Tuesday, December 30, 2008

Back to the light

Μια που παρά τις διακοπές με έχει πιάσει τεμπελίτιδα και παραμελώ το μπλογκ
(κάτι για το οποίο δεν ευθύνονται τα twitter, facebook, friendfeed etc etc)
μια φωτογραφία, απλώς για να το ενημερώσω.

Image: NASA


Ο Προμηθέας καθώς βγαίνει από την σκιά των δακτυλιών (εξ ου και ο εμπνευσμένος τίτλος, που παραπέμπει σε Queen) και κοντά στον συναρπαστικό δακτύλιο F.

*Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει και τίποτα συναρπαστικό ώστε να διακόψω την τεμπελιά και να ποστάρω, πλην του ότι συζητιέται ο διπλασιασμός(!) τού πληρώματος τού ISS για το 2009.
Αντί για τρία μέλη λοιπόν, έξη από τον Μάιο τού 2009 καθώς με τα νέα τμήματα που έχουν συναρμολογηθεί τελευταία θα υπάρχει η δυνατότητα για πολύ περισσότερα πειράματα, έρευνες κλπ. Αυτόματα αυτό σημαίνει ότι οι κροίσοι τουρίστες με ιδιόκτητο νησί θα μείνουν στο ιδιόκτητο νησί και δεν θα περισσεύει χώρος για αυτούς στον ISS.
Ελπιδοφόρα είδηση, όπως και να το δει κανεις.

Κάτι άλλο σχετικά ενδιαφέρον είναι η ύπαρξη νέας έρευνας για την ύπαρξη ή μη πάγου στην Σελήνη. Οι ελπίδες είχαν σχεδόν μηδενιστεί μετά την τελευταία λεπτομερή φωτογράφηση από το Kaguya τον Οκτώβριο που μάς πέρασε, όταν σχεδόν αποκλείστηκε κάποια τέτοια πιθανότητα.
Να όμως που ακόμα και στοιχεία 10 ετών μπορούν να δώσουν νέες απαντήσεις, μετά από νέες έρευνες.
Αν ενδιαφέρεστε περισσότερο, παραπέμπω στο BBC.

Αυτά προς το παρόν.


Saturday, December 27, 2008

#5. Redefining Pi

When an astrologer is credited with a better understanding of space than NASA, it's time to turn off modern civilization, move everyone back to the caves and start over.

Χωρίς άλλα σχόλια, από το cracked.com!
7 (Stupid) People Who Sued the Scientific Method -By Luke McKinney


Friday, December 26, 2008

Ice

Κάτι ακόμα στο κλίμα των ημερών - μια που χιόνι ακόμα να δούμε εδώ, ενώ έχει χιονίσει σε όλες τις γύρω περιοχές και καταλαβαίνετε ότι αυτό είναι very embarassing. Μια ευτελή παγωνιά έχουμε μόνο.
Έτσι, ας δούμε τον πάγο μέσω δορυφόρου, από μια πρόσφατη εικόνα τού ENVISAT που δείχνει τον Βόρειο Μαγνητικό Πόλο της Γης.

Image: ESA


Όπως φανερώνει και η ονομασία, ο Βόρειος Μαγνητικός Πόλος είναι το (κινούμενο) σημείο στην επιφάνεια της Γης όπου το μαγνητικό πεδίο της Γης δείχνει κάθετα προς τα κάτω.
Ομοίως υπάρχει και Νότιος Μαγνητικός Πόλος, αλλά αξίζει να σημειωθεί ότι εδώ -σε αντίθεση με τους γεωγραφικούς πόλους- δεν πρόκειται για αντιδιαμετρικά σημεία, δηλαδή αν τα ενώσουμε με μια νοητή γραμμή, η γραμμή αυτή δεν θα διέρχεται από το κέντρο της Γης.
(btw: αυτό με τον νοητό άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η Γη, γοητεύει πολύ τα παιδιά στο Γυμνάσιο)

Τώρα, γιατί κινούμενο; Γιατί και το ίδιο το μαγνητικό πεδίο της Γης μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Εδώ μπορείτε να δείτε την πορεία που έχει διαγράψει ο Βόρειος Μαγνητικός Πόλος, τα τελευταία πολλά χρόνια.

Image Credit: Geological Survey of Canada.


Για να τα θυμηθούμε εν τάχει, οι Μαγνητικοί Πόλοι δεν συμπίπτουν με τους Γεωγραφικούς, αν και γενικά μπορεί να βρίσκονται αρκετά κοντά.
Μάλιστα, η βελόνα μιας πυξίδας δείχνει προς την κατεύθυνση τού Βορρά, αλλά αυτό που καθοδηγεί στην πραγματικότητα την πυξίδα είναι το τοπικό γεωμαγνητικό πεδίο.
Έτσι, η κατεύθυνση της βελόνας, σχηματίζει μια γωνία με τον Αληθή (Γεωγραφικό) Βορρά (προφανώς όχι με το σημείο αλλά με την κατεύθυνσή του όπως οριζεται από τον αντίστοιχο μεσημβρινό). Η γωνία αυτή ονομάζεται μαγνητική απόκλιση.
Τώρα αυτό το θέμα όπως καταλαβαίνετε είναι άκρως ενδιαφέρον, αλλά ας μην ξεφύγουμε κι εμείς εντελώς.


Σε παλιότερους χάρτες, ο Βορράς αναπαρίσταται ως ένα νησί, όπως αυτό της εικόνας.

Image: Wikimedia Commons

"Insula Magnetu[m]", στην Carta Marina του Olaus Magnus από τα 1539 (κάπου κοντά στο Murmansk).
Και βέβαια, την σημαντικότερη βοήθεια προσέφεραν πάντοτε τα αστέρια, όπως ο Βόρειος Πολικος Αστέρας (Polaris) στην περίπτωση τού Βορρά.
(Ο καλός φίλος και συν-μπλογκερ Sailor, σίγουρα γνωρίζει καλά το θέμα:)



Τέλος, ο πρώτος χάρτης που απεικονίζει το φαινόμενο της μαγνητικής απόκλισης με ισογωνικές γραμμές, είναι ο General Chart of the Variation of the Compass τού μεγάλου Edmond Halley ("αυτός με τον Κομήτη").

Image: Wikimedia Commons

Ο Halley είχε ταξιδέψει με το Paramour το 1698 στον Νότιο Ατλαντικό, ώστε να μελετήσει ακριβώς τους νόμους που διέπουν το γήινο μαγνητικό πεδίο. Περισσότερα για το ταξίδι και το έργο του, εδώ (έχει και όμορφες εικόνες).



*Εδώ μπορείτε να ψάξετε και μόνοι σας τον Βόρειο Μαγνητικό Πόλο. Σήμερα υπολογίζεται ότι βρίσκεται στην Καναδική αρκτική, στις 82.7Β 114.24Δ.

Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια η ταχύτητα μετακίνησης του είχε αυξηθεί αρκετά, και είχε υπολογιστεί ότι με αυτούς τους ρυθμούς σε 50 χρόνια θα βρίσκεται στην Σιβηρία.
Κάτι που τελικά ίσως να μην ισχύσει, καθώς μάλλον ο ρυθμός αναμένεται να επιβραδυνθεί.


Sky Tonight

Αν σάς μείνει ώρα για περισυλλογή, και αν μείνετε μακρυά από τον θόρυβο που δημιουργούν τα φώτα της πόλης, η αυριανή Νέα Σελήνη είναι ιδανική για παρατηρήσεις.
Αυτό πάντως που ξεχωρίζει αυτό το διάστημα, είναι η Αφροδίτη, μόλις πέσει το σκοτάδι, στα ΝΔ.
Περισσότερα όπως πάντα στο Heavens-Above, δίνοντας συντεταγμένες ή επιλέγοντας από την λίστα με τις τοποθεσίες.

*Δυο όμορφες φωτογραφίες από τις αρχές του μήνα:

εδώ και εδώ


Stardust




Μικρό Μαγγελανικό Νέφος - Αστρικά Σμήνη NGC 265&NGC 290, γεμάτα από νεαρά άστρα.
Απόσταση από την Γη: 200,000 έτη φωτός
Image Credit: Hubble/European Space Agency & NASA


Thursday, December 25, 2008

War is over now


And so this is Xmas
And what have we done
Another year over
A new one just begun
And so happy Xmas
We hope you have fun
The near and the dear one
The old and the young

A very Merry Xmas
And a happy New Year
Let's hope it's a good one
Without any fear
War is over, if you want it
War is over now

Happy Xmas



Wednesday, December 24, 2008

Star of Wonder


Χριστούγεννα, και ανεξάρτητα από θρησκευτικά πιστεύω το ερώτημα για το αν τελικά το Άστρο της Βηθλεέμ υπήρξε ως φαινόμενο και τι ακριβώς ήταν, δεν παύει να συναρπάζει - όχι μόνο τους "ειδικούς", αλλά τουλάχιστον όποιον γοητεύεται από τον νυχτερινό ουρανό.


Οι θεωρίες πολλές στην διάρκεια των αιώνων, ανάμεσα τους γίνεται αναφορά και στον τόσο ενδιαφέροντα Regulus.

Μια όμορφη και συνοπτική
παρουσίαση στο λινκ.

Χρόνια Πολλά!


Monday, December 22, 2008

Απομακρυσμένο νερό

Δεν με έπιασε το ποιητικό μου, πρόκειται για το νερό που εντοπίστηκε στην μεγαλύτερη ως τώρα απόσταση από εμάς.
Η οποία είναι:
11 δις έτη φωτός. Εν ολίγοις, όταν το Σύμπαν μας ήταν ακόμα αρκετά νεαρό (~1/6 της σημερινής του ηλικίας).
Το νερό, πιο σωστά τα απομακρυσμένα μόρια νερού, εντοπίστηκαν στο quasar MG J0414+0534.



Image: Milde Science Communication (Grafik), HST Archive Data (Hintergrundbild), CFHT, J.-C. Cuillandre, Coelum (Inset)

Αυτό έγινε δυνατό χάρη σε έναν άλλο γαλαξία ο οποίος βρέθηκε μπροστά από τον MG J0414+0534 (τον γαλαξία που φιλοξενεί το quasar, για να μην μπερδευόμαστε).
Ο πιο νέος γαλαξίας λοιπόν, σε απόσταση περίπου 8 δις έτη φωτός, λειτούργησε ως βαρυτικός φακός έτσι ώστε το φως του MG J0414+0534 να φανεί πιο έντονο και να ανιχνευτούν οι εκπομπές από τα μόρια νερού.
(Όπως βλέπετε και στην φωτό, με την βοήθεια τού πιο κοντινού γαλαξία, υπήρξαν 4 εικόνες τού Quasar).

Η ανίχνευση έγινε αρχικά από το Effelsberg και στην συνέχεια από το VLA, από τους Ιmpellizzeri - McKean του Max Planck Institute.
H δημοσίευση υπάρχει στο Nature της 18ης Δεκεμβρίου.

*Ως τώρα, η μεγαλύτερη απόσταση που είχε βρεθεί νερό ήταν κοντά στα 7 δις έτη φωτός.


Tuesday, December 16, 2008

Deck the Halls

Image: CASSINI


Ίσως είναι η εποχή (με τα χιόνια -που δεν έρχονται- και τα Χριστούγεννα -που φέτος είναι μπαρουτοκαπνισμένα-), αλλά πρόκειται για το τέλειο στολίδι:

Ο Εγκέλαδος, σε μια από τις φωτογραφίες που πήρε το Cassini τον Οκτώβριο.
Αυτό που φαίνεται για άλλη μια φορά, πιο καθαρά ίσως από ποτέ, είναι οι ρωγμές και οι αυλακώσεις που δείχνουν την τεκτονική δραστηριότητα. Κάτω δεξιά διακρίνεται και τμήμα τών Tiger Stripes (όπου βρίσκονται οι γνωστές πηγές των geysers).
Αντίθετα, δεν υπάρχουν κρατήρες και άλλα παρόμοια χαρακτηριστικά,

Ως προς τις τεχνικές λεπτομέρειες, η εικόνα δεν ήταν φυσικά υπόθεση ενός κλικ αλλά πρόκειται για ένα μωσαϊκό που αποτελείται από 28 εικόνες (από διάφορες γνωνίες λήψης και συνδυασμό UV/IR).


Friday, December 12, 2008

CO2 σε ατμόσφαιρα εξωπλανήτη

Ίσως είναι το τελευταίο που ενδιαφέρει τους περισσότερους αυτή τη στιγμή, αλλά δεν παύει να είναι άλλη μια ιστορική στιγμή:

το Hubble εντόπισε CO2 και CO σε ατμόσφαιρα εξωπλανήτη, και έτσι έχουμε πια περισσότερες ελπίδες ως προς το να βρούμε κάποτε συνθήκες φιλόξενες προς την ανθρώπινη ζωή
(και αντιστέκομαι στον πειρασμό να κάνω κάποιο ειρωνικό σχόλιο, επηρεασμένη από το κλίμα των ημερών).

Πρόκειται για τον HD 189733, σε απόσταση 65 ετών φωτός από την Γη - που πάντως περιφέρεται σε πολύ κοντινή απόσταση από το άστρο του, ώστε οι θερμοκρασίες να είναι απαγορευτικές για ο,τιδήποτε περισσότερο.
Ένας Hot Jupiter λοιπόν, που ίσως δείχνει τον δρόμο.
Το πιο σημαντικό είναι ότι η ανακάλυψη έγινε με το Hubble.

Στην ατμόσφαιρα του ίδιου πλανήτη είχαν εντοπιστεί παλιότερα και CH4 αλλά και υδρατμοί.


Saturday, December 06, 2008

It's a Jolly Holiday with Hubble

M13, NGC 6205


Μέρες που είναι, βλέπω να ενημερώνω όλο και πιο αραιά - εκτός αν βρω κάτι συνταρακτικό (π.χ. νερό στον Τιτάνα, γιατί στον Εγκέλαδο σχεδόν το περιμένουμε. Τώρα που το ξαναδιαβάζω βέβαια, αν το νερό το έβρισκα όντως εγώ, σίγουρα το τελευταίο που θα έκανα θα ήταν να κάθομαι να γράφω:))

Για να στολιστούμε όμως και εδώ, η φωτογραφία που δημοσίευσε πρόσφατα το site τού Hubble εν όψει εορτών και δεν είναι παρά το σφαιρικό σμήνος Μ13
(στον αστερισμό τού Ηρακλή και σε απόσταση 25,000 ετών φωτός από εμάς).
Η αρχική φωτογραφία βρίσκεται στο τετραγωνάκι κάτω αριστερά, ενώ σε γκρο πλαν βλέπετε την χριστουγεννιάτικη σύνθεση τού site.
(Ξέρω πως σε πολλά μέρη δεν μιλάνε πια για Χριστούγεννα αλλά για γιορτή των φώτων - αναρωτιέμαι, αν ήξεραν ότι σε μας και τα Φώτα έχουν θρησκευτικό χαρακτήρα θα το άλλαζαν? Τέλος πάντων, καλές οι γραφικοτητες με τα politically correct, και άκρως ψυχαγωγικές, αλλά κάτι τέτοια ξυπνάνε τον σολωμό μέσα μου: ανάποδα σε κάθε ορθότητα λοιπόν, για μένα τα Χριστούγεννα θα είναι πάντα Χριστούγεννα. Και το κρέας κρέας και το ψάρι ψάρι.)

Επίσης, το site δημοσίευσε και φέτος τις καταπληκτικές κάρτες (που εμπνέουν τον κόσμο, και που δίνουν άλλη λάμψη στις γιορτές μας).

Πολλά λαμπερά άστρα λοιπόν, και αν θέλετε να δείτε κάτι πιο κοντά στο the Real Thing μην ξεχνάτε: ο Δίας και η Αφροδίτη εξακολουθούν να είναι πλάι πλάι κατά το βραδάκι προς τα δυτικά, το θέαμα είναι πανέμορφο!

[Ο τίτλος τού ποστ φυσικά προέρχεται από την Mary Poppins]


Tuesday, December 02, 2008

Phoenix adieu II

Όπως ίσως θυμάστε, το τελευταίο σήμα από το Phoenix έφτασε στην Γη στις 2 Νοεμβρίου.
Από τότε, παρά τον καθημερινό έλεγχο δεν υπήρξε καμμιά άλλη επικοινωνία.
Το Σάββατο που μάς πέρασε λοιπόν, η NASA σταμάτησε πλέον να ελέγχει για πιθανή λήψη νέου σήματος, καθώς τώρα πια μπαίνουμε σε μια περίοδο όπου η ηλιοφάνεια θα περιοριστεί αισθητά.

Αυτό όμως που φαίνεται να αντέχει ακόμα είναι το Spirit: Μετά την σοβαρή καταιγίδα σκόνης που ξέσπασε στις 14 Νοεμβρίου, σημειώθηκε σημαντική πτώση των αποθεμάτων του σε ενέργεια.
Αν και η σκόνη υπάρχει ακόμα, το Spirit φαίνεται να έχει καλύτερα επίπεδα ενέργειας και όλα δείχνουν αισιόδοξα.

Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν στον Άρη, λίγο πιο πέρα το Dawn συνεχίζει την πορεία του για τον Vesta.
Αυτό θα γίνει βέβαια με την βοήθεια της βαρυτικής επίδρασης τού Άρη, του οποίου την τροχιά σχεδόν θα συναντήσει τον Φεβρουάριο τού 2009.


Monday, December 01, 2008

*smile*

Το γνωστό smiley: ) ή κάπως έτσι, με αρκετή δόση φαντασίας πάντα, απόψε στους ουρανούς σας - πιο συγκεκριμένα, θα έχουμε την Σελήνη πλάι πλάι με την Αφροδίτη και τον Δία, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα λαμπροί αυτή την εποχή.
Καθώς δε η Σελήνη φαίνεται σαν μηνίσκος, το αποτέλεσμα είναι ένα cosmic smile.

Ή, για να είμαι ειλικρινής, έτσι το περιγράφουν όλοι οι φίλοι που ασχολούνται με το θέμα. Εγώ όταν το είδα σκέφτηκε ότι και ο ουρανός έχει στολιστεί.

Οδηγίες δεν χρειάζονται: είναι τόσο εμφανές και εντυπωσιακό που αρκεί να κοιτάξετε (προς τα δυτικά).
Αν βρω φωτό θα ποστάρω.
(Kαι ας τραγουδάνε οι Ligabue "Piccola Stella senza Cielo"..τελικά όλα βρίσκουν την θέση τους να λάμψουν. Άλλωστε τι σόι αχανές θα ήταν το αχανές Διάστημα αλλιώς?)


Sunday, November 30, 2008

Martian II - Aurorae

Εκτός από τους παγετώνες όμως, αυτό που επίσης είχε εντοπιστεί (το 2004 από το SPICAM τού Mars Express) αρκετά μακρυά από τους πόλους στον Άρη είναι και οι Aurorae - πολικά φώτα σε μάς, ή πιο απλά Βόρειο και Νότιο Σέλας.

Χάρη πάντα στο Mars Express, έχουμε πλέον και την πρώτη χαρτογράφηση του φαινομένου.
Όσο για τα αποτελέσματα της σχετικής έρευνας - η οποία επέτρεψε την χαρτογράφηση και όπως εύκολα φαντάζεστε ήταν επίπονη- συνοπτικά δείχνουν αρκετές διαφορές από την Γη.

Με βάση τις μετρήσεις, υπάρχουν και πάλι ισχυρές ενδείξεις ότι το μαγνητικό πεδίο τού Άρη είναι αυτό που προκαλεί το φαινόμενο, ωστόσο αυτό δεν έχει αποδειχτεί ακόμα.
Βέβαια, είναι γνωστό ότι το μαγνητικό πεδίο τού Άρη είναι αρκετά ιδιόμορφο, μετά από την σύγκρουση με τον πολύ μεγάλο αστεροειδή - η οποία, και πάλι το λέμε, πιστεύεται ότι έχει γίνει και ότι ήταν η αιτία για δραματικές αλλαγές στον πλανήτη.

Μια από αυτές λοιπόν είχε να κάνει και με το μαγνητικό του πεδίο, το οποίο δεν μοιάζει με αυτά των άλλων πλανητών τα οποία είναι γενικώς μεγάλης έκτασης δομές που δημιουργούνται από το εσωτερικό τους.
Στον Άρη όμως έχουμε ουσιαστικά πολλές μικρές νησίδες, στα σημεία όπου έχουμε βραχώδεις περιοχές του φλοιού οι οποίες είναι οι ίδιες μαγνητικές.
Έτσι είναι σαν να έχουμε πολλές μικρές πολικές μαγνητικές περιοχές.
{Ή κάπως έτσι, μια που για να το περιγράψω πιο σωστά θέλει αρκετή ώρα, οπότε δίνω το πολυ γενικό νόημα - για να αποφεύγουμε και τις παρεξηγήσεις περί επιστημονικής ορθότητας}

Το αποτέλεσμα πάντως είναι κάτι τέτοιο:

Credits: M. Holmström (IRF)

Και αυτό είναι πάλι εικονογράφηση, την οποία ίσως να μην δούμε ποτέ στην πραγματικότητα (έστω και μέσω κάμερας) καθώς ακόμα δεν είναι γνωστό αν το φαινόμενο είναι αντιληπτό στο ορατό φως, όπως συμβαίνει με την Γη.


Martian Ice I

To Phoenix λοιπόν σταμάτησε την έρευνα εδώ και κάποιες εβδομάδες, ωστόσο τα δεδομένα που έχει συλλέξει είναι πολύτιμα και όπως έυκολα εννοείται, τα αποτελέσματα θα μάς απασχολήσουν για αρκετό καιρό ακόμα.
Το ότι επιβεβαίωσε την ύπαρξη νερού ήταν ήδη εντυπωσιακό. Η επεξεργασία και μελέτη όμως ουσιαστικά τώρα ξεκίνησε, και έτσι δεν έχουμε παρά να περιμένουμε.

Προς το παρόν έχουμε πάντα τις φωτογραφίες και τα δεδομένα και από τα άλλα σκάφη: έτσι, ο Mars Reconnaissance Orbiter εντόπισε μεγάλα αποθέματα πάγου στο υπέδαφος του Άρη και σε πλάτη αρκετά μακρυά από τους πόλους.
Σύμφωνα δε με τον John W. Holt (University of Texas at Austin/επικεφαλής της έρευνας) πρόκειται για τις μεγαλύτερες ποσότητες πάγου που έχουν βρεθεί εκτός των πολικών περιοχών.

Image: MRO

Στην απεικόνιση δεν έχουμε φωτογραφία αλλά εικονογράφηση των παγετώνων, οι οποίοι btw βρίσκονται στην περιοχή Hellas, στο νότιο ημισφαίριο.


Thursday, November 20, 2008

10 χρόνια Διεθνής Διαστημικός Σταθμός

Credits: Don Pettit, ISS Expedition 6, NASA


Ο ISS κλείνει τα δέκα: στις 20 Νοεμβρίου 1998, και από το Kazakhstan, ξεκίνησε το ταξίδι του το Zarya ("Αυγή" στα ρώσσικα) που είχε μέγεθος λεωφορείου και αποτελούσε το πρώτο συστατικό τμήμα του Σταθμού.
Τμήμα τμήμα λοιπόν συναρμολογήθηκε ο Σταθμός, που σήμερα βρίσκεται σε τροχιά σε ύψος περίπου 380χλμ από την Γη.

Για τα εγκυκλοπαιδικά παραπέμπω στην Wiki, και μια που είναι επετειακό το ποστ, μια από τις πρώτες φωτογραφίες από τον ISS:

Image: NASA

O μηχανικός πτήσης Sergei K. Krikalev (αριστερά) και ο διοικητής του Soyuz Yuri P. Gidzenko, στο Zvezda Service Module. Οι δυο Κοσμοναύτες ήταν από τα μέλη της Expedition One, δηλαδή της πρώτης αποστολής που έφτασε στον ISS.

*Η πρώτη φωτογραφία τού ποστ, είναι φυσικά η aurora (πολικά φώτα) από τον Don Petit.


Thursday, November 13, 2008

Οι πρώτες φωτογραφίες από εξωπλανήτες

Χωρίς πολλά λόγια - όπως το λέει ο τίτλος:
Η πρώτη οπτική φωτογραφία από εξωπλανήτη, από το Hubble και τον Fomalhaut b, τον πλανήτη που περιφέρεται γύρω από το άστρο Fomalhaut.
Στην φωτογραφία φαίνεται ο δίσκος σκόνης, στο κέντρο βρίσκεται το άστρο (δεν φαίνεται) και η μικρή άσπρη κουκκίδα είναι ο πλανήτης.


(Image: NASA)

Αυτά τα ωραία!
Α ναι, απόσταση από την Γη: 25 έτη φωτός


Αν όμως αυτό δεν σας είναι αρκετό, έχουμε και άλλο υλικό:
Φωτογραφία (σε near-infrared) από το Gemini North, που δείχνει δυο εξωπλανήτες γύρω από το άστρο τους - δηλαδή ουσιαστικά η πρώτη φωτογραφία πλανητικού συστήματος.
To άστρο είναι το HR 8799, 130 έτη φωτός από την Γη.



[Μια από τις σπανιότατες στιγμές που μένω χωρίς λόγια!]


Wednesday, November 12, 2008

Γιατί ask2use

*Καιρός να εμπλουτίσω το ποστ, μια που γίνεται όλο και περισσότερη κουβέντα για τα μπλογκς τελευταία.

Το ask2use, το να ζητάμε δλδ άδεια και να δίνουμε credits για το έτοιμο υλικό που αλιεύουμε είναι πιο πολύ θέμα δικό μας.
Εννοώ το σηματάκι δεν αφορά τόσο εμένα και το μη μου κλεψει κανείς τα ποστς αλλά το τι κάνει ο ίδιος.

Το μπλογκ αυτό όπως τονίζω και στο sidebar, είναι μια προσωπική σελίδα. Το ξεκίνησα καθαρά για το κέφι μου, και γι αυτόν τον λόγο προτίμησα να το κρατήσω σε χαμηλούς τόνους και να μην το προβάλλω ιδιαίτερα.
Αυτό φαίνεται ακόμα και από το απλό γεγονός ότι υπογράφω με το καλλιτεχνικό μου(sic) ψευδώνυμο, όπως και το ότι δεν έχω κάποιου είδους βιογραφικό.
Τώρα βέβαια επειδή υπάρχει και το επιστημονικό τμήμα, εκεί απλά ασχολούμαι με όσα θέματα πιστεύω ότι είναι μέσα στις γνώσεις μου. Προφανώς με τα λάθη μου ενίοτε.
Το "ερασιτεχνικός" δηλαδή δεν έχει να κάνει με το πόσο σοβαρά σκέφτομαι τι γράφω.

Έχει να κάνει όμως με το ότι είναι μια προσωπική σελίδα, όπως ακριβώς ξεκίνησαν εξ ορισμού τα μπλογκς. Αν κάποιος διαφωνεί, τον παραπέμπω στην σχετική καταχώρηση της Wikipedia.

Αλλά όσο και να χωράει προσωπική ερμηνεία και θεώρηση του καθενός, η απλή αλήθεια είναι ότι τα μπλογκς είναι τόσα όσα και ο χρήστες τους.
Δεν υπάρχει κάποια οντότητα που να περιγράφεται ως "τα μπλογκς", και δεν έχει νόημα να λέμε "το είδα στα μπλογκς" όπως πχ λέμε το ακουσα στις Ειδήσεις.

Αφού λοιπόν υπάρχουν τόσοι πολλοί χρήστες που ασχολούνται τόσα χρόνια, το λιγότερο που "οφείλουμε" όλοι είναι να δεχτούμε τους άτυπους μεν, καθιερωμένους δε κανόνες.
Που δεν είναι στην τελική παρά οι απλοί κανόνες ευγένειας:
Θέλεις να πάρεις κάποιο κομμάτι από εδώ και να το κολλήσεις στο δικό σου σπιτάκι?
Θα χαρώ πολύ, αυτή είναι και η λογική του Ιντερνετ, αλλά υπάρχει το στοιχειώδες μαίηλ.
Το να χρησιμοποιήσεις κατι χωρίς άδεια και πηγή φυσικά δεν σημαίνει ότι θα σού κάνω μήνυση, αλλά σημαίνει ότι χάνεις πολύ σε σοβαρότητα.
Πολύ περισσότερο εννοείται αν πρόκειται για πιο "οργανωμένα" sites.

Αυτά για αρχή, καθώς το θέμα θα παραμένει επίκαιρο.


Phoenix adieu

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι δραστηριότητες του Phoenix Mars Lander σταμάτησαν - για την ακρίβεια, σταμάτησε σίγουρα η επικοινωνία, καθώς τελευταίο σήμα από το σκάφος έφτασε στις 2 Νοεμβρίου.
Καθώς ο (βαρύς και πολικός) αρειανός χειμώνας έφτασε πια (στον Άρη), και η ηλιοφάνεια έχει μειωθεί σημαντικά, το Phoenix δενμπορεί να συλλέγει την απαραίτητη ηλιακή ενέργεια ώστε να λειτουργεί.
Τώρα λοιπόν μένει να αναλυθούν και μελετηθούν τα αποτελέσματα της σημαντικής αποστολής του.


Saturday, November 08, 2008

Ηλιακή Δραστηριότητα

Επιτέλους, είχαμε κάποια σοβαρή ηλιακή δραστηριότητα. Σε σχέση με το σχεδόν τίποτα των τελευταίων μηνών, παρατηρήθηκαν επιτέλους 5 ομάδες ηλιακών κηλίδων.
Φαίνεται μάλιστα ότι οι τέσσερις από τις πέντε ανήκουν πια στον καινούριο, 24ο Ηλιακό Κύκλο, και τώρα πια τον υποδεχόμαστε ξανά.
(θυμίζω βιαστικά ότι για το πώς ξεχωρίζουμε σε ποιον κύκλο ανήκει η κηλίδα, εξετάζουμε ανάμεσα στα άλλα το πλάτος όπου εμφανίζεται αλλά και την μαγνητική πολικότητα)

(Image: SOHO)


Θα επανέλθω πολυγραφότερη με την πρώτη ευκαιρία, μια που και αυτό είναι από τα αγαπημένα μου θέματα (πέρα από το ότι προφανώς είναι σημαντικό, έχει και καταπληκτικό οπτικό υλικό).


*Μπόνους το βίντεο από τις 2 Νοεμβρίου
(όπου δεν έχουμε παρά ένα δείγμα της συνηθισμένης ηλιακής δραστηριότητας)

video


Wednesday, November 05, 2008

Space-votes

Για να είμαστε και από αυτό το μπλογκ λίγο στο κλίμα της μέρας, να σας ενημερώσουμε ότι την Δευτέρα ψήφισαν και οι δυο αστροναύτες της NASA που βρίσκονται στον ISS.
Οι E. Michael Fincke και Greg Chamitoff λοιπόν ψήφισαν από το υψόμετρο των 350χλμ από την επιφάνεια της Γης, φυσικά μέσω PC και με passwords που έλαβαν μέσω mail.
Υπάρχει ωστόσο μια ιδιαιτερότητα ως προς το μυστικόν της ψήφου: κάποιος στο έδαφος κατέγραψε τις ψήφους τού ..εκλογικού διαμερίσματος "Space" (ή "ISS", αυτό δεν το βρήκα, αλήθεια!) οπότε αυτός ο κάποιος γνωρίζει προφανώς τι ψήφισαν.
Στην συνέχεια πάντως απηύθυναν και μήνυμα παρακινώντας τους συμπατριώτες τους να πάνε κι αυτοί να ψηφίσουν.

(Για το Phoenix δεν είδα να είχε κάποια ειδική αναφορά λόγω ημέρας, αλλά βέβαια το Phoenix είναι σχεδόν σε χειμερία νάρκη πια λόγω της όλο και μικρότερης διάρκειας της ηλιοφάνειας, καθώς ο αρειανός χειμώνας το τύλιξε για τα καλά).

* Η ανακοίνωση της NASA


Saturday, November 01, 2008

The Da Vinci Glow

Photo credit: Andy Skinner.

Κάτι που λίγη σχέση έχει με μπεστ σέλλερς, αλλά είναι πολύ πιο εντυπωσιακό:
η απάντηση που έδωσε ο Da Vinci σε ένα αστρονομικό φαινόμενο.

Όταν η Σελήνη φαίνεται σαν μηνίσκος, και εμφανίζεται κατά το ηλιοβασίλεμα, ένα ποσοστό του ηλιακού φωτός ανακλάται από την Γη. Το φως αυτό λοιπόν φωτίζει ελαφρώς και το σκοτεινό τμήμα του δίσκου της Σελήνης, έτσι ώστε αυτός να διαγράφεται ολόκληρος.
(Υπάρχει μάλιστα η χαρακτηριστική, ποιητική έκφραση "the old Moon in the new Moon's arms".)

Το φαινόμενο αυτό απασχολούσε τους αστρονόμους για χρόνια, ώσπου τον 16ο αιώνα ο Da Vinci μπόρεσε να το εξηγήσει.
Και εμείς θα μπορέσουμε να το απολαύσουμε απόψε το βράδυ, κοιτάζοντας προς τα δυτικά όταν και η Αφροδίτη ξεπροβάλλει ως αποσπερίτης, όπως εμφανίζεται εδώ και λίγους μήνες.

Τεφρώδες Φως (Earthshine) ονομάζεται λοιπόν το φως που δημιουργεί αυτό το όμορφο σκηνικό, και όσοι τυχεροί δεν έχετε συννεφιά, σπεύσατε.


Friday, October 31, 2008

Pumpkin Pi

Μέρα που 'ναι.. good old foxtrot.





Thursday, October 30, 2008

Hubble: Alive & Kicking

Όπως θα φανταζόμασταν μετά τα τελευταία νέα, το Hubble τελικά όντως λειτουργεί ξανά.
Το πρώτο δείγμα, η παρακάτω φωτογραφία του ζεύγους γαλαξιών Arp 147 (400 εκ. έτη φωτός από εμάς), με ημερομηνία λήψης 27/10/2008.


Tuesday, October 28, 2008

Living next door to Alice

(*η αργία μού ήρθε κουτί, καθώς το θέμα είναι πραγματικά συναρπαστικό)



Image: Wikimedia Commons


Ο ε Ηριδανού (ε Eri / ε Eridani) είναι ένας από τους αστέρες που είναι ορατοί δια γυμνού οφθαλμού από την Γη μας, και είναι ο 9ος στην σειρά πιο κοντινός σε εμάς.

Σε αυτόν λοιπόν τον κοντινό μας αστέρα είναι πιθανό να εντοπίστηκε σύστημα με τρεις τουλάχιστον πλανήτες.
Αν επιβεβαιωθούν οι σχετικές ενδείξεις, θα είναι πρώτη φορά που εντοπίστηκε πλανητικό σύστημα τόσο κοντά στο δικό μας: σε μια απόσταση μόλις 10.5 έτη φωτός.

Ο ε Ηριδανού είναι ελαφρώς μικρότερος και ψυχρότερος από τον Ήλιο μας και έχει ηλικία μόλις 850 εκ έτη.
Έτσι, το σχετικό σύστημα θα έχει περίπου την ηλικία που είχε το δικό μας όταν άρχισε να εμφανίζεται η ζωή στην Γη.
(Μάλιστα ήταν ένας από τους πρώτους στόχους τού SETI, και όλα τα σχετικά θα υπάρχουν αναλυτικά σε δημοσίευση τού Dr. Dana Backman στο Astrophysical Journal τον προσεχή Ιανουάριο).

Γυρνώντας στο σύστημα, φαίνεται πως αυτό διαθέτει δύο ζώνες αστεροειδών:
η εσωτερική βρίσκεται, αντίστοιχα με την δική μας , στις περίπου 3au από τον αστέρα, ενώ η εξωτερική στις 20, στην θέση που σε μας βρίσκεται η τροχιά του Ουρανού.
Και κοντά στα όρια των δυο ζωνών βρίσκονται οι τροχιές των πλανητών
[οι οποίοι βέβαια παρά το ότι το άστρο τους είναι κοντά, δεν είναι δυνατό να παρατηρηθούν άμεσα και ο εντοπισμός τους έγινε με τις σύνηθεις έμμεσες μετρήσεις].
Τέλος πάντων, συνοπτικά όλα αυτά στο πιο κάτω σκίτσο από το Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, όπου και υπάρχει περισσότερο υλικό.

Image: CfA


Όσο για τον αστερισμό, κάνω κοπυπειστ σχετικό απόσπασμα από την Wikipedia:

Ο Ηριδανός συγκαταλέγεται στη «Μαθηματική Σύνταξη» (Αλμαγέστη) του Πτολεμαίου. Σε αυτή περιέχονται συνολικά 34 αστέρες του αστερισμού.
Στους αρχαίους ο αστερισμός αυτός ήταν γνωστός και με το όνομα «Ποταμός» ή ως «από του Ωρίωνα ποταμός» παριστάμενος ως ποταμός, στον οποίο πνίγηκε ο Φαέθων όταν ο Δίας τον κατακεραύνωσε.



*Όπως είπε και η Alice (την οποία μάς θύμισε ο τίτλος τού ποστ -δανεισμένος από το γνωστό τραγούδι)

If I had a world of my own, everything would be nonsense. Nothing would be what it is, because everything would be what it isn't. And contrary wise, what is, it wouldn't be. And what it wouldn't be, it would. You see?
Alice (in Wonderland)

(Μένει να δούμε, αν ο νέος αυτός κόσμος αποκτήσει κάποιο νόημα για εμάς.
Μια που, με τον παλιό το καλύψαμε το θέμα.)


Hubble: Awakenings

Ένα πολύ όμορφο ξύπνημα με λιακάδα, και ίσως εκτός από εμάς να ξύπνησε και το Hubble:
Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση από τη NASA, υπήρξε επικοινωνία, καθώς έγινε δυνατή η αποστολή εντολών από την Γη (στην Wide Field Planetary Camera-2).
Έτσι, βγήκε από το safe mode μετά από αρκετό καιρό, και μάλιστα υπήρξε και συνέχεια στην αποστολή εντολών.

Και, όπως λέει η ανακοίνωση:

The team at the Space Telescope Science Institute, which manages Hubble science, expects to release an image late next week.

*Μετά από όλα αυτά ώρα για μουσική.


Monday, October 27, 2008

Fireball

Το σωστό timing τούς (και μάς) πέτυχε: ομάδα αστρονόμων τού University of Western Ontario βιντεοσκόπησε μετεωρίτη κατά την είσοδο του στην ατμόσφαιρα.
Τα ξημερώματα (τοπική ώρα) της Τετάρτης 15 Οκτωβρίου, οι κάμερες λοιπόν έπιασαν τον φλεγόμενο μετεωρίτη - ο οποίος μάλιστα έφτασε ως τα 37χλμ από το έδαφος, την στιγμή που οι περισσότεροι φτάνουν ως τα 60-70.

Τα βιντεο κλπ στοιχεία εδώ


Thursday, October 23, 2008

Let the Sunshine In

Πιστεύω πως το σκηνικό είναι εύκολα αναγνωρίσιμο :
Tα geysers τού Εγκέλαδου, εδώ με το φως τού Ήλιου να βρίσκεται πίσω τους και να δημιουργεί αυτό το όμορφο εφφέ.
Η φωτογραφία έχει ληφθεί από τα 235,000 χλμ.

*Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute


Wednesday, October 22, 2008

Chandrayaan-1: από την Ινδία στην Σελήνη

Πρέπει να το πάρω απόφαση: καιρός να χρησιμοποιώ και την δύναμη των μίνι - ποστς.
(Είναι όμως που είμαι οπτικός τύπος και το κάθε ποστ γίνεται multimedia υπερπαραγωγή, να μην μιλήσω για την προφανή φλυαρία μου).

Οκ στο θέμα: η πρώτη Ινδική Σεληνιακή αποστολή είναι γεγονός.
Στις 00:52 GMT ξημερώματα Τετάρτης, ξεκίνησε το ταξίδι του για την Σελήνη από το Διαστημικό Κέντρο Satish Dhawan το μη επανδρωμένο σκάφος Chandrayaan-1.
Το σκάφος αναμένεται να τεθεί σε σεληνιακή τροχιά σε 15 μέρες, οπότε θα ξεκινήσει την (διετή) επιστημονική αποστολή συλλογής στοιχείων.
Καλή αρχή, Ινδία!

Περισσότερα στο site.


Friday, October 17, 2008

Hubble update: και νέα προβλήματα

Τελικά φαίνεται πως η προσπάθεια του reboot εξ αποστάσεως, δεν πήγε τόσο καλά.
Ενώ αρχικά φάνηκε να ξεκινάει θετικά, παρουσιάστηκαν ανωμαλίες.
Το σχετικό απόσπασμα και όλα τα τελευταία νέα στο site της NASA:

10.17.08 - Activation of the Hubble Space Telescope science instruments and resumption of science observations have been suspended following two anomalies seen in systems onboard the telescope on Thursday. All of the telescope's payloads are back in safe mode condition while engineers perform troubleshooting. An updated status report with more information will be issued shortly.


update
Όχι ότι περίμενε κανείς το αντίθετο, αλλά φυσικά η αποστολή επιδιόρθωσης αναβάλλεται τελικά για το 2009. Οπότε και το Atlantis έφυγε από την εξέδρα εκτόξευσης.
Όσο για το Hubble, να υπενθυμίσουμε ότι πλέον τρέχει με έναν 486, όμως μετά το reboot υπήρξαν προβλήματα και έτσι δεν ήταν δυνατό να συνεχιστεί η προσπάθεια από εδώ.


Thursday, October 16, 2008

Προσπάθειες για επιδιόρθωση τού Hubble

Αφού με έπιασαν οι προκοπές, ας το γράψω και αυτό:
προσπάθειες από τη NASA για να αποκατασταθεί η επικοινωνία με το Hubble.
Και δεν μιλάμε φυσικά για την αποστολή επιδιόρθωσης, αλλά κατ'αρχήν για την βλάβη που παρουσιάστηκε και οδήγησε στην αναβολή της αποστολής.
Η βλάβη όπως θα θυμάστε είχε σημειωθεί στον Η/Υ που έστελνε τα πακέτα δεδομένων πίσω στην Γη.

Αυτό που προσπαθούν να πετύχουν είναι να γίνει ένα reboot εξ αποστάσεως, και στην συνέχεια ο έλεγχος της επικοινωνίας να περάσει σε κάποια άλλα συστήματα τα οποία είναι off από το 1990.

Ακούγεται συναρπαστικό, και θα είναι περισσότερο αν τελικά πετύχει. Τα αποτελέσματα αναμένονται την Παρασκευή.


1000 μέρες New Horizons

Tο New Horizons, σε αντίθεση πχ με το Phoenix ή το Cassini, δεν στέλνει φωτογραφίες τόσο συχνά, και γενικώς δεν μάς απασχολεί το ίδιο.
Συνεχίζει το μεγάλο και ήσυχο ταξίδι του, για να φτάσει σε έναν συναρπαστικό προορισμό.



Χθες πάντως, 15 Οκτωβρίου 2008, ήταν η 1000ή μέρα της αποστολής.
Μένουν βέβαια άλλες 2400 μέρες ώσπου να φτάσει στον Πλούτωνα.
Πιστεύω ότι και μόνο το να συγκρίνουμε μισό λεπτό τα δυο νούμερα, μάς δίνει και πάλι μια ιδέα τού πόσο δύσκολο είναι να είσαι ψώνιο αν διαβάσεις τα στοιχειώδη της Αστρονομίας.
Σε απογειώνει αλλά και σε προσγειώνει εξίσου τελικά - απλά το καθένα γίνεται εκεί που πρέπει.


Wednesday, October 15, 2008

Κυκλώνες στον Κρόνο

Με το εξάγωνο στον Κρόνο φυσικά έχω ασχοληθεί παλιότερα, και σήμερα ευκαιρία να το ξανακάνω οπότε και σηκώνω ένα σύντομο σχετικό ποστάκι.

Νέες φωτογραφίες σε near infrared, δείχνουν άλλον έναν κυκλώνα στον Βόρειο Πόλο (ο οποίος δεν φαίνεται στο ορατό φως καθώς βρισκόμαστε στον χειμώνα). Οι άνεμοι έχουν ταχύτητα περίπου 530 km/h, ενώ και τα σύννεφα που βρίσκονται εκτός του έχουν παρόμοιες ταχύτητες.


Βόρειος Πόλος (αριστερά) - Νότιος Πόλος (δεξιά)
Image Credit: NASA/JPL/University of Arizona

Το εξάγωνο παρόλα αυτά παραμένει τέλειο, και έτσι αρχίζω να αναθεωρώ την άποψή μου ότι μόνο τα Μαθηματικά είναι τέλεια, ενώ στην Φύση δεν μπορείς να το βρεις αυτό.

(Για να είμαι ειλικρινής, απλώς βρήκα ευκαιρία για σάλτσα, έχω πολλά άλλα να αποφασίσω πρώτα πριν ασχοληθώ με το τι είναι τέλειο.
Με την ευκαιρία: τέλειοι αριθμοί - ως τέλειος ορίζεται ένας θετικός ακέραιος όταν ισούται με το άθροισμα των γνήσιων θετικών διαιρετών του. Δηλαδή ισούται με το άθροισμα των θετικών διαιρετών του, εκτός του ιδίου.
Ο πρώτος τέλειος αριθμός είναι ο 6=1+2+3, ενώ ο επόμενος είναι ο 28.
Εδώ βάζω τελεία για να παραμείνει όντως σύντομο το ποστάκι.)


19 Οκτωβρίου - Ξεκινάει η αποστολή για τα όρια του ηλιακού συστήματος.

Στις 19 Οκτωβρίου, από τα νησιά Marshall, ξεκινάει μια από τις πολύ φιλόδοξες αποστολές της NASA:
το σκάφος IBEX (Interstellar Boundary Explorer) θα κάνει αυτό που λέει το όνομά του, εξερευνώντας την περιοχή όπου το ηλιακό μας συστημα συναντάει τον διαστρικό χώρο. Το διαστρικό αυτό όριο λοιπόν περιλαμβάνει τις περιοχές που ουσιαστικά μάς προστατεύουν από την πλειονότητα των πολύ επικίνδυνων κοσμικών (γαλαξιακών) ακτίνων.



Image Credit: Southwest Research Institute.

*Παλιότερο σχετικό ποστ εδώ


*Webcast by NASA @19/12


Tuesday, October 07, 2008

Οι πρώτες φωτό από τον Ερμή

Image Credit: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Carnegie Institution of Washington

Λοιπόν αυτή η φωτό είναι μοναδική (ναι ξέρω και για τις άλλες το ίδιο λέω):
πρώτη φορά όμως φαίνονται τόσο καθαρά οι ραβδώσεις που χαράσσουν όλον τον πλανήτη.
(Στο ημισφαίριο βέβαια που απεικονίζεται).
Νεότερα και πιο συναρπαστικά, προσεχώς.

Η φωτό είναι από απόσταση 27,000 χλμ και το σχετικό όργανο είναι το Wide Angle Camera (WAC)/Mercury Dual Imaging System (MDIS).


Αστεροειδής στούς ουρανούς της Αφρικής

(Ώρες ώρες με πιάνει το διεστραμμένο μπλακ χιούμορ και βάζω κάτι τέτοιους τρελλούς τίτλους στα ποστς)
Πάντως όχι, δεν θα έχουμε την συνέχεια τού "Αρμαγεδών".
Πρόκειται για έναν πολύ μικρό αστεροειδή, τον οποίο αναμέναμε να εισέλθει στην ατμόσφαιρα της Γης σήμερα τα ξημερώματα (2:46 UTC), στους ουρανούς πάνω από το Σουδάν.

Δεν πρόκειται για κάτι ανησυχητικό ή έστω ασυνήθιστο, καθώς σώματα τέτοιου μεγέθους εισέρχονται κάθε μερικούς μήνες στην ατμόσφαιρα (δλδ περίπου 1.5μ διάμετρο).
Δίνουν μια εντυπωσιακή έκρηξη, αφήνοντας πιθανόν κάποια πολύ μικρά θραύσματα να φτάσουν στο έδαφος.
Με λίγα λόγια δεν κινδυνεύουμε.

Το ξεχωριστό ήταν ότι ο αστεροειδής εντοπίστηκε κατά το τελικό στάδιο της πορείας του και ενώ πλησίαζε την Γη, οπότε έγινε δυνατό να υπολογιστεί και το σημείο εισόδου.

Για την ιστορία, ήταν ο 2008 TC3 και σχετικές ανακοινώσεις εδώ και εδώ.
Νεώτερα δεν υπάρχουν ακόμα πολλά επισήμως, πλην αναφορών όπως από πιλότους που είδαν την έκρηξη για λίγο.
Αν βρω φωτό θα ενημερώσω.


*update1 -> ήδη το spaceweather έχει σχετική αναφορά.

*update2 -> video


Saturday, October 04, 2008

Οι πρώτες εικόνες από τον Ερμή

Image Credit: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Carnegie Institution of Washington


Όπως είπαμε (το πέρασα και στο ημερολόγιο δίπλα), σε 3 μέρες δλδ στις 6 Οκτωβρίου, το MESSENGER θα πραγματοποιήσει την δεύτερη κοντινή διέλευσή του από τον Ερμη - όταν λέμε κοντινή, από απόσταση μόλις 200χλμ από την επιφάνεια τού πλανήτη.
Έτσι, θα δεχτεί την απαραίτητη βαρυτική βοήθεια ώστε να μπει τελικά στην σωστή πορεία και το 2011 να τεθεί σε τροχιά.
Σήμερα λοιπόν η πρώτη από τις εικόνες, καθώς το σκάφος πλησιάζει τον πλανήτη.
Φυσικά θα ακολουθήσουν αρκετές ακόμα.


Friday, October 03, 2008

blur-less


Αν σας θυμίζει κάτι, ναι είναι ο Δίας! Εντυπωσιακό ε? Και η φωτογραφία δεν προέρχεται από το Hubble, αλλά από το MAD (Multi-Conjugate Adaptive Optics Demonstrator) εδώ στην Γη - πολύ χοντρικά, το MAD είναι ένα όργανο που βοηθάει στο να καθαρίσει η εικόνα τού VLT, χρησιμοποιώντας μια νέα προηγμένη τεχνική.
Αυτό ακούγεται σαν διαφήμιση απορρυπαντικού γιατί βαρέθηκα να γράψω κανονικό ποστ (είναι Παρασκευή άλλωστε) αλλά με λίγα λόγια, αυτό που αλλάζει είναι η τεχνική με την οποία καθαρίζει η εικόνα από τις αλλοιώσεις που οφείλονται στην ατμοσφαιρική διαταραχή.
Αυτό συνήθως γινόταν με την χρήση ενός άστρου που χρησίμευε ως οδηγός(guide star), αλλά το MAD, ακολουθώντας την τεχνική Multi-Conjugate Adaptive Optics χρησιμοποιεί δυο ή περισσότερα τέτοια guide stars.

Τώρα, για να μην το αφήσω έτσι πτωχό το ποστ, βάζω και το σχετικό (πολύ κατατοπιστικό) λινκ με διαγράμματα και αυτό που λέμε "τεχνικές λεπτομέρειες".


SN 1996cr



Η φωτογραφία δείχνει τον Circinus, έναν γαλαξία σε απόσταση 12εκ. φωτός από εμάς.
Αυτό που φαίνεται κάτω δεξιά σε μπλε (και σημειώνεται) είναι ο SN 1996cr:
μια έκρηξη supernova που σημειώθηκε το 95-95, και ταυτοποιήθηκε πλέον οριστικά, μια δεκαετία και κάτι μετά.

Τα δεδομένα προέρχονται από το Chandra και το Hubble.


Thursday, October 02, 2008

Message in a Bottle

Στις 6 Οκτωβρίου ο MESSENGER (MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging) θα περάσει και πάλι από τον Ερμή, σε απόσταση μόλις 200 χλμ από την επιφάνειά του. Όπως ξαναείπαμε, θα είναι μια ευκαιρία να συλλέξει νέα δεδομένα, αλλά ο σκοπός της μανούβρας αυτής είναι να λάβει την απαραίτητη βαρυτική βοήθεια ώστε να μπορέσει τελικά (το 2011) να μπει σε τροχιά γύρω από τον Ερμή - και θα είναι βέβαια το πρώτο σκάφος που θα περιφέρεται γύρω από τον πλανήτη.
Λεπτομέρειες για την αποστολή, με κλικ στο σχετικό label.

*Άσχετο, θυμάμαι ότι όταν είχα πρωτοξεκινήσει το μπλογκ, ένα από τα πρώτα θέματα που είχα ασχοληθεί αρκετά ήταν ο MESSENGER.
Αν θέλετε το πιστεύετε, είχα την "ευτυχή" εμπειρία να δω ολόκληρο ειρωνικό ποστ αφιερωμένο στο ότι έκανα τέτοιο ποστ (δλδ με θέμα τον Ερμή/ και προφανώς όχι σε σχέση με το "μεγάλη πόρτα θα διαβείς, τα άστρα σού χαμογελάνε").
Μετά βέβαια είχα και άλλες ανάλογες αφιερώσεις, κάτι που απλώς επιβεβαιώνει τις παρενέργειες της ημιμάθειας:
Ό,τι λείπει σε γνώσεις το συμπληρώνουμε σε (νομίζουμε) ύφος.
Αλλά επειδή ως γνωστόν ό,τι κοροϊδεύεις το λούζεσαι, το έριξα στην μελέτη το τελευταίο διάστημα να ξεσκουριάσω.

Μιλώντας για μελέτη - για όσους δεν τυχαίνει να το ξέρουν:
Εδώ και κάποια/αρκετά χρόνια, οι Σχολικές Βιβλιοθήκες είναι ένα γεγονός. Υπάρχουν δλδ Σχολεία όπου πάς και βρίσκεις ό,τι μπορείς να ονειρευτείς: Βιβλία, Εγκυκλοπαίδειες, Περιοδικά, Ιντερνετς, ο ναός της Γνώσης.
Με μια *μικρή* λεπτομέρεια: είναι γεγονός, αλλά όχι παντού. Όπως συμβαίνει πάντα σε αυτήν την ζωή, υπάρχουν και τα λιγότερο (ή καθόλου) προνομιούχα Σχολεία.
{Τώρα εδώ σηκώνει πολλή κουβέντα και συνήθως μόνο κουβέντα δεν γίνεται γιατί αναλαμβάνουν σε αυτό το σημείο οι (από κάθε πλευρά) επαγγελματίες οραματιστές.
Με αποτέλεσμα, αφού σε έχουν φλομώσει στην κάπνα και την απαγγελία 4 ώρες, να λες "Δεν αντέχω βρε αδερφέ, πάω να κάτσω κάτω από καμμιά εξάτμιση να πάρω καθαρό αέρα και βρείτε τα όπως πάντα".
Κάπου ανάμεσα στην γενική και ειδική παράνοια/ωχαδερφισμό/μπάχαλο, μπαίνει το φιλότιμο και το μεράκι τού καθενός (χωρίς να φτάσουμε να δεχόμαστε ως κανόνα ότι το μεράκι θα αναπληρώνει πάντα όσα θα έπρεπε να υπάρχουν ως αυτονόητα, να εξηγούμαστε).}

"FB Gift of Knowledge"


Τέλος πάντων, αυτά ως πληροφοριακό τμήμα. Όπου δεν υπάρχουν Βιβλιοθήκες, καμμιά φορά ξεκινάει λοιπόν η προσπάθεια να οργανωθούν.
Σε μια τέτοια προσπάθεια, είπα κι εγώ να συμβάλλω πηγαίνοντας μερικά από τα βιβλία που διάβαζα εγώ στην εφηβεία μου. Εκεί κάπου ήρθε ο κλαυσίγελως: Boris Vian, Edna O' Brien , Dario Fo, Georges Perec.. και δεν συμμαζεύεται.
Ε, λέω, εκεί που θα το έχω βάρος ότι έκανα τα παιδιά emo με όλα αυτά, ας τούς πάω παραμύθια.
(Στα οποία συγκρατήθηκα και δεν συμπεριέλαβα τον Κήπο με τις Ροδιές τού Oscar Wilde, αν και είναι από τα αγαπημένα μου)
Aπό εβδομάδα σκέφτομαι να πάω κανένα Μαθηματικό Μυθιστόρημα, από τα πιο ελαφριά. Αυτά που κάνουν περισσότερο γενικόλογες αναφορές στα Μαθηματικά και δεν απαιτούν ιδιαίτερες γνώσεις.

Γενικώς, προσανατολίζομαι σε βιβλία που να εμπνέουν, χωρίς να είναι ηθικοπλαστικά, και βέβαια να έχουν ενδιαφέρον και να είναι ευανάγνωστα και ει δυνατόν ευήλια.
Φτου, πάλι το xkcd το περιγράφει καλύτερα:



Σταμάτησε η αποστολή δεδομένων από το Hubble

Ενώ η αποστολή τού Atlantis για την επιδιόρθωση τού Hubble πήρε αρχικά 4 μέρες παράταση (από τις 10 στις 14 Οκτωβρίου), η συζήτηση για το κατά πόσο αξίζει τον κόπο μια τέτοια προσπάθεια συνεχίζει.
Και μέσα σε όλα αυτά, ήρθε η βλάβη της νύχτας τού Σαββάτου προς Κυριακή, και πλέον δεν λαμβάνονται καθόλου δεδομένα από το Hubble.
Και πιο συγκεκριμένα η βλάβη εντοπίζεται στο όργανο που βλέπετε παρακάτω, το Science Data Formatter, που είναι (ένας Η/Υ, χοντρικά) υπεύθυνο για να συλλέγει τα δεδομένα από τα 5 όργανα τού Hubble, και ..να κάνει το format όπως λέει και ο τίτλος, δλδ να τα οργανώνει σε packets με τα ανάλογα headers και να τα στέλνει στην Γη (με ταχύτητα ως 1Mbit/sec).


Μετά από αυτά, είναι προφανές ότι τα δεδομένα συλλέγονται μεν δεν είναι δυνατό να αποσταλούν δε, όσο για την αποστολή επιδιόρθωσης σε πρώτο στάδιο αναβάλλεται (νομίζω για το επόμενο έτος).
Και επίσης προφανώς, μένει να εξεταστεί αν η νέα βλάβη είναι τόσο μεγάλη ώστε να μην έχει καν νόημα η αποστολή.


Tuesday, September 30, 2008

Χιονόπτωση στον Άρη

Αν και έχω παραμελήσει το μπλογκ, αυτό είναι αδύνατο να μην το ποστάρω:
τα όργανα τού Phoenix κατέγραψαν χιονόπτωση στον Άρη

(για όσους έρχονται πρώτη φορά μέσω google κλπ, να ξαναθυμίσω ότι η σελίδα είναι ερασιτεχνική και για αυτό αποφεύγω το βαρύγδουπο "πηγές". πάντως συνήθως όσα σηκώνω τα έχω τσεκάρει σε sites όπως της NASA, ESA, AP etc)
Η παρένθεση γιατί η είδηση κατάφερε να βγάλει μέχρι και μένα από το γνωστό ζεν "όλα είναι δυνατά σε τούτο το Σύμπαν" που με διακατέχει.

Τι συνέβη λοιπόν? Υπήρξε χιονόπτωση από σύννεφα σε ύψος 4χλμ από το σημείο προσεδάφισης τού Phoenix, ωστόσο το χιόνι εξατμίστηκε πριν φτάσει στο έδαφος.
[Για την ακρίβεια: κατά πάσα πιθανότητα, δηλαδή δεν ειναι εξακριβωμένο ότι εξατμίστηκε αλλά είναι σίγουρο ότι τα όργανα δεν κατέγραψαν την πτώση στο έδαφος ενώ και τα άλλα δεδομένα δείχνουν ότι μάλλον εξατμίστηκε. Ξέρω είμαι σαν το ανέκδοτο με τον Μαθηματικό και τα πρόβατα στην Σκωτία, αλλά έχει σημασία εδώ να είμαστε ακριβείς]
Φυσικά τώρα το μεγάλο θέμα είναι να βρεθούν στοιχεία που να δείχνουν χιόνι που έχει φτάσει και μέχρι το έδαφος.


(Προσεχώς update!)


No snowflake ever falls in the wrong place.


Thursday, September 25, 2008

To 2009 ξανά ο LHC

Οι δυο μήνες τελικά θα είναι περισσότεροι, και σύμφωνα με ανακοίνωση τού CERN ο LHC θα λειτουργήσει ξανά την άνοιξη τού 2009.
Εδώ το δελτίο τύπου τού CERN.


Wednesday, September 24, 2008

Ελάχιστο 50 ετών για την ένταση του ηλιακού ανέμου

Σχετικό με τα προηγούμενα: ενώ αναρωτιόμαστε πότε θα ξεκινήσει ο επόμενος ηλιακός κύκλος, φαίνεται πως ο ηλιακός άνεμος παρουσιάζει εξασθένηση.
Σύμφωνα με χτεσινή ανακοίνωση της NASA, ο ηλιακός άνεμος εμφανίζει ελάχιστο της έντασής του, για τα τα τελευταία 50 έτη.
Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται σε δεδομένα της αποστολής Ulysses (το οποίο ίσως θυμάστε ότι είχαμε αποχαιρετήσει το καλοκαίρι).


Έτσι, με λίγα λόγια, η ηλιόσφαιρα αραιώνει και επιτρέπεται η είσοδος κοσμικών ακτινών στο εσωτερικό τού ηλιακού συστήματος, σε μεγαλύτερο ποσοστό (καθώς η ηλιόσφαιρα δρα σαν μια ασπίδα για το ηλιακό σύστημα και τώρα πλέον εξασθενεί).

Ακόμα πιο πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι αστροναύτες που ενδεχομένως ταξιδέψουν αργότερα με αποστολές σε Σελήνη - Άρη θα είναι ακόμα πιο εκτεθειμένοι στις κοσμικές ακτίνες.
Όσον αφορά στον ISS, το πρόβλημα δεν είναι τόσο άμεσο, καθώς βρίσκεται αρκετά κοντά στην Γη. Όμως σίγουρα τα νέα συμπεράσματα επηρεάζουν τα σχέδια για τις μελλοντικές αποστολές και ειδικά αυτά της "επιστροφής στην Σελήνη".

Αρκετά ενδιαφέρον είναι πάντως ότι αν και η ένταση είναι αισθητά μικρότερη, η ταχύτητα αντίστοιχα του ηλιακού ανέμου δεν έχει παρουσιάσει αξιόλογη διαφορά.


Νέα Ηλιακή κηλίδα

Μεγάλος λόγος έγινε τελευταία για την ηλιακή δραστηριότητα, και πιο συγκεκριμένα για την έλλειψη αυτής. Δικαίως μεν, καθώς ήταν μεγάλο το διάστημα που δεν παρατηρήθηκε ενεργός περιοχή - και συγκεκριμένα, ένας ολόκληρος μήνας, κάτι που δεν είχε συμβεί από το 1913.
Ωστόσο, όπως έχουμε πια συνηθίσει, τα συμπεράσματα ήταν και βιαστικά και προβλήθηκαν έντονα.

Για το αν θα έχουμε νέο ice age το σίγουρο είναι πως δεν μπορούμε να απαντήσουμε έτσι απλά (και δεν μιλάμε για συνέχεια των γνωστών ταινιών, που πολύ ευχαρίστως θα έβλεπα!).

Αυτό που ξέρουμε σίγουρα είναι ότι ο ηλιακός κύκλος 24 δεν έχει ξεκινήσει ακόμα, και ότι η αναγγελία του τον χειμώνα που μάς πέρασε ήταν προφανώς λάθος.

Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, παρατηρήθηκε άλλη μια εμφάνιση ηλιακής κηλίδας που έσβησε πολύ γρήγορα, και που αποτελούσε κατάλοιπο του κύκλου 23.


Να όμως που έχουμε επιτέλους κάποια νέα:
ανάμεσα στις 21 με 23 Σεπτεμβρίου εμφανίστηκε νέα ηλιακή κηλίδα,η 1002, της οποίας το ενδιαφέρον είναι η πολικότητα, η οποία φαίνεται να ανήκει πλέον στον Ηλιακό Κύκλο 24.

Μένει να δούμε την συνέχεια. Μέχρι στιγμής πάντως, πιθανότερη στιγμή για την έναρξη τού νέου ηλιακού κύκλου είναι η Άνοιξη τού 2009.
Όσο για το σχετικό site είναι ήδη σε λειτουργία και ενημερώνεται διαρκώς.



Οπότε ας δούμε στο μεταξύ τι είναι αυτό το περίφημο Maunder Minimum, που υποτίθεται ότι κάτι αντίστοιχό του μάς περιμένει και τώρα.
Maunder Minimum ονομάστηκε η περίοδος ανάμεσα στα 1645 και 1715, όπου είχαμε πολύ περιορισμένη ηλιακή δραστηριότητα. Σέ ένα διάστημα τριάντα ετών είχαν καταγραφεί μόλις 50 ηλιακές κηλίδες, αντί για το κανονικο 40,000 - 50,000. Αυτό το γεγονός είχε λοιπόν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση μιας μίνι εποχής των παγετώνων στο Βόρειο Ημισφαίριο, με μεγάλες καταστροφές.




Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις στα Μαθηματικά, οι κλίμακες είναι φανερό ότι είναι πολύ διαφορετικές: δεν μιλάμε για έναν μήνα, αλλά για 30x12 μήνες.

Βέβαια, υπάρχει και πάλι κάποια βάση για όσα ακούσαμε: το στοιχείο λοιπόν που θεωρείται ανησυχητικό (από όσους θεωρείται) δεν είναι ο ένας μήνας χωρίς κηλίδες, αλλά ότι έτσι δείχνει να επιβεβαιώνεται σχετική επιστημονική δημοσίευση, η οποία υποστήριζε ότι θα έχουμε μειωμένη δραστηριότητα για τα επόμενα 10 χρόνια.
Πρόκειται για την εργασία των William Livingston και Matthew Penn (του National Solar Observatory/NSO), την οποία είχαν υποβάλλει στο Science το 2005 και τότε είχε απορριφθεί.
Τώρα λοιπόν επανέρχεται στο επίκεντρο, και οι αναφορές είναι σε διαφορετικές βάσεις.
Υπάρχει όμως πάντα και η μερίδα επιστημόνων που υποστηρίζουν πως όχι μόνο δεν θα έχουμε ice age, αλλά αντίθετα θα ακολουθήσει ένας ιδιαίτερα δραστήριος ηλιακός κύκλος.

Τι θα συμβεί τελικά; Για την πλειοψηφία από εμάς είναι ακόμα άγνωστο.
Η σχετική εργασία και σχόλια υπάρχουν εδώ.
Πιστεύω ότι όλα αυτά απλά μάς θυμίζουν για άλλη μια φορά πόσο χρήσιμο (για τους εαυτούς μας και την κοινωνία γενικότερα) είναι να εφαρμόζουμε το περίφημο "κράτα μικρό καλάθι".
Αναμένουμε με ενδιαφέρον.


Sunday, September 21, 2008

To Endeavour σε standby

Κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί: το διαστημικό λεωφορείο Endeavour βρίσκεται από χθες στην εξέδρα εκτόξευσης 39Β, και σε ετοιμότητα ώστε να χρησιμοποιηθεί ως διασωστικό σκάφος αν χρειαστεί. Αυτά, καθώς το Atlantis βρίσκεται ήδη στην εξέδρα εκτόξευσης 39Α, από όπου σε μερικές μέρες θα ξεκινήσει την αποστολή επιδιόρθωσης τού διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble (η ημερομηνία έναρξης είναι ορισμένη για τις 10 Οκτωβρίου).

Αν λοιπόν (ο μη γενοιτο) υπάρξει ανάγκη, το Endeavour θα είναι έτοιμο να ταξιδέψει ώστε να υπάρχει διέξοδος για το πλήρωμα της αποστολής STS-125. Διαφορετικά, αν όλα πανε καλά, θα χρησιμοποιηθεί για την αποστολή STS-126.

Ακούγεται ίσως κάπως *δραματικό* αλλά θα ήταν τουλάχιστον ηλίθιο να μην υπάρχει πρόνοια για την περίπτωση βλάβης, καθώς η αποστολή αυτήν την φορά δεν έχει προορισμό τον ISS (Διεθνής Διαστημικός Σταθμός, πλήρως) και άρα δεν υπάρχει το εκεί πλήρωμα, εξοπλισμός κλπ.


Saturday, September 20, 2008

Διακοπή δυο μηνών για τον LHC

10 μέρες μετά την έναρξη της λειτουργίας του, και πριν αρχίσουν οι πρώτες συγκρούσεις, ο LHC θα έχει αναγκαστικό διάλειμμα.
Ο λόγος, η διαρροή ηλίου που σημειώθηκε στο τούννελ, και που πιθανότατα ξεκίνησε εξαιτίας μιας ελαττωματικής ηλεκτρικής σύνδεσης ανάμεσα σε δυο μαγνήτες.

Για να ξεκινήσει η επιδιόρθωση, θα πρέπει πρώτα να θερμανθεί ο τομέας 34 όπου σημειώθηκε η διαρροή και όπου η θερμοκρασία είναι κοντά στο απόλυτο μηδέν - περίπου 1.9C πάνω από τους 0Κ=−273.15C.
Στην συνέχεια, και αφού ολοκληρωθούν οι εργασίες επιδιόρθωσης, ο τομέας θα πρέπει να ψυχθεί και πάλι.
Η διαδικασία αυτή λοιπόν αναμένεται να διαρκέσει περίπου δυο μήνες.

Τα νούμερα πάντως είναι εντυπωσιακά: η βλάβη προκάλεσε αύξηση της θερμοκρασίας σε πολλούς από τους 200 μαγνήτες, κατά 100C.
Οι υπεύθυνοι βέβαια τονίζουν ότι σε καμμία στιγμή δεν υπήρξε κίνδυνος για τους ανθρώπους, χάρη στα πολύ αυστηρά μέτρα ασφαλείας.


Wednesday, September 17, 2008

Phoenix - MAVEN και η μελέτη τού Άρη

Το Phoenix συνεχίζει με επιτυχία τα πειράματα, τα οποία είναι η συλλογή και ανάλυση με διάφορους τρόπους δειγμάτων από το έδαφος του Άρη (και από διαφορετικά βάθη).
Φυσικά λέγοντας επιτυχία, αναφερόμαστε στην επιτυχία της διαδικασίας καθ' εαυτής, αλλά και στο ότι τα αποτελέσματα παρουσιαζουν ενδιαφέρον. Απάντηση καταφατική στο άν ήταν η είναι ο Αρης κατοικίσιμος δεν έχει δοθεί ακόμα, παρά τα βιαστικά συμπεράσματα που είχαν προβληθεί έντονα τις πρώτες μέρες.

Ωστόσο, όσες παρατάσεις και να δοθούν, ο χειμώνας που πλησιάζει σε κανέναν μήνα θα φέρει αναγκαστικά και το τέλος της αποστολής. Αρκεί να θυμηθούμε ότι μιλάμε για έναν πολύ βαρύ χειμώνα, ο οποίος δεν θα επιτρέπει στο όχημα να συλλέγει ηλιακή ενέργεια ώστε να συνεχίσει να λειτουργεί. Τώρα βέβαια, είδαμε και στο παρελθόν ότι το Opportunity και το Spirit μάς διέψευσαν και παρέμειναν σε λειτουργία, έχοντας ξεπεράσει τον χειμώνα, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι το Phoenix έχει πολύ πιο εξειδικευμένη αποστολή και άρα πιο απαιτητικά και ευαίσθητα όργανα.
Έτσι, δεν μπορούμε να "ποντάρουμε" στο ότι και το Phoenix θα αποδειχτεί επτάψυχο όπως τα οχήματα πριν από αυτό.

Αντίθετα, προχωράει ο σχεδιασμός για την επόμενη αποστολή, η οποία θα μελετήσει την ατμόσφαιρα και την ιστορία τού κλίματος στον Άρη.
Η ονομασία της είναι Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN (MAVEN) και πρόκειται και πάλι για μια ρομποτική αποστολή (προφανώς).

Όπως ξέρουμε, ο Άρης παλιότερα διέθετε μια αρκετά πυκνή ατμόσφαιρα που, ανάμεσα στα άλλα, επέτρεπε την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή στο έδαφος τού πλανήτη. Μεγάλο τμήμα της ωστόσο χάθηκε χωρίς να γνωρίζουμε και σήμερα πώς και πού βρίσκεται.
Αυτό λοιπόν είναι ένα από τα πολύ βασικά ερωτήματα που θα προσπαθήσει να απαντήσει η νέα αποστολή.


Monday, September 15, 2008

Software upgrade για το New Horizons

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το "Brain Transplant", όπως το αποκάλεσαν, δλδ το upgrade στο σύστημα που διαχειρίζεται το βασικό σετ εντολών τού New Horizons.
Το upgrade ήταν πραγματικά remote, καθώς έλαβε χώρα από τα 1.62 δισ. χλμ από το σκάφος (δλδ από την Γη, μέσω τού Deep Space Network για το οποίο έχουμε ξαναμιλήσει αναλυτικά και είναι πολύ ενδιαφέρον θέμα).

Αυτά ενώ το σκάφος έχει μόλις περάσει την τροχιά τού Κρόνο (πριν από κάπου 300 εκ. χιλιόμετρα) ενώ σε έναν περίπου χρόνο, ετοιμάζεται για τις πρώτες δοκιμές στις παρατηρήσεις Πλούτωνα - Ουρανού.


Tuesday, September 09, 2008

that's great, it starts with a

Ναι, αποφάσισα να βάλω ένα χεράκι και να βοηθήσω το Google με τον φόρτο εργασίας, και έτσι γλυτώνω και εσάς από τον κόπο της σχετικής αναζήτησης:
το λινκ για το live webcast (αύριο 10 το πρωί ώρα Ελλάδας) για την έναρξη λειτουργίας τού LHC.

Μπονους, μια συνεντευξη τού Dr Lyn Evans, συν περισσότερα στοιχεία για το The Grid (τώρα που το The Web έχει γίνει τρε μπαναλ, ας ρίξουμε μια ματιά στην δύναμη των χιλιάδων ενωμένων CPUs).

It's the end of the World as we know it τραγουδούσαν οι R.E.M. αλλά η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος μας όπως τον ξέραμε γκρεμίζεται και ξανακτίζεται κάθε μέρα (κοινώς, πεθαίνει κάθε ξημέρωμα).
That's great.


*update: θα ενημερώνω με επιλεγμένα λινκς, μια που είναι τόσες πολλές οι σχετικές αναφορές, ώστε ακόμα και τα petabytes τού The Grid θα αναστενάξουν.
Ώσπου λοιπόν να αρχίσει το ζωντανό webcast, πάρτε μια γερή δόση pop-sci-cle από την σχετική σελίδα τού Radio 4.

update2, 10-9-0-8:
για όσους το έχασαν, εδώ το σχετικό βίντεο από το youtube

..αλλά και μερικά ακόμα, καλλιτεχνικού περιεχομένου

*flatlanders

*Pop Goes the World (μού θύμισε το electric dreams.. το τραγούδι πάντως ερμηνεύουν οι Men without hats, και το ορίτζιναλ βίντεο συναγωνίζεται τον LHC)

*Άνευ περιγραφής - δλδ ειλικρινά ασύλληπτη ιδέα, ο συνδυασμός 1ου και 20υ τμήματος.
Εκτός αν ο ποιητής ήθελε να μάς στείλει στο πολυσυζητημένο ταξίδι στον χρόνο:)

Όπως και να 'χει,
Enjoy yourself, it's later than you think!


Sunday, September 07, 2008

Οι πρώτες κοντινές φωτογραφίες τού αστεροειδή Steins από το Rosetta

Image Credit: ESA (c) 2008 MPS for OSIRIS Team MPS/UPM/LAM/IAA/RSSD/INTA/UPM/DASP/IDA


Όλα πήγαν καλά, και οι φωτογραφίες που περιμέναμε είναι ήδη στην διάθεση μας:

Στις 5 Σεπτεμβρίου και ώρα 18:58 GMT, το Rosetta βρέθηκε σε απόσταση μόλις 800km από τον αστεροειδή 2867 Steins.
Με την βοήθεια τού OSIRIS, επιβεβαιώθηκε ότι το μέγεθος τού Steins είναι περίπου αυτό που είχε προβλεφθεί, με μια διάμετρο 5km.

Το οποίο μάς βοηθά να καταλάβουμε πόσο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό είναι ο κρατήρας που διακρίνουμε και στις φωτογραφίες:
με ένα πλάτος ~2km, είναι σίγουρα απορίας άξιο το πώς επέζησε ο αστεροειδής από την σχετική σύγκρουση.

Κάτι ακόμα αξιοσημείωτο είναι η συμφωνία που υπήρχε ανάμεσα στα εκτιμώμενα μεγέθη και αυτά που τελικά παρατηρήθηκαν.
Επόμενο ραντεβού με αστεροειδή για το Rosetta, o 21 Lutetia το 2010.


Friday, September 05, 2008

Νέα τμήματα δακτυλίων του Κρόνου

Δυο νέοι μερικοί δακτύλιοι (ή αλλιώς τόξα δακτυλίων) εντοπίστηκαν από το Cassini, σε δυο από τους πολύ μικρούς δορυφόρους του:
Ανθή (Anthe) και Μεθώνη (Methone) - πάνω αριστερά και κάτω δεξιά αντίστοιχα, στην φωτογραφία.

Image: NASA/JPL/Space Science Institute


Για την ακρίβεια, οι δακτύλιοι περιφέρονται μαζί με τους δορυφόρους και ο μεν πρώτος ανακαλύφθηκε τώρα ενώ ο δεύτερος είχε ήδη εντοπιστεί αλλά τώρα επιβεβαιώθηκε η ύπαρξή του.
Η ανακάλυψη αυτή βοηθάει στην επιβεβαίωση της πεποίθησης για τον σχηματισμό ολοκλήρων δακτυλίων ή τόξων αυτων, ανάλογα με την βαρυτική δύναμη των δορυφόρων.


Και οι δυο δορυφόροι περιφέρονται σε τροχιές οι οποίες βρίσκονται ανάμεσα στους (μεγαλύτερους) δορυφόρους Μίμα και Εγκέλαδο. Έτσι, δέχονται την βαρυτική τους επίδραση και οι τροχιες παραμορφώνονται.
Μάλιστα κοντά τους περιφέρεται και o μικρός δορυφόρος Παλλήνη, για τον οποίο ήδη γνωρίζουμε ότι έχει έναν πλήρη δακτύλιο γύρω του.
Πιστεύεται δε πως το υλικό που σχηματίζει τελικά τα τόξα αυτά προέρχεται από τους δορυφόρους, μετά από συγκρούσεις με μικρομετεωρίτες.
Ενώ θεωρείται πως ο μηχανισμός στην περίπτωση αυτή είναι παρόμοιος με αυτόν του δακτυλίου G.

Αυτά, καθώς οι δακτύλιοι του Κρόνου εκτός από οπτικά εντυπωσιακοί έχουν και ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ως προς τον τρόπο σχηματισμού τους.


Η μαύρη τρύπα τού Milky Way

Image NASA, CXC, MIT, F.K.Baganoff et al


Όπως ξέρουμε, πιστεύεται ότι στο κέντρο του Γαλαξία μας υπάρχει μια (τεράστια) μαύρη τρύπα, γύρω από την οποία περιφέρεται το Sagittarius A*.
Είναι επίσης γνωστό πως τίποτα δεν ξεφεύγει από μια μαύρη τρύπα, ωστόσο αυτό που μπορούμε να δούμε είναι το φως που αντανακλάται από ένα σώμα, καθώς αυτό πλησιάζει τον ορίζοντα γεγονότων.

Το Sagittarius A* λοιπόν παρατηρήθηκε για πρώτη φορά με πρωτοφανή λεπτομέρεια, χάρη σέ ένα "εικονικό" τηλεσκόπιο, πλάτους 4,500 χλμ.
Το εικονικό αυτό τηλεσκόπιο δημιουργήθηκε με την βοήθεια σημάτων από 4 μεγάλα τηλεσκόπια και σε πολύ μικρό μήκος κύματος.

Και έτσι έχουμε για πρώτη φορά και φωτογραφίες όπως αυτή που βλέπετε, ωστόσο το ενδιαφέρον ερώτημα που μένει να απαντηθεί (με ακόμα ισχυρότερα τηλεσκόπια) είναι το ποια είναι η πηγή που τροφοδοτεί το Sagittarius A*.

Και επειδή οι λεπτομέρειες είναι πολύ ενδιαφέρουσες, μπορείτε να τα δείτε στο MIT.


(*Και κάτι που δεν μπορώ να αντισταθώ και να παραλείψω: ξέρουμε ακόμα ότι πιστεύετε - εσείς πιστεύετε, πολλοί πιστεύετε, με έψιλον- ενώ πιστεύεται -γενικά πιστεύεται, από πολλούς πιστεύεται, με άλφα γιώτα.
Δλδ ακόμα και να μην μπει κανείς στον κόπο να ασχοληθεί με ενεργητική/παθητική φωνή, η διαφορά είναι κάτι παραπάνω από προφανής.
Τόσο προφανής που πραγματικά αναρωτιέμαι αν όσοι το κάνουν επανειλημμένα λάθος το κάνουν επίτηδες.
Γιατί οκ, η καλλιγραφία μπορεί να μην είναι το φόρτε μας, αλλά η ορθογραφία είναι άλλη υπόθεση.)


Thursday, September 04, 2008

5 Σεπτεμβρίου - Rosetta

Θυμάται κανείς το Rosetta? Είναι το σκάφος που κινείται προς τον κομήτη Churyumov-Gerasimenko (το 2014). Το θυμηθήκαμε τον Ιούλιο, και τώρα έφτασε η μεγάλη στιγμή:

Αύριο η πρώτη μεγάλη συνάντηση πριν τον τελικό στόχο, η διέλευση από τον αστεροειδή (2867) Steins. Ο Steins έχει μέγιστο πλάτος μόλις 4.6 χλμ και η τροχιά του βρίσκεται ανάμεσα στον Άρη και τον Δία.

Εκτός απο τις διαστάσεις και το σχήμα του, τα όργανα τού Rosetta θα προσπαθήσουν να καταγράψουν και στοιχεία σχετικά με την σύσταση του.
Αν όλα πάνε καλά, οι σχετικές φωτογραφίες αναμένονται μες στο σαββατοκύριακο.


Wednesday, September 03, 2008

Clouds

Image NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Texas A&M University


*Έχω ξανασηκώσει παρόμοια εικονα, και φυσικά ναι, προέρχεται από το Phoenix και είναι τα σύννεφα στον Άρη.


Chrome

Οι εντυπώσεις μου από τον Chrome, στο άλλο μπλογκ. Αρχίζω και πάλι να αναρωτιέμαι μήπως πρέπει να καταργήσω εντελώς το άλλο, μια που όσο το έχω βάζω όλα τα "διάφορα" εκεί.
Από την άλλη, έχω φτάσει ήδη τα 800+ posts εδώ, αν πλακώσουν και τα τραγουδάκια.. χαιρετίσματα.
Τέλος πάντων, κλείσαμε αισίως και δυο χρόνια spaceballz, οπότε ίσως υπάρξει επανασχεδιασμός και επαναπροσδιορισμός.

*Καλά, αυτό το τελευταίο ήταν σε κουβέντα να βρισκόμαστε, αλλά μια που σήκωσα ποστ να θυμίσω ότι το Phoenix έχει πια μπει στην παράταση, συνεχίζοντας τουλάχιστον μέχρι την 30η Σεπτεμβρίου και αναλύει πλέον τα δείγματα από το μεγαλύτερο βάθος ως τώρα.


Sunday, August 31, 2008

Looking back

over my shoulder..



Λένε (και σωστά το λένε) ότι καλό είναι να μην κοιτάς πίσω σου όταν φεύγεις από κάπου.
Αλλά εδώ πρόκειται για το Opporunity το οποίο πραγματοποίησε την ηρωική έξοδο από τον κρατήρα Victoria.
Και, καθώς κι εμείς αφήνουμε πίσω μας το καλοκαίρι, η ιστορία αποκτά και έναν συμβολικό χαρακτήρα.

(Για όλα τα σχετικά με την κάθοδο στον Victoria, κλικ στο σχετικό label Opportunity, ως φόρος τιμής σε μια προσπάθεια που μας είχε απασχολήσει πάρα πολύ την χρονιά που μάς πέρασε).


Well I started out down a dirty road
Started out all alone
And the sun went down as I crossed the hill
The town lit up the world got still

Im learning to fly but I aint got wings
Comin down is the hardest thing

*Images: NASA/JPL-Caltech


Monday, August 25, 2008

High Fidelity

Image:NASA/JPL/Space Science Institute


Αν και νυστάζω φριχτά, δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό:
Οι δακτύλιοι του Κρόνου ήταν είναι και θα είναι από τα πιο εντυπωσιακά θεάματα.
Εδώ διακρίνεται καθαρά και ο Προμηθέας, ενώ αν κλικάρετε και ζουμάρετε, λίγο πιο επάνω και προς τον δακτύλιο Α βρίσκεται ο Άτλας.

Στην παρακάτω φωτογραφία, μια άλλη άποψη του δακτυλίου F, όπου φαίνονται και πάλι οι παραμορφώσεις που δημιουργεί ο Προμηθέας (ενώ στην φωτογραφία φαίνεται πάλι ο Άτλας).

Image:NASA/JPL/Space Science Institute


Τώρα, αυτό που μού ήρθε στο μυαλό όταν είδα την πρώτη φωτογραφία ήταν φυσικά παλιό καλό βινύλιο (εξ ου και ο τίτλος, από την ταινία - η οποία εννοείται ότι θα έχανε πολύ αν έπαιζε οποιοσδήποτε άλλος εκτός από τον John Cusack).

Σκεφτόμουν λοιπόν ποιο τραγούδι θα μού ερχόταν πρώτο στο μυαλό, έτσι χωρίς ιδιαίτερη σκέψη, με το που προσπάθησα να θυμηθώ τους δίσκους μου.
Και δεν ήταν ούτε Bowie ούτε Rory.. αλλά αυτό εδώ - Some Folks!

Ποιος είπε ότι το Σύμπαν είναι πιο ανεξήγητο από την ψυχή του ανθρώπου?
(*Τον εγκέφαλο, αν προτιμάτε, αλλά εγώ προτιμώ να μην αλλάζω τις εκφράσεις)


Sunday, August 24, 2008

Neptune

Στις 20 Αυγουστου του 1977, το Voyager 2 ξεκινούσε το μεγάλο ταξίδι του.
Σήμερα βρίσκεται στο πιο απομακρυσμένο σημείο που έφτασε ποτέ ανθρώπινο σκάφος, στα όρια του Ηλιακού μας Συστήματος, δίνοντάς μας την ευκαιρία να το γνωρίσουμε λίγο καλύτερα για πρώτη φορά.

Σαν αύριο, στις 25 Αυγούστου 1989, και έχοντας ταξιδέψει επί 12 χρόνια με μια μέση ταχύτητα 19 km/sec, το Voyager 2 πλησίαζε τον Ποσειδώνα.
Κάτι πρωτοφανές για τα δεδομένα μας, που όμως ακόμα και τόσα χρόνια μετά παραμένει εντυπωσιακό.


Επειδή λοιπόν είναι και όμορφες οι φωτογραφίες:



Στην πρώτη φαίνεται μια συνολική άποψη του πλανήτη, με το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα - το οποίο δεν οφείλεται σε κάποια Καραϊβική του Διαστήματος, αλλά (εν μέρει) στο μεθάνιο που υπάρχει στην ατμόσφαιρά του.
Το μεθάνιο απορροφά το κόκκινο από το ηλιακό φως και αντανακλά τα μήκη που είναι πιο κοντά στο μπλε. Να σημειώσουμε πάντως ότι είναι πιθανό να εμπλέκεται και κάποιο ακόμα στοιχείο που δεν έχει εντοπιστεί.
Όσο για το μεθάνιο, δεν αποτελεί κύριο συστατικό άλλα μάλλον υπάρχουν ίχνη του στα εξωτερικά τμήματα της ατμόσφαιρας. Η ατμόσφαιρα αποτελείται κυρίως από υδρογόνο (80%) και ήλιο (19%).


Κάτι ακόμα που φαίνεται καθαρά και είναι χαρακτηριστικό τού Ποσειδώνα, είναι η Μεγάλη Σκούρα Κηλίδα (Great Dark Spot). Δηλαδή ένας αντικυκλώνας που βρίσκεται στις 22 μοίρες νότια - oι άνεμοι κοντά στην περιοχή μετρήθηκαν έως 2,000 km/h.
Μάλιστα, σε αντίθεση με την αντίστοιχη κηλίδα του Δία, αυτή του Ποσειδώνα άλλαζε αρκετές φορές σχήμα και μέγεθος. Τέλος, υπάρχει η άποψη ότι πρόκειται για μια τρύπα στα στρώματα του μεθανίου, ανάλογη με αυτήν που υπάρχει στην Γη στο στρώμα του όζοντος, και οι άνεμοι βρίσκονται αρκετά πιο κάτω από την κηλίδα.
Σίγουρα όμως ήταν ένα πολύ δυναμικό σύστημα.

The Great Dark Spot


Λίγο πιο κάτω φαίνεται ένα άσπρο σύννεφο που στην πραγματικότητα είναι άνεμοι μεγάλης ταχύτητας - εξ ου και ονομάστηκαν The Scooter.
Τέλος, φαίνεται και η Μικρή Σκούρα Κηλίδα (Small Dark Spot), άλλος ένα μεγάλος κυκλώνας του πλανήτη.
Το 1994, όταν το Hubble θα φωτογράφιζε την Μεγάλη Κηλίδα, απλά δεν την εντόπισε πουθενά. Ωστόσο, εμφανίστηκε μια παρόμοια κηλίδα στο Βόρειο Ημισφαίριο τού Πλανήτη.


Eκτός από καταιγίδες, ο Ποσειδώνας διαθέτει και αυτός δακτυλίους, τους οποίους βλέπετε εδώ όπως τους αντίκρυσε το Voyager.




Και μια τελευταία ματιά καθώς το σκάφος απομακρύνεται..



Ενώ εδώ μπορείτε να ακούσετε τα περίφημα NASA space sound recordings.


*Ιmages: Nasa/Voyager 2/NSSDC


Saturday, August 23, 2008

Mars Webcam by Mars Express

Image: ESA (12-08-2008)


H Visual Monitoring Camera (VMC) του Mars Express (ESA) είχε χρησιμοποιηθεί το 2003 για την λήψη απλών φωτογραφιών (κατά την διαδικασία αποκόλλησης τού Beagle 2). Δεν πρόκειται για ένα επιστημονικό όργανο, αλλά για μια απλή κάμερα που όμως κάνει αυτό που λέει το όνομα:
είναι ό,τι πιο κοντινό έχουμε σε μια webcam που μάς δίνει υπέροχες φωτό από τον Άρη.

*ESA Site, όπου υπάρχει και το σχετικό script για το Celestia.


Wednesday, August 20, 2008

Ice on Mars

Ο πάγος στον Άρη θεωρείται σχεδόν θέμα ρουτίνας. Όμως να που βρέθηκε κάτι σχετικό με το θέμα να μας εντυπωσιάσει.

Θυμάστε τον χειμώνα, που το πρωί ο καθρέφτης του αυτοκινήτου πιάνει πάγο;
Ε, κάτι ανάλογο λοιπόν συνέβη και στο phoenix, ακόμα και αν βρίσκεται τόσο μακρυά μας (κατά την sol 80).

Το συγκεκριμένο όργανο λοιπόν (που μετράει ταχύτητα/ φορά ανέμου) γέμισε πάγο κατά τις πρωϊνές ώρες, φαινόμενο πάντως που δεν επηρεάζει την αποστολή γενικώς.
Το animation δημιουργήθηκε από μια σειρά σχετικών εικόνων.


Photo credit: NASA/JPL-Caltech/University Arizona/Texas A&M University/University of Aarhus/University of Copenhagen


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.