δύο αυτές παρατηρήσεις έρχονται σε αντίθεση με την δημοφιλή θεωρία ότι η σκοτεινή ύλη και οι γαλαξίες θα έπρεπε να παραμένουν μαζί, ακόμα και κατά την διάρκεια μιας βίαιας σύγκρουσης.

Έτσι, τα κύρια συστατικά μέρη του Abell 520 (γαλαξίες, καυτό αέριο και σκοτεινή ύλη) βρίσκονται σε θέσεις που θα λέγαμε "περίεργες". Ωστόσο η συνολική τους ποσότητα είναι η αναμενόμενη.
Κάτι που οδηγεί σε δύο πιθανά ερωτηματικά για τους επιστήμονες - για την ακρίβεια εξηγήσεις που γεννούν όμως ερωτηματικά στα πλαίσια των υπαρχόντων θεωριών.
Το πρώτο έχει να κάνει με το πώς αντιδρούν μεταξύ τους τα σμήνη γαλαξιών, και το άλλο με την ίδια την φύση της σκοτεινής ύλης.

Πιθανόν η σκοτεινή ύλη να μην επηρεάζεται μόνο από την βαρύτητα αλλά από μια άγνωστη αλληλεπίδραση ανάμεσα στα μόρια της σκοτεινής ύλης. Αυτή η εξήγηση της Self-interaction (αυτο-αλληλεπίδραση, υποθέτω) θα δημιουργούσε κάποια προβλήματα, πάντως έχει ήδη προταθεί στο παρελθόν από μεμονωμένους ερευνητές.
Όπως πχ στο Self Interacting Dark Matter in the Solar System/ Authors: Avijit K. Ganguly, Pankaj Jain, Subhayan Mandal, Sarah Stokes

Που αποκτά επιπλέον ενδιαφέρον, καθώς το PhysOrg πρόσφατα δημοσίευσε εκτενές άρθρο στο οποίο ο Pankaj Jain βοηθάει στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων του PVLAS - ενός πειράματος στο Legnaro National Laboratory της Ιταλίας.
Το πείραμα έδειξε ότι το κενό (vacuum) μπορεί να συμπεριφερθεί ως κρύσταλλος κάτω από ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Με βάση αυτά λοιπόν, η ομάδα φυσικών προτείνει ένα νέο σωματίδιο σκοτεινής ύλης, τα οποια αποκαλούν pseudoscalars.
Η υπόθεσή τους είναι ότι το έντονο μαγνητικό πεδίο οδηγεί το φως να αναμιχθεί με τα pseudoscalars.


Περισσότερα στο PhysOrg
και ακόμα περισσότερα στα σχετικά του arxiv (έκανα μια επιλογή από ό,τι μού φάνηκε πιο ενδιαφέρον από το 2007)

1) New PVLAS results and limits on magnetically induced optical rotation and ellipticity in vacuum

2) Particle Interpretations of the PVLAS Data

3) Circumventing Astrophysical Bounds Upon PVLAS Experiment


Δεν θα επιδιορθωθεί το Endeavour

Μετά από μία εβδομάδα δοκιμών, και μία σύσκεψη πολλών ωρών, η NASA αποφάσισε να μην στείλει τους αστροναύτες για επιδιόρθωση.
Ο λόγος, ότι το σκάφος μπορεί να γυρίσει επιτυχώς όπως είναι τα πράγματα, γιατί σύμφωνα με τα πειράματα που έκαναν οι θερμοκρασίες θα είναι κατά πολύ κάτω από το όριο ασφαλείας. Ενώ μια προσπάθεια επιδιόρθωσης μπορεί να χειροτέρευε τα πράγματα.

(*Μιλάμε για τις θερμοκρασίες που θα έχουμε στο στρώμα που καλύπτει το σκάφος.)

Τελευταία επιθεώρηση λοιπόν την Δευτέρα 20 Αυγούστου.



Η ΝASA λέει πως η απόφαση ήταν ομόφωνη, αλλά υπήρχε μια ομάδα μηχανικών του Johnson Space Center που είχε διαφορετική γνώμη - η λέξη που χρησιμοποίησαν ήταν "prudent", προτείνοντας να γίνει μια προσπάθεια να καλυφθεί η φθορά, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό υλικό με το οποίο θα γεμίσει η κοιλότητα που δημιουργήθηκε.
Ο Douglas D. Osheroff, φυσικός του Stanford που είχε λάβει μέρος στις έρευνες για το δυστύχημα με το Columbia το 2003, συμφωνεί πως αν υπάρχει υλικό που θα μπορούσε να καλύψει την ζημία τότε καλό είναι να το επιχειρήσουν.


Ομόφωνη λοιπόν μεν κατά την ανακοίνωση, με αρκετές φωνές που δείχνουν προβληματισμό δε. Και φυσικά ήδη άρχισε να εκφράζεται κριτική για το αν η NASA δείχνει να εμπιστεύεται το πλήρωμα.

Προφανώς θα ακούσουμε αρκετές ακόμα απόψεις τις επόμενες μέρες. Για να πω την αλήθεια, και μένα η πρώτη μου αντίδραση ήταν "μα γιατί το ρισκάρουν, ειδικά με το προηγούμενο του Columbia". Αλλά υποθέτω ότι η εικόνα που έχουμε σίγουρα μόνο πλήρης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί (ακούσαμε πχ κάποιες τιμές για θερμοκρασίες, το ποιο είναι το όριο ασφαλείας και πού αναμένεται να φτάσουν, αλλά το πώς κατέληξαν σε αυτές τις τιμές το ξέρουν φυσικά μόνο οι ίδιοι).
Υπάρχουν αρκετά εγκυκλοπαιδικά στοιχεία διαθέσιμα (π.χ. εδώ), αλλά στην παρούσα φάση για όλους εμάς είναι καθαρά εγκυκλοπαιδικά.
Μένει λοιπόν να ευχηθούμε πράγματι οι υπολογισμοί να είναι σωστοί και η επιστροφή να γίνει χωρίς προβλήματα.


update
*Ενδεικτικό είναι ότι αν διαβάσει κανείς 2-3 διαφορετικές εφημερίδες, θα δει διαφορετικά τμήματα των δηλώσεων του D.Osheroff -
από “I don’t see that it can hurt,” he said. “NASA ought to get some experience with the stuff in case they really need to use it.” (μιλώντας για την διαδικασία επιδιόρθωσης) ως
"This attitude of, `It looks like it's OK, let's not do anything about it,' it seems like the Columbia NASA."


Thursday, August 16, 2007

Ένα άστρο με ουρά κομήτη

Το άστρο είναι από τα πιο γνωστά: πρόκειται για το δυαδικό άστρο Mira, που βρίσκεται 417 έτη φωτός από την Γη στον αστερισμό του Cetus (Κήτος, στα ελληνικά) και είναι γνωστό επίσης ως Omicron Ceti (ή ο Ceti / ο Cet).

Το ένα άστρο, Mira A, είναι ένας κόκκινος γίγαντας που εκτοξεύει μεγάλες ποσότητες υλικού στο διάστημα ενώ ο Mira B είναι ένας λευκός νάνος.
Από παλιότερες μελέτες έχει βρεθεί ότι τμήμα του υλικού που προέρχεται από τον Mira A έχει συσσωρευτεί γύρω από τον Mira Β, σε έναν δίσκο ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε σχηματισμό πλανητών.



Image credit: NASA/JPL-Caltech/C. Martin (Caltech)/M. Seibert(OCIW)


Τώρα, με την βοήθεια του GALEX (Galaxy Evolution Explorer), ομάδα αστρονόμων του Caltech εντόπισε μια μακρυά ουρά, που ακολουθεί τον Mira A και είναι ορατή μόνο στο UltraViolet.
Η ουρά αυτη εκτείνεται σε απόσταση 13 ετών φωτός από τον Mira, ενώ υπολογίζεται πως μπορεί να μάς δώσει πληροφορίες για την δραστηριότητα του τα τελευταία 30,000 χρόνια.

Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι η ουρα οφείλεται στον αστρικό άνεμο του Mira Α, ο οποίος προσκρούει στο αέριο που βρίσκεται στην περιοχή καθώς κινείται μέσα στο Διάστημα.
Τα ηλεκτρόνια τα οποία παράγονται από την σύγκρουση και κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, συγκρούονται στην συνέχεια με μόρια υδρογόνου στο περιβάλλον αέριο, παράγοντας έτσι υπεριώδες φως (καθώς το υδρογόνο θερμαινόμενο περνάει σε μια κατάσταση υψηλότερης ενέργειας, χάνοντας στην συνέχεια ενέργεια εκπέμποντας υπεριώδες φως).
Αυτό λοιπόν είναι που δημιουργεί την μακρυά, λαμπερή ουρά πίσω από τον Mira, καθώς κινείται μέσα στον Γαλαξία με 130 km/sec.

Ο Mira είναι μεταβλητός αστέρας, που πάλλεται με περίοδο 332 ημερών κατά την οποία η φωτεινότητά του μεταβάλλεται σημαντικά - θα είναι δε ορατός με γυμνό μάτι τον Νοέμβριο του 2007. Μάλιστα επειδή ήταν ο πρώτος μεταβλητός αστέρας με μια κανονική περίοδο που εντοπίστηκε ποτέ, άλλοι αστέρες αυτού του τύπου ονομάζονται Miras (όπως πχ ο S Orionis).


Image credit: NASA/JPL-Caltech/C. Martin (Caltech)/M. Seibert(OCIW)


ISS/ αναβολές των διαστημικών περιπάτων

Image: NASA
για όποιον δεν το έχει δει ακόμα, η περίφημη "φθορά που υπέστη η θερμική ασπίδα"


Η NASA ακόμα εξετάζει τι θα γίνει με την θερμική ασπίδα, και κυρίως το αν η ζημία είναι τέτοια ώστε να αξίζει/απαιτεί το ρίσκο - οι δύο αστροναύτες που θα αναλάβουν την επιδιόρθωση, ουσιαστικά θα κάνουν πρόβα στο Διάστημα, σε μια διαδικασία που δεν έχουν ξαναδοκιμάσει.
Έτσι, και ώσπου να αποφασιστεί τι θα γίνει, αναβλήθηκε ήδη ο ένας διαστημικός περίπατος αν και η εντολή που δόθηκε στους αστροναύτες είναι να είναι έτοιμοι για επιδιόρθωση, σε περίπτωση που χρειαστεί.

Όλα αυτά ενώ ο χθεσινός περίπατος διακόπηκε νωρίτερα εξαιτίας ενός χαλασμένου γαντιού:
τα γάντια της στολής των αστροναυτών για τα EVA's έχουν 5 στρώματα. Με την συμπλήρωση 4 ωρών λοιπόν, ο ένας εκ των αστροναυτών ανέφερε μια τρύπα στο γάντι του, μέσα από την οποία μπορούσε να δει την επιφάνεια κάτω από το 2ο στρώμα.
Φυσικά ο περίπατος διακόπηκε, και οι αστροναύτες επέστρεψαν στον θάλαμο αποσυμπίεσης.
Δεν είναι γνωστό ακόμα τι προκάλεσε την τρύπα στο γάντι.
Λέω το προφανές, αλλά αυτό το περιστατικό δείχνει καθαρά γιατί η λήψη της απόφασης για επιδιόρθωση είναι τόσο δύσκολη.


Wednesday, August 15, 2007

NGC 4258

Τα καθιερωμένα δυο λόγια για τον γαλαξία της φωτογραφίας στο sidebar, μια που βλέπω και ότι αρκετές σχετικές αναζητήσεις μέσω Google καταλήγουν εδώ.
Πρόκειται πράγματι για μια εντυπωσιακή φωτογραφία (γι αυτό και την επέλεξα:)).


Credit: X-ray: NASA/CXC/Univ. of Maryland/A.S. Wilson et al.; Optical: Pal.Obs. DSS; IR: NASA/JPL-Caltech; VLA: NRAO/AUI/NSF


Ο NGC 4258 ή Μ106 στον κατάλογο του Messier, είναι ένας σπειροειδής γαλαξίας σε απόσταση 21 εκ. ετών φωτός από την Γη, στον βόρειο αστερισμό Canes Venatici. Ανακαλύφθηκε από τον Pierre Mechain το 1781 (ήταν και φίλος του Messier - για τέτοιες εποχές μιλάμε).
Η φωτογραφία προέρχεται από το site του Chandra και δείχνει σε κίτρινο και κόκκινο τους βραχίονες στο ορατό και infrared. Ωστόσο σε x-ray και radio (μπλε και μωβ) βλέπουμε δυο επιπλέον βραχίονες. Η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι μπορεί να αποτελούνται από υλικό που έχει θερμανθεί από κύματα κλονισμού (shock waves).
Οι φωτεινές περιοχές στο κέντρο δείχνουν μεγάλη δραστηριότητα σχηματισμού αστεριών.
*Mάλλον, πιο σωστά: προς το μέσο των βραχιόνων. Γιατί για το κέντρο του γαλαξία υπάρχει η εντύπωση ότι έχουμε μαύρη τρύπα, καθώς ο πυρήνας είναι AGN.


Και επειδή ναι, γίνεται ακόμα πιο εντυπωσιακό, εδώ και τα σχετικά animations!
(αν δεν έχετε καλές ταχύτητες, και το low-res του quicktime είναι μια χαρά)



Όσο για το απαραίτητο παραμύθι, ο αστερισμός Canes Venatici ή Κύνες Θηρευτικοί ή πιο απλά κυνηγόσκυλα, καταγράφηκε από τον Johannes Hevelius το 1690 στο Firmamentum Sobiescianum του.
Συνορεύει με τους αστερισμούς του Βοώτη, της Μεγάλης Άρκτου και της Κόμης της Βερενίκης σε μια περιοχή που έχει χαρακτηριστικά πολλούς γαλαξίες.
Οι κύνες δε, δεν είναι παρά η Χαρά και ο Αστερίωνας, τα σκυλιά στο άρμα με το οποίο ο Βοώτης κυνηγάει τις άρκτους γύρω από τον Βόρειο Oυράνιο Πόλο.


Η εικονογράφηση στον Άτλαντα του Hevelius

Εκτός από τον Μ106, ο αστερισμός περιέχει και τον διπλό αστέρα a2 CVn ή Cor Caroli ("η καρδιά του Charles", όνομα που δόθηκε από τον Edmund Halley προς τιμήν του Charles II της Αγγλίας). Ο φωτεινότερος είναι ένας άσπρος αστέρας μεγέθους 2.9, ενώ ο συνοδός του έχει μέγεθος 5.


Tuesday, August 14, 2007

Πρόβλημα στο Swift

Και μια ακόμα δυσλειτουργία, στο διαστημικό τηλεσκόπιο Swift αυτήν την φορά.
Στις 10 Αυγούστου και καθώς στράφηκε για την παρατήρηση ενός καινούριου στόχου, παρουσίασε βλάβη και έχασε τον προσανατολισμό του.


Έτσι, για να αποφευχθούν επιπλέον προβλήματα, μπήκε σε safe mode με τα ηλιακά πάνελ στραμμένα στον Ήλιο ώστε να διατηρεί τα απαραίτητα επίπεδα ενέργειας.

Στη NASA εκτιμούν ότι η βλάβη θα διορθωθεί αρκετά εύκολα, ωστόσο στο ενδιάμεσο διάστημα θα χαθούν κάποιες από τις παρατηρήσεις που ήταν προγραμματισμένες.


Πείραμα με βράχο θα δείξει αν ζωή ήρθε από το Διάστημα

Ένα βήμα ακόμα στην προσπάθεια να απαντηθεί το μεγάλο ερώτημα της προέλευσης της ζωής.
Ένα ερώτημα στο οποίο ξέρουμε ότι πολλές απαντήσεις μπορεί να κρύβουν οι διάφοροι αστεροειδείς, που διατηρούν συστατικά από την αρχή του σχηματισμού του ηλιακού μας συστήματος. Μην ξεχνάμε ότι αυτός είναι ένας από τους κύριους στόχους της αποστολής Dawn, που αναμένεται πια τον Σεπτέμβριο.

Ωστόσο θα μπορούσε η ζωή να αντέξει την υψηλή θερμοκρασία κατά την είσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης? Αυτό ακριβώς το πείραμα θα διεξαχθεί από την ESA στα πλαίσια της αποστολής Foton M3, που ξεκινάει στις 14 Σεπτεμβρίου από το Baikonur (Kazakhstan) και θα εκτελέσει 35 συνολικά πειράματα.

Για τους σκοπούς του πειράματος, ο βράχος θα αποσταλεί με πύραυλο στο Διάστημα και στην συνέχεια θα εξετασθεί η αντίδρασή του κατά την επανείσοδο στην ατμόσφαιρα (με ταχύτητα 8km/sec).
Έτσι θα κατανοήσουμε καλύτερα κατά πόσο η ζωή θα μπορούσε να μεταφερθεί από τον έναν πλανήτη σε άλλον μέσω αστεροειδή. Π.χ. υπήρχε και η εκτίμηση ότι αντίστοιχα θα μπορούσε να είχε μεταφερθεί ζωή από την Γη στον Τιτάνα, μέσω βραχων ή θραυσμάτων που ταξίδεψαν ως εκεί μετά από μεγάλες συγκρούσεις.
Το αν η ζωή αυτή θα επιζούσε βέβαια είναι άλλο θέμα.


Ο βράχος είναι ηλικίας 400 εκ. ετών, και προέρχεται από ιζήματα στον βυθό μιας αρχαίας λίμνης στην Σκωτία. Έτσι πιστεύεται ότι περιέχει μόρια τα οποία προέρχονται από ζωντανούς οργανισμούς (για την ακρίβεια από την αποσύνθεσή τους), και αυτά είναι που μάς ενδιαφέρει πώς θα αντιδράσουν κατά την επανείσοδο.
Το εξωτερικό τμήμα ίσως λειώσει, αλλά το εσωτερικό θα μπορούσε να διατηρηθεί καλύτερα, σύμφωνα με τους επιστήμονες.

Το πείραμα αυτό θα βοηθήσει να απαντηθεί και το αν μπορούμε να βρούμε βιοδείκτες αντίστοιχα σε μετεωρίτες που ήρθαν από τον Άρη.
(*biomarkers, μόρια που δείχνουν παρούσα ή προηγούμενη ύπαρξη ζωντανών οργανισμών)

Εν αναμονή λοιπόν της αποστολής Foton.


*Το οποίο Foton είναι οι κάψουλες που θα χρησιμοποιηθούν, και καθώς είναι ρωσσικής προελεύσεως το αρχικό τους όνομα FOTOH μετατρέπεται σε FOTON, και όχι photon.


Monday, August 13, 2007

Nέα κλάση AGNs

Αφήνω το θέμα για τους Περσείδες στην κορυφή της σελίδας και για σήμερα, αλλά φυσικά έχουμε και άλλα θέματα (σιγά μη μέναμε έτσι!)

Με χρήση του Swift της NASA και του (X-ray) Suzaku (Ιαπωνία/Η.Π.Α.) μια διεθνής ομάδα αστρονόμων ανακάλυψε νέα κλάση ενεργών γαλαξιακών πυρήνων ή όπως είναι πιο γνωστό active galactic nuclei (AGN).
Tα AGNs βρίσκονται στους γαλαξίες ESO 005-G004 και ESO 297-G018, που βρίσκονται σε απόσταση 80 και 350 εκ.ετών φωτός αντίστοιχα από την Γη.
Πρόκειται για αντικείμενα που περιβάλλονται σε τέτοιο βαθμό από αέριο και σκόνη, ώστε δεν μπορεί να διαφύγει ουσιαστικά καθόλου φως.


Image credit: Aurore Simonnet, Sonoma State University.



Ενδείξεις για την ύπαρξη αυτής της κλάσης υπήρχαν εδώ και δύο χρόνια. Tελικά εντοπίστηκαν χάρη στο Burst Alert Telescope του δορυφόρου Swift, το οποίο ανίχνευσε της υψηλής ενέργειας ακτίνες Χ (που σε αντίθεση με το ορατό φως διαπερνούν το πυκνό νέφος σκόνης).
Στην συνέχεια, ομάδα αστρονόμων χρησιμοποίησε το Suzaku ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται όντως για κάτι ουσιαστικά διαφορετικό από τους ήδη γνωστούς τύπους AGN.

Γενικά υπάρχει η πεποίθηση ότι τα AGNs περιβάλλονται από υλικό σε σχήμα τόρου (βλ. doughnut), και αυτό που αλλάζει την άποψη μας είναι η κλίση του τόρου ως προς την Γη.
Σε αυτήν λοιπόν την καινούρια κλάση, φαίνεται να μην υπάρχει τόρος αλλά ένα πιο συμπαγές (και συναφές) περίβλημα, το οποίο είναι αυτό που εμποδίζει το φως.


Με αυτήν την ανακάλυψη ελπίζεται λοιπόν να γίνουν κάποια ακόμα βήματα στην κατανόηση του πώς εξελίσσονται οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, σε συνάρτηση με τους γαλαξίες όπου ανήκουν.





*Άσχετο, για να μη σηκώνω ξεχωριστό ποστ: τελικά από Puzzles κατέληξα στο Atlantis Quest. Όμορφο!


Αρκετά μεγάλη τελικά η ζημία στο Endeavour

Από την χθεσινή επιθεώρηση, φαίνεται πως το βάθος στο οποίο προχώρησε η φθορά στην θερμική ασπίδα τελικά είναι μεγαλύτερο από όσο ελπίζαμε και αρκετό ώστε να δημιουργεί προβλήματα.
Τώρα λοιπόν, μέχρι το αργότερο αύριο το πρωΐ θα πρέπει να ληφθεί η απόφαση για το αν θα γίνουν διαστημικοί περίπατοι για την επιδιόρθωση του Endeavour.

Μετά την τραγωδία με το Columbia, οι αστροναύτες είναι πολύ καλά προετοιμασμένοι, ακριβώς για αυτήν την περίπτωση - από άποψη εξοπλισμού, αλλά και εκπαίδευσης.
Βέβαια το ζήτημα είναι να προβλεφθεί τι θα συμβεί και αν θα αντέξει η μόνωση κατά την επιστροφή και την είσοδο στην ατμόσφαιρα, όταν οι θερμοκρασίες θα είναι φοβερά υψηλές.
Έτσι, γίνεται προσπάθεια να κατασκευαστούν και μελετηθούν αντίστοιχα μοντέλα και όχι μόνο μέσω Η/Υ αλλά και με πειράματα με παρόμοιο υλικό.

Το μόνο θετικό στην όλη υπόθεση είναι ότι έτσι και αλλιώς υπήρχε από την αρχή σχεδιασμός για παράταση της αποστολής STS-118, από 11 σε 14 ημέρες, με την προϋπόθεση ότι το νέο σύστημα Station-to-Shuttle Power Transfer System θα λειτουργούσε.
Κάτι που συνέβη, οπότε τουλάχιστον από άποψη τροφοδοσίας δεν υπάρχει ιδιαίτερη ανησυχία.
Αναμένουμε και πάλι.


Sunday, August 12, 2007

Puzzle Games

What Puzzles Me:
Ένα ποστ - αφιέρωμα για να μην ξεχνάμε ότι υπάρχει και ένα label που ονομάζεται games.

Φτάνει και ο Δεκαπενταύγουστος λοιπόν, και όπως είναι φανερό δεν είμαι διακοπές. Φυσικά δεν καταδέχομαι να ασχοληθώ παραπάνω με το ζήτημα (κλασσικά είμαι υπεράνω..), πάντως είναι μια καλή ευκαιρία για ενασχόληση με τα διάφορα PCGames, τα οποία στην δική μου περίπτωση είναι της μεγάλης κατηγορίας Puzzles.

Μετά τα διάφορα Inlay Games (Magic Inlay) ή Τetris Clones (Ocean Express), η τελευταία μου αδυναμία είναι τα Match-3. Κάτι που με εξέπληξε και μένα, καθώς το μόνο σχετικό παιχνίδι που με είχε συγκινήσει ως τώρα ήταν το Magic Vines, το οποίο όμως είναι αρκετά πρωτότυπο ώστε να μοιάζει με κάποιο άλλο (αυτοί είναι προβληματισμοί).

Ώσπου... ανακάλυψα το Rainforest Adventure. Δεν έχω να πω τίποτα, μόνο ότι θα νιώσετε τουλάχιστον μικροί Sting αν ασχοληθείτε: σώστε το τροπικό δάσος!



Τέλεια tiles και background, αυξανόμενη δυσκολία στα επίπεδα, music δεν άκουσα και πολύ γιατί είχα ράδιο, και με το που τελειώνεις τα επίπεδα μπορείς να ξεκινήσεις από το πρώτο ξανά, αλλά χωρίς να μηδενιστεί το σκορ (το οποίο σημαίνει ότι μπορείς να φτάσεις σε σκορ για ρεκόρ). Αρκετά μείον το ότι ξεκινάς από το 1ο και όχι από όποιο level θέλεις, αλλά οκ κανείς δεν είναι τέλειος.

Με λίγα λόγια, από τα γνωστά αγαπημένα παιχνίδια με τα οποία εγγυημένα μπορείς να ξεκινήσεις για ένα δεκάλεπτο puzzle και όταν σηκώσεις ξανά κεφάλι να δεις ότι πέρασαν 2-3 ωρίτσες (αυτονόητο ότι δεν είναι από αυτά που πλησιάζεις όταν σε περιμένουν............)





Τώρα πάντως μια που λόγω σ-κ έκανα και ένα διάλειμμα, λέω να δοκιμάσω κανένα καινούριο με την ευκαιρία.
Επικρατέστερα, το (επίκαιρο) 7 Wonders, και το Magic Match. Φυσικά θα επανέλθω με τις εντυπώσεις.
*Άσχετο: το οποίο διάλειμμα δεν ήταν για την παραλία αλλά για εκδρομούλα στο βουνό και για να πω την αλήθεια ήταν χίλιες φορές καλύτερα, τουλάχιστον για Κυριακή.

Κατά τα άλλα, απόψε το βράδυ μην ξεχάσετε να βάλετε Paul Weller και να wish upon a star..



Ο αφρός προκάλεσε τελικά την ζημία στο Endeavour

Μετά την πρώτη επιθεώρηση, τελικά το συμπέρασμα είναι ότι η ζημία στην θερμική ασπίδα του Endeavour προκλήθηκε από μονωτικό αφρό και όχι πάγο.
Μάλιστα, ο John Shannon σε σημερινή σχετική ενημέρωση στο Johnson Space Center είπε πως μάλλον έχουν εντοπίσει από πού ακριβώς προήλθε ο αφρός (βλέποντας ξανά το βίντεο της εκτόξευσης).

Αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο θετικό γιατί έτσι υπάρχει η ελπίδα πως δεν θα είναι τόσο μεγάλο το βάθος στο οποίο έφτασε η φθορά (ουσιαστικά μιλάμε για ένα τμήμα εμβαδού περίπου 20cm2).

Μάλιστα, στα αρχικά μοντέλα που μελετήθηκαν μέσω Η/Υ θεωρήθηκε ότι η φθορά είχε φτάσει σε αρκετά μεγαλύτερο βάθος, από ό,τι αναμένεται πως τελικά θα ισχύει. Παρ'όλα αυτά, το μοντέλο έδειξε πως το Endeavour θα μπορούσε να επιστρέψει στην Γη έτσι ακριβώς όπως είναι, σε περίπτωση που χρειαζόταν.
Προτού πάντως μιλήσουμε για αισιοδοξία σίγουρα πρέπει να περιμένουμε τα αποτελέσματα και του σημερινού (αυριανού μάλλον για εμάς) διαστημικού περιπάτου, οπότε και θα αποκτήσουμε μια πιο καθαρή εικόνα.


Και πάλι πρόβλημα με το computer του ISS

Πρόβλημα το οποίο ευτυχώς διορθώθηκε, ή μάλλον ξεπεράστηκαν οι επιπτώσεις, καθώς το εφεδρικό σύστημα μπήκε αυτόματα σε λειτουργεία.

Το περιστατικό συνέβη γύρω στις 4 ώρες από την αρχή του διαστημικού περιπάτου τον οποίο πραγματοποιούν (μέχρι και αυτήν την στιγμή) δύο από τα μέλη του πληρώματος, οι αστροναύτες Rick Mastracchio και Dave Williams.
Χωρίς προφανή λόγο λοιπόν, το σύστημα και πάλι βγήκε off (πρόκειται για το
command and control computer) αλλά όλα συνεχίστηκαν ομαλά. Όπως λένε από την NASA δεν υπάρχει κίνδυνος για τα μέλη των πληρωμάτων αλλά και την κατάσταση του Σταθμού.
Αναμένουμε και τις λεπτομέρειες, κυρίως βέβαια για την κατάσταση του Endeavour.


Saturday, August 11, 2007

Επιθεώρηση του Endeavour για την εκτίμηση της ζημίας

To Endeavour έδεσε με επιτυχία στον ISS, και λίγες ώρες μετά ξεκίνησαν οι πρώτες δραστηριότητες των μελών του πληρώματος της Exp15 και της STS-118.
Το πρώτο που ενεργοποιήθηκε είναι το σύστημα SSPTS (Station-to-Shuttle Power Transfer System), το οποίο σχεδιάστηκε ώστε να μεταφέρει ενέργεια από τον Σταθμό σε διαστημικό λεωφορείο που βρίσκεται εκεί.
Στην συνέχεια, αύριο ετοιμάζεται ο πρώτος διαστημικός περίπατος.

Η εργασία ωστόσο που επείγει είναι η επιθεώρηση του Endeavour καθώς, λίγο πριν αυτό φτάσει στον ISS, εντοπίστηκε πρόβλημα στην θερμική ασπίδα του σκάφους.
Ένα σημάδι λοιπόν στο κάτω μέρος του σκάφους, κάνει τους υπεύθυνους να ανησυχούν:
πρώτον γιατί δεν γνωρίζουν τι το προκάλεσε, καθώς αρχικά υπήρχε η σκέψη ότι μπορεί να φταίει η αποκόλληση τμημάτων του μονωτικού αφρού κατά την εκτόξευση - αυτό είναι έτσι και αλλιώς ένα γεγονός που από μόνο του προκαλεί προβληματισμό. Καθώς όμως τα τμήματα αυτά ήταν αρκετά μικρά, θεωρείται ότι η ζημία μπορεί να οφείλεται σε πρόσκρουση τμήματος πάγου.


Η άσπρη λωρίδα που διακρίνεται στο κέντρο και προκαλεί προβληματισμό
Image: AP


Το δεύτερο και σημαντικό, είναι το μέγεθος της ζημίας, το οποίο εκτιμάται με συνεχείς επιθεωρήσεις από τα μέλη της STS-118.
Στην συνέχεια θα εξεταστεί το αν μπορεί να υπάρξει επισκευή με διαστημικό περίπατο ή αν θα πρέπει να σταλεί άλλο σκάφος για να φέρει πίσω τα μέλη του πληρώματος. Και φυσικά κάτι τέτοιο θα περιπλέξει πολύ τα πράγματα.


Την ίδια ώρα, το Phoenix εκτέλεσε επιτυχώς την πρώτη από τις 6 μεγάλες διορθωτικές μανούβρες ώστε να πάρει την σωστή κατεύθυνση για τον Άρη.
Έτσι, μας θυμίζει με πόση αισιοδοξία είδαμε την εκτόξευσή του μια εβδομάδα πριν, και λέγοντας βέβαια αισιοδοξία αναφέρομαι καθαρά στην συνέχεια του αγώνα για την εξερεύνηση του Διαστήματος και ειδικότερα, κατ'αρχήν, του γειτονικού μας Άρη και της Σελήνης.
Ήρθε όμως και το περιστατικό με το Endeavour μετά λίγες μέρες, για να μάς θυμίσει πως όσο γλαφυρά και εντυπωσιακά και αν τα παρουσιάζουν τα ρεπορτάζ ή και οι επίσημες ανακοινώσεις τύπου, το ταξίδι του ανθρώπου στο Διάστημα είναι ακόμα σε πολύ πρώτα βήματα.

Σε πρώτο στάδιο, ας ευχηθούμε και εμείς να είναι δυνατή η επιδιόρθωση, και να είναι ομαλή η επιστροφή της STS-118 και του Endeavor.


Friday, August 10, 2007

TrES-4 - Ο μεγαλύτερος εξωπλανήτης που ανακαλύφθηκε ως τώρα.

Όπως ξαναείπαμε, είναι πια τέτοιοι οι ρυθμοί εντοπισμού νέων εξωπλανητών ώστε απλά και μόνο η ανακάλυψή τους δεν αποτελεί είδηση (τουλάχιστον για τα μμε και το ευρύ κοινό).
Υπάρχουν όμως και ξεχωριστές περιπτώσεις, όπως ο TrES-4, ο μεγαλύτερος πλανήτης που έχει ανακαλυφθεί ως τώρα και που σύμφωνα με τους επιστήμονες δεν θα έπρεπε καν να υπάρχει, θεωρητικά.

Ανακαλύφθηκε από το Transatlantic Exoplanet Survey, από όπου και πήρε το όνομά του.

Έχει μέγεθος 1.7 φορές το μέγεθος του Δία και ανήκει σε μια μικρή κλάση πλανητών με ιδιαίτερα χαμηλές πυκνότητες. Χαρακτηριστικά, η μέση πυκνότητά του είναι 0.2 gr/cm3.
Και εξαιτίας της σχετικά ασθενούς έλξης του πλανήτη προς την ανώτερη ατμόσφαιρα του, τμήμα τής ατμόσφαιρας πιθανώς διαφεύγει δημιουργώντας μια ουρά παρόμοια με κομήτη.

Αυτό τώρα που δεν μπορεί να εξηγηθεί από τους επιστήμονες (και εκεί κολλάει το "δεν θα έπρεπε να υπάρχει") είναι το κλάσμα μάζα προς πυκνότητα, το οποίο αποτελεί ανωμαλία ως προς τους γνωστούς εξωπλανήτες και δεν μπορεί να εξηγηθεί με βάση τα υπάρχοντα μοντέλα. Αντιμετωπίζεται ως ένα θεωρητικό πρόβλημα, εφόσον θα έπρεπε με την μάζα που διαθέτει να έχει το μέγεθος του Δία και όχι το σχεδόν διπλάσιο που έχει τώρα.

Βρίσκεται περίπου 1,400 έτη φωτός από την Γη στον αστερισμό του Ηρακλή, και πραγματοποιεί μια περιφορά γύρω από το άστρο του σε 3.5 μέρες. Η θερμοκρασία του φτάνει τους 1,260C.

Αναπαράσταση του πλανήτη και του άστρου του (δεξιά)
Image Credit: Jeffrey Hall, Lowell Observatory


Και το άστρο του όμως παρουσιάζει ιδιαιτερότητα, καθώς έχει περίπου την ίδια ηλικία με τον Ήλιο μας αλλά λόγω μεγαλύτερης μάζας έχει εξελιχθεί γρηγορότερα. Βρίσκεται δηλαδή στο στάδιο όπου έχει εξαντλήσει όλο το υδρογόνο στον πυρήνα και πρόκειται να μετατραπεί σε κόκκινο γίγαντα.
Το GSC 02620-00648 είναι πολύ πιο φωτεινό από τον Ήλιο και εκπέμπει 3 με 4 περισσότερες φορές ενέργεια/δευτερόλεπτο.
Όπως λένε οι επιστήμονες, εξέτασαν ήδη το ποσό ενέργειας που ο πλανήτης απορροφά από το άστρο του αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι η μοναδική εξήγηση για το μέγεθος του πλανήτη.


Thursday, August 09, 2007

Serpens South Stars / Spitzer

Ένα σμήνος νεαρών άστρων εντοπίστηκε από το Infrared του Spitzer, πίσω από ένα πέπλο σκόνης.
Το σμήνος ονομάστηκε Serpens South και βρίσκεται στο νέφος Serpens (Όφις, 850 έτη φωτός από την Γη), σε μια περιοχή όπου σχηματίζονται πολλά νέα άστρα.
Τα άστρα αυτά δεν διακρίνονται καθόλου στο ορατό φως, καθώς καλύπτονται από την σκόνη. Είναι έτσι η πρώτη φορά που μπορούμε να τα δούμε.

Στην φωτογραφία διακρίνονται 50 περίπου άστρα, κατά μήκος μιας σκοτεινής ζώνης από σκόνη. Η λωρίδα αυτή σκόνης συμπυκνώνεται ώστε να σχηματίσει νέα άστρα.


NASA/JPL-Caltech/L. Allen
(Harvard-Smithsonian CfA) & Gould's Belt Legacy Team


Τα άστρα φαίνονται σαν πράσινα κίτρινα και πορτοκαλί στίγματα, όπου το πράσινο αντιπροσωπεύει υδρογόνο, ενώ το κόκκινο δείχνει PAHs (polycyclic aromatic hydrocarbons, τα οποία μας έχουν απασχολήσει στον Τιτάνα).


Wednesday, August 08, 2007

Το Phoenix λοιπόν ξεκίνησε εντυπωσιακά, έχουμε πια ενημερωθεί αρκετά για τις έρευνες που πρόκειται να ξεκινήσει τον Μάιο που θα φτάσει στον Άρη, αλλά προς το παρόν τα νέα προέρχονται από τα οχήματα και τους δορυφόρους που ήδη βρίσκονται εκεί:
Τα δυο οχήματα μέχρι στιγμής επιζούν και από αυτήν την δοκιμασία, κάνοντάς μας να ελπίσουμε ότι για άλλη μια φορά θα ξεπεράσουν κάθε προσδοκία.

Μετά από 20 μέρες λοιπόν, στις 6 Αυγούστου ή Sol 1,277, το Spirit κίνησε το ρομποτικό του χέρι καθώς επιτέλους υπήρχε αρκετή ενέργεια από τα ηλιακά πάνελ.
Ενδεικτικό είναι ότι και η θερμοκρασία από -37C την προηγούμενη εβδομάδα, ανέβηκε σε -33.4C.
Φυσικά οι επιστήμονες εξακολουθούν να είναι σε επιφυλακή και σε καμμιά περίπτωση δεν θεωρούν ότι μπορούμε να μιλάμε για εξάλειψη του κινδύνου. Οι επικοινωνίες εξακολουθούν να είναι κατά το δυνατον περιορισμένες και βασικός στόχος είναι να μένει η ενέργεια σε επίπεδα ασφαλείας.

Το πιο ενδιαφέρον αντικείμενο μελέτης στον Άρη αποτελεί μια προηγούμενη ανακάλυψη των Spirit και Opportunity:
πρόκειται για τον εντοπισμό πέντε μετεωριτών στην επιφάνεια του Άρη.
O πρώτος μετεωρίτης που βρέθηκε σε άλλον πλανήτη εκτός της Γης, είχε εντοπίστεί τον Ιανουάριο του 2005 από το Opportinity (σε πολύ μικρή απόσταση από το σημείο προσεδάφισής του).
Είχε διάμετρο 30 εκατοστά και η σύνθεσή του ήταν κυρίως σίδηρος και νικέλιο.


Image Credit: NASA/JPL/Cornell



Από τότε μέχρι σήμερα τα δυο οχήματα εντοπίζουν κατά μέσο όρο έναν μετεωρίτη ανά οκτώ μήνες.
Αυτή η συχνότητα θυμίζει την Ανταρκτική όπου εντοπίζονται αρκετοί μετεωρίτες. Ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό είναι η ελλειψη βλάστησης, που κάνει και στις δυο περιοχές πιο έυκολο τον εντοπισμό των μετεωριτών.
Πάντως οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πόσο καιρό βρίσκονται οι μετεωρίτες στην επιφάνεια του πλανήτη.
Όπως λέει χαρακτηριστικά ο H. McSween (University of Tennessee), υποψιάζεται πως μιλάμε για εκατομμύρια ή ίσως δισεκατομμύρια χρόνια, ωστόσο δεν υπάρχει τρόπος να προσδιορίσουμε ακριβώς το χρονικό διάστημα.

Και φυσικά το μεγάλο ερώτημα είναι πάντα η ύπαρξη νερού. Κάτι το οποίο ήδη προβληματίζει, καθώς τα στοιχεία για την προηγούμενη ύπαρξη νερού είναι πια πολλά. Ωστόσο δεν φαίνονται ίχνη οξείδωσης στην επιφάνεια των μετεωριτών, κάτι που θα έπρεπε να υπάρχει εφόσον περιέχουν σίδηρο.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι βρέθηκαν στην επιφάνεια για λίγο ενώ το υπόλοιπο διάστημα είχαν καλυφθεί από τους αμμόλοφους (που όπως ξέρουμε, στον Άρη μετακινούνται).
Περισσότερες πληροφορίες θα περιέχουν στο εσωτερικό τους οι μετεωρίτες που αποτελούνται από πέτρα, που ακόμα δεν έχουν εντοπιστεί στον Άρη.
Αυτά είναι και κάποια ακόμα από τα αντικείμενα των μελλοντικών αποστολών, που θα συλλέξουν και αναλύσουν πετρώματα.


Tuesday, August 07, 2007

Frozen

Και κάτι που απλά λινκάρω ως είδηση


Scientists revive life frozen in Antarctic

By Karen Kaplan, Times Staff Writer
August 7, 2007

Scientists have recovered microorganisms from ancient Antarctic ice and coaxed it back to life in the lab, according to a study published today.

The glacial ice acted as a "gene Popsicle," preserving DNA that hasn't circulated in the gene pool for up to 8 million years.



(Υπάρχει κάποιο μακρυνό ενδιαφέρον για το μπλογκ, καθώς η κατάψυξη είναι πάντα μέσα στα διάφορα σενάρια αποστολών στον Άρη. Άλλωστε το ενδιαφέρον υπάρχει γενικώς για την Ανταρκτική).



*Και η σχετική ανακοίνωση του Rutgers


Ετοιμάζεται να αναχωρήσει αύριο το Endeavour

Μετά μια μονοήμερη αναβολή (λόγω του Phoenix) και μετά τις εργασίες αποκατάστασης της βλάβης που είχε σημειωθεί, όλα είναι έτοιμα για την αναχώρηση του Endeavour αύριο. Προορισμός φυσικά ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός, όπου το σκάφος μαζί με τα μέλη της αποστολής STS-118 θα μεταφέρει και κάποιον επιπλέον εξοπλισμό και τμήμα του ISS.

Το ξεχωριστό σε αυτήν την αποστολή: μέλος του πληρώματος θα είναι η Barbara Morgan, πρώην δασκάλα και νυν αστροναύτης μετά την σχετική εκπαίδευση από τη NASA.
H Morgan είχε εκπαιδευτεί ως αντικαταστάτης της Christa McAuliffe, η οποία θα ήταν η πρώτη δασκάλα που θα πήγαινε στο Διάστημα. Δυστυχώς δεν έφτασε ποτέ, καθώς μαζί με άλλους 6 αστροναύτες αποτελούσαν το πλήρωμα του Challenger, όταν διαλύθηκε κατά την εκτόξευση το 1986.

Μετά το φοβερό δυστύχημα είχαν παγώσει (για 32 μήνες) και οι αποστολές διαστημικών λεωφορείων και πολύ περισσότερο κάθε σκέψη για αποστολή δασκάλων στο Διάστημα.
Τώρα λοιπόν, 21 χρόνια μετά ήρθε η ώρα να δοθεί η συνέχεια και βέβαια φαντάζομαι ότι η σχετική κάλυψη τουλάχιστον από τα αμερικανικά μμε θα περιλαμβάνει πολλές συγκινητικές στιγμές.


Καθώς ο καιρός φαίνεται να είναι ευνοϊκός, αύριο εκτός απροόπτου σε απευθείας μετάδοση όπως πάντα από τη NASA TV, ώρα 22:36 GMT.
Τι άλλο να πούμε παρά Kαλό Tαξίδι!


Η μεγαλύτερη συγχώνευση γαλαξιών

Τέσσερις μεγάλοι γαλαξίες παρατηρήθηκαν να συγκρούονται και να συγχωνεύονται στην μεγαλύτερη παρόμοια διαδικασία που έχει καταγραφεί ως τώρα.
Οι τρεις από αυτού είναι στο μέγεθος του δικού μας Γαλαξία, ενώ ο τέταρτος είναι περίπου 3πλάσιος.
Πρόκειται έτσι για μια από τις μεγαλύτερες συγχωνεύσεις, όσον αφορά σε σύνολο αστρικής μάζας.


Οι τέσσερις γαλαξίες βρίσκονται στο κέντρο του σμήνους CL0958+4702, σε απόσταση περίπου 5 δισ. ετών φωτός από την Γη.
Επιπλέον, με χρήση του Spitzer αλλά και εικόνων από το WIYN (Arizona), οι ίδιοι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα "νέφος" που αποτελείται από παλιά, κόκκινα άστρα, σε απόσταση περίπου 360,000 φωτός από την συγχώνευση. Ο αριθμός των άστρων σε αυτόν τον σχηματισμό είναι 3πλάσιος από αυτόν του Γαλαξία μας.
Περίπου τα μισά από αυτά τα άστρα θα εισέλθουν στους γαλαξίες, οι οποίοι θα συγχωνευτούν σε έναν γιγάντιο γαλαξία (10πλάσιο του Milky Way) μέσα σε περίπου 100 εκ. χρόνια.
Όσο για τα υπόλοιπα, θα συνεχίσουν να περιφέρονται ελεύθερα.



Με άσπρο χρώμα διακρίνονται οι γαλαξίες, καθώς και ο σχηματισμός άστρων ενώ σε πορτοκαλί και κόκκινο διακρίνονται άλλα άστρα και γαλαξίες
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/K. Rines (Harvard-Smithsonian CfA)


Το επίσης ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι τέσσερις γαλαξίες αποτελούνται και αυτοί από παλιά, κόκκινα άστρα, δηλαδή έχασαν όλοι το αέριο που θα ήταν απαραίτητο για τον σχηματισμό νέων άστρων.
Kάτι που συμφωνεί και με άλλες παρατηρήσεις του ότι γαλαξίες μέσα σε σμήνη περιέχουν λιγότερα νεαρά άστρα από αυτούς που είναι έξω από σμήνη.
Η καταγραφή της διαδικασίας αυτής αποτελεί την καλύτερη επιβεβαίωση για το ότι οι μεγαλύτεροι γαλαξίες σχηματίστηκαν σχετικά πρόσφατα μέσα από μεγάλες συγχωνεύσεις.


Monday, August 06, 2007

Νέφος σκόνης γύρω από άστρο, με το VLTI

Χρησιμοποιώντας τo VLTI (Very Large Telescope Interferometer), αστρονόμοι από την Γαλλία και την Βραζιλία εντόπισαν ένα μεγάλο νέφος σκόνης γύρω από άστρο.
Πρόκειται συγκεκριμένα για ένα R CrB ή R Coronae Borealis, δηλαδή έναν σούπερ γίγαντα με εξαιρετική μεταβλητότητα.
Τα άστρα αυτά ονομάστηκαν έτσι από το πρώτο άστρο που εντοπίστηκε με παρόμοια συμπεριφορά και ήταν ο R Coronae Borealis (το 1795, από τον Edward Pigott).


Είναι πάνω από 50 φορές μεγαλύτερα από τον Ήλιο και μπορεί η φαινόμενη λαμπρότητά τους ξαφνικά να μειωθεί κατά πολλά (1 έως 9) μεγέθη μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενω η επιστροφή στα κανονικά επίπεδα είναι πιο αργή.
Ο ίδιος ο R Coronae Borealis π.χ., έχει μέγεθος 6 και μπορεί να φτάσει το 14, ενώ για να επιστρέψει στην αρχική τιμή χρειάζεται έως και μήνες.
Για δεκαετίες πιστεύεται ότι αυτή η διαδικασία οφείλεται σε συσκότιση της επιφάνειας από πρόσφατα σχηματισμένα νέφη σκόνης.
Τα νέφη δημιουργούνται καθώς μάζα από το άστρο R CrB χάνεται και στην συνέχεια απομακρύνεται ώσπου η θερμοκρασία να είναι αρκετά χαμηλή ώστε να σχηματιστεί σκόνη άνθρακα.

Ο RY Sagittarii είναι το φωτεινότερο μέλος αυτής της οικογένειας άστρων στο νότιο ημισφαίριο, στον αστερισμό του Τοξότη και σε αποσταση 6,000 ετών φωτός.
Οι ιδιότητές του αυτές παρατηρήθηκαν το 1895 από τον Δανό Jacobus Cornelius Kapteyn.

Το 2004, με το VLT, αστρονόμοι εντόπισαν νέφος σκόνης γύρω από τον αστέρα και ήταν η πρώτη φορά που υπήρχε σχετική παρατήρηση. Ωστόσο αυτό που δεν εντοπίστηκε είναι η ακριβής θέση σχηματισμού του νέφους.



Image Credit: ESO


Μετά λοιπόν από νέες παρατηρήσεις εντοπίστηκε νέφος σκόνης στις 30 αστρονομικές μονάδες από το άστρο, το οποίο σύμφωνα με τους υπολογισμούς ταξιδεύει εδώ και περίπου 6 μήνες.
Η απόσταση πάντως θεωρείται και πάλι αρκετά μεγάλη ώστε να μπορεί να επιβεβαιωθεί καποιο από τα σχετικά μοντέλα, για τις θέσεις όπου σχηματίζονται τα νέφη αυτά. Αυτό που σχεδιάζεται είναι να παρατηρηθεί ο RY Sagittarii πιο προσεκτικά για τους επόμενους μήνες.


Sunday, August 05, 2007

Niels Henrik Abel - 5 Αυγούστου 1802

Kαι μόνο το όνομα νομίζω είναι αρκετό. Ο Νορβηγός Μαθηματικός έδειξε πολύ νωρίς το ταλέντο του, μαθητής στο Καθεδρικό Σχολείο της Christiania (Oslo), όπου καθηγητής του υπήρξε ο Bernt Holmboe (ο οποίος και τον βοήθησε στην χρηματοδότηση των σπουδών του).
Εκεί αρχικά γνώρισε και μελέτησε τα έργα των Euler, Newton, d'Alembert, Lagrange.

Συνεχίζει τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Christiania, και γίνεται το πρώτο άτομο που διατύπωσε και έλυσε μια ολοκληρωτική εξίσωση.
Κάπου εκεί ξεκινάει να εργάζεται πάνω στο πρώτο σημαντικό του έργο που ήταν η απόδειξη της αδυναμίας επίλυσης εξισώσεων 5ου βαθμού με ριζικά. Τότε βέβαια (και ανεξάρτητα από τον Galois) έθεσε τις βάσεις του μεγάλου κλάδου των Μαθηματικών που αποτελεί η Θεωρία Ομάδων.
Μάλιστα είχε στείλει την σχετική εργασία του και στον Gauss, o οποίος όμως την απέρριψε χωρίς καν να την διαβάσει.

Ωστόσο, όταν κάποια στιγμή τον ρώτησαν πώς κατάφερε να αναπτύξει τόσο γρήγορα τις μεγάλες μαθηματικές του ικανότητες, ο Abel απάντησε:
"by studying the masters, not their pupils."

Γιατί αν κάτι ήταν χαρακτηριστικό του έργου του Abel ήταν το πόσο πολλά και σημαντικά πράγματα κατάφερε στο σύντομο χρονικό διάστημα που έζησε (πέθανε το 1829 σε ηλικία μόλις 27 χρονών).
Λίγες μόνο μέρες μετά τον θάνατό του έφθασε η επιστολή του Crelle που ειδοποιούσε τον Abel ότι του προσέφεραν θέση στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου - τον οποίο Crelle γνώρισε κατά την διάρκεια του ταξιδιού του στην Γερμανία και την Γαλλία, ένα ταξίδι που χρηματοδότησε η Νορβηγική Κυβέρνηση αναγνωρίζοντας το ταλέντο του.
Με σκοπό λοιπόν να γνωρίσει τους μεγάλους Μαθηματικούς της εποχής, ο Abel επισκέφθηκε την Ευρώπη όπου είχε τηντύχη να συναντηθεί αρχικά με τον Crelle.
Ο Crelle διέκρινε το ταλέντο του και τον ενθάρρυνε να εμβαθύνει στην εργασία του για τις εξισώσεις 5oυ βαθμού.


Συνεχίζοντας όμως το ταξίδι του και φθάνοντας στην Γαλλία, ο Abel αφήνει την επίλυση εξισώσεων με ριζικά για λίγο στην άκρη.
Ο λόγος; Η συνάντησή του με τον Jacobi, ο οποίος ήδη μελετούσε τις ελλειπτικές συναρτήσεις. Το θέμα λοιπόν κερδίζει το ενδιαφέρον του και συγγράφει αρκετές σχετικές εργασίες, φτάνοντας και σε αυτό που ο Legendre περιέγραψε στον Cauchy σαν "a monument more lasting than bronze". Ωστόσο ο Cauchy δεν ασχολήθηκεπερισσότερο με την εργασία (τουλάχιστον εκείνη την χρονική στιγμή).

Η εργασία δεν ήταν παρά το περίφημο Paris Memoir του, που χάθηκε μυστηριωδώς.
Τελικά, ο Abel επέστρεψε στο Βερολίνο, όπου συνέχισε την συνεργασία με τον Crelle δημοσιεύοντας στην Journal für die reine und angewandte Mathematik του τελευταίου (γνωστή και ως Crelle's Journal).

To Paris Memoir βρέθηκε από τον Cauchy το 1830. Αποτέλεσε δε μια από τις σοβαρές πηγές έμπνευσης του Jacobi και βοήθησε στην θεμελίωση της Αλγεβρικής Τοπολογίας, ενός κλάδου που πήρε την μοντέρνα του μορφή χάρη στον Riemann.


Προς τιμήν του Niels Abel ονομάστηκαν τα περίφημα (Διεθνή) Μαθηματικά Βραβεία Abel που θέσπισε η Νορβηγική Κυβέρνση.




*Oeuvres completes de Niels Henrik Abel, και σε PDF (από τον Holmboe)


Saturday, August 04, 2007

Στις 12:30 το Phoenix

12:30 ώρα Ελλάδος, ή 9:30 GMT, θα ξεκινήσει η εκτόξευση του Phoenix Mars Lander.
Στο NASA TV ήδη ξεκίνησε η ζωντανή κάλυψη.

Good Luck!



*update
Πολύ όμορφο θέαμα, φαντάζομαι σύντομα θα ανέβουν τα σχετικά βιντεάκια και φωτό οπότε και θα ενημερώσω.

Καλό του ταξίδι λοιπόν, ως τον Μάιο του 2008 που αναμένεται να φτάσει στον Κόκκινο Πλανήτη. Η φάση της καθόδου και για την ακρίβεια τα 13 πιο κρίσιμα λεπτά της, θα παρακολουθούνται τόσο από τους δορυφόρους της NASA αλλά και από το MARS Express της ESA, ύστερα από σχετικό αίτημα της NASA.
Και μετά, η "βουτιά στο άγνωστο".


Tο βίντεο, για όσους το έχασαν


Friday, August 03, 2007

Πιθανή εξήγηση για την προέλευση του δακτυλίου G

Οι επιστήμονες της ομάδας του Cassini πιστεύουν πως ίσως έχουν επιτέλους εντοπίσει την προέλευση του δακτυλίου G, φτάνοντας έτσι κοντά στην απάντηση ενός μεγάλου ερωτηματικού.
Πιθανόν λοιπόν να παράγεται απο σχετικά μεγάλα σωματίδια πάγου, τα οποία συγκροτούν ένα φωτεινό τόξο στο εσωτερικό άκρο του δακτυλίου.
Τα σωματίδια αυτά έχουν διάμετρο ως και ενός μέτρου, ενώ εάν τα συναρμολογούσαμε σε ένα ενιαίο αντικείμενο θα σχημάτιζαν έναν παγωμένο δορυφόρο πλάτους 100 μέτρων.
Και αυτός ακριβώς ο δορυφόρος πιστεύουν οι επιστήμονες ότι κάποτε υπήρξε, και αφού καταστράφηκε (πιθανότατα από κάποια σύγκρουση) άφησε τα υπολείμματα που περιφέρονται.


Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute


Τα σωματίδια συγκρατούνται στο τόξο υπό την βαρυτική επίδραση του δορυφόρου Μίμα, ενώ μικρομετεωρίτες συγκρούονται μαζί τους απελευθερώνοντας μικρότερα σωματίδια μεγέθους σκόνης τα οποία φωτίζουν το τόξο. Το πλάσμα στο μαγνητικό πεδίο του Κρόνου διέρχεται διαρκώς μέσα από το τόξο αυτό έλκοντας τα πιο μικρά σωματίδια, τα οποία σχηματίζουν τον δακτύλιο.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας (δημοσίευση στο Science) Matthew Hedman, μακρυνές φωτογραφίες δείχνουν που βρίσκεται και πώς κινείται το τόξο, ενώ μετρήσεις του πλάσματος και της σκόνης κοντά στον δακτύλιο G δείχνουν την ποσότητα υλικού που υπάρχει εκεί.

Το τόξο αυτό εκτείνεται περίπου στο 1/6 της τροχιάς γύρω από τον Κρόνο και έχει πλάτος 250km, πολύ πιο στενό από τα 5,955km του δακτυλίου G. Έχει δε παρατηρηθεί αρκετές φορές από το 2004 (έτος άφιξης του Cassini στον Κρόνο), και έτσι φαίνεται πως είναι ένα χαρακτηριστικό μακράς διαρκείας.

Ο λόγος που ο δακτύλιος G προκαλεί τέτοιο προβληματισμό είναι γιατί σε αντίθεση με άλλους δακτυλίους σκόνης, δεν είχε βρεθεί ως τώρα κάποια άμεση επιρροή δορυφόρου:
Ο F π.χ. έχει τα shepherd moons Προμηθέα και Πανδόρα που συγκρατούν το υλικό, ενώ ο Ε τροφοδοτείται με υλικό από τον γειτονικό Εγκέλαδο.
Και γενικότερα όμως η προέλευση των δακτυλίων παραμένει ένα ανοιχτό και συναρπαστικό θέμα.
Οι δακτύλιοι έχουν ονομαστεί με την σειρά ανακάλυψής τους, ενώ ξεκινώντας από τον Κρόνο και πηγαίνοντας προς το εξωτερικό είναι οι: D, C, B, A, F, G, E.
Οι αποστάσεις μεταξύ των κύριων δακτυλίων Α,B,C συμπίπτουν με τις αποστάσεις Γης και Σελήνης.

Όσο για τον δακτύλιο G, το Cassini θα μπορέσει να παρατηρήσει το τόξο αυτό καλύτερα όταν βρεθεί σε απόσταση περίπου 500km από αυτό, σε 18 μήνες από σήμερα.

Σχετικό βίντεο (mpeg, 4.5MB)


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.