Saturday, March 29, 2008

Planet Earth is blue



Και μια εικαστική παρέμβαση, από τη NASA φυσικά:
η θέα από το Endeavour - αυτό που φαίνεται στα αριστερά είναι η ουρά του, ενώ διακρίνεται καθαρά ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός και .. η Γη μας.
Το απόλυτο γαλάζιο με φόντο το απόλυτο μαύρο (για όποιον ψάχνει έναν λόγο να μην τα βλέπει όλα μαύρα, θα μπορούσα να συμπληρώσω για να δώσω την χαριτωμένη νότα του σ-κ).


Ο ουρανος στα κεφάλια μας

Μια που πιάσαμε τις ειδήσεις γενικού ενδιαφέροντος, κάτι που κυκλοφορεί τις τελευταίες ώρες αρκετά: δυο διαφορετικές μπάλλες έπεσαν από τον ουρανό.

Ως spaceballz έχουμε την ύψιστη ηθική υποχρέωση να αναφερθούμε στο θέμα και να σάς διαβεβαιώσουμε (ω πολυπληθείς επισκέπτες..) ότι δεν πρόκειται για επίθεση μακρυνών φυλών του γαλαξία της Ανδρομέδας.

Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για ένα τμήμα που ξέφυγε από κάποιον πύραυλο.
Μάλιστα τα δυο περιστατικά σημειώθηκαν το ένα στο Ρίο (de Janeiro) και το άλλο στην Αυστραλία - το δεύτερο έναν χρόνο πριν.
Προφανώς με την αφορμή τού πρώτου θυμήθηκαν και το δεύτερο, αλλά όπως βλέπετε όλα είναι οκ. Η μαρμίτα δεν κινδυνεύει, ούτε και το κεφάλι μας (τουλάχιστον από τον ουρανό).
Εικόνες στο Reuters πχ


Μηνύσεις κατά του LHC

Σιγά μη μέναμε σε γενικόλογους αφορισμούς και καταστροφολογίες: ενώ λοιπόν η Άλκηστις προσπαθεί να πιάσει τον Θωμά στο τηλέφωνο για να φύγουν, στην Χαβάη έχουν ξεκινήσει και μηνύσεις - προφανώς όχι κατά του LHC, αλλά τού CERN κλπ.
Σαββάτο είναι, μη γράφω περισσότερα, διαβάστε πχ στους New York Times.


*Με την ευκαιρία, από τα αγαπημένα μου Makis Facts: ο Μάκης ξέρει το PIN του τραγουδιού Χαβάη..


Thursday, March 27, 2008

L' Aurora

Μια πολύ εντυπωσιακή φωτογραφία, από τις αρχές του μήνα:
Το Βόρειο Σέλας είναι πάντα ένα εντυπωσιακό φαινόμενο. Ωστόσο, για λόγους που ακόμα δεν είναι εντελώς γνωστοί στους επιστήμονες, παρουσιάζει ιδιαίτερη έξαρση την περίοδο κοντά στην Εαρινή Ισημερία της 21ης Μαρτίου (για εμάς στο Βόρειο Ημισφαίριο πάντα, καθώς η ίδια ημερομηνία σημαίνει βέβαια Φθινοπωρινή Ισημερία για το Νότιο Ημισφαίριο).

Το αποτέλεσμα πάντως είναι ότι στην 1η Μαρτίου και στο Tromso της Νορβηγίας, ο Bjorn Jorgensen κατέγραψε μια σειρά από ξεχωριστές φωτογραφίες, με τα πολικά φώτα να γεμίζουν πράσινο χρώμα την περιοχή.

Με την ευγενική του άδεια αναδημοσιεύω εδώ μια από τις φωτό, τις υπόλοιπες αξίζει να δείτε στο site του, Arctic Photo.

*Image published with kind permission of Bjorn Jorgensen who owns the copyright.
Arctic Photo



Επιβιώνοντας στους δορυφόρους του Κρόνου?

Όπως λέγαμε, αρχίζουν τα νεότερα από την διέλευση του Cassini από τον Εγκέλαδο:
το σκάφος λοιπόν ανίχνευσε ποσότητες οργανικών ουσιών, οι οποίες εκτοξεύονται στο Διάστημα με τα geysers.
Το ακόμα πιο συναρπαστικό είναι πως πρόκειται για ουσίες παρόμοιες με αυτές που συναντάμε στους κομήτες - οι οποίοι με δυο λόγια θεωρούμε ότι διατηρούν το μυστικό της δημιουργίας της ζωής, από την αρχή του Ηλιακού μας Συστήματος.
Για να μην το πω και τόσο γλαφυρά, διατηρούν τέλος πάντων τις πρώτες οργανικές ουσίες που οδήγησαν στον σχηματισμό ζωής στο Ηλιακό μας Σύστημα.


*Οι ουσίες που ανιχνεύτηκαν στα δείγματα με υλικό από τους πίδακες, από το Ion and Neutral Mass Spectrometer τού Cassini


Τώρα, για να γίνει ακόμα πιο ελκυστικό, μετρήθηκαν θερμοκρασίες πολύ υψηλότερες από αυτές που πιστεύαμε ότι επικρατούσαν - με αριθμούς: μεχρι -93C, που είναι όμως 90C περισσότερο από ό,τι σε άλλες περιοχές του δορυφόρου.
Και μετά από όλα αυτά (συν τα προηγούμενα νέα), ζωντανεύουν οι ελπίδες για ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή, πολύ κοντά στην επιφάνεια του Εγκέλαδου.

Για ζωή (παρά τον τίτλο που σιγά μην έχανα ευκαιρία να βάλω..), μιλώντας ρεαλιστικά είναι καλό να παραμείνουμε ψύχραιμοι.
Αλλά μπορούμε ίσως να αναφερόμαστε πια μιλώντας ρεαλιστικά στην δυνατότητα επιβίωσης.


*Στην φωτογραφία τού Cassini φαίνεται η θερμότητα που εκλύεται από τις πηγές τών geysers, στην γνωστή μας περιοχή "Tiger Stripes" στον Νότιο Πόλο.




*Images: NASA/JPL/Space Science Institute


Wednesday, March 26, 2008

Έντονη ηλιακή δραστηριότητα



Ιδιαίτερα έντονη ηλιακή δραστηριότητα είχαμε τις τελευταίες μέρες, με ηλιακές κηλίδες, και CMEs - η μια μάλιστα από αυτές ήταν Μ2-τάξης.
Το αξιοπερίεργο είναι ότι αυτό συμβαίνει δυο μόλις μήνες μετά την ανακοίνωση έναρξης του νέου (24ου) ηλιακού κύκλου, άρα ενώ κανονικά βρισκόμαστε σε μια περίοδο ελάχιστης δραστηριότητας.

Τι προέκυψε τελικά ως συμπέρασμα της σχετικής μελέτης;
Ότι πρόκειται για "κατάλοιπα" του προηγούμενου κύκλου, καθώς οι κηλίδες παρουσιάζουν την ίδια πολικότητα με τις κηλίδες του προηγούμενου κύκλου.
Φαίνεται πάντως πως η ακτινοβολία δεν κατευθύνεται προς την Γη.


Αν τώρα θέλετε να ακούσετε την εκπομπή ραδιοκυμάτων μιας CME, κάντε κλικ εδώ.
Ηχογραφημένο από τον Thomas Ashcraft και το ραδιο-τηλεσκόπιο του στο Νεο Μεξικο.


*Και επειδή εκτός από εντυπωσιακό, είναι και από τα αγαπημένα μου θέματα, βάζω και το βίντεο




*All Images & Video: SOHO


Tuesday, March 25, 2008

Προετοιμασία για εκτόξευση τού Discovery

Και ένα pps που μού έστειλαν (από τις λίγες περιπτώσεις που ξέρω ότι το fwd fwd ... fwd αξίζει να το ανοίξω, και δεν το πετάω κατευθείαν):

Τα διάφορα στάδια από την προετοιμασία/ μεταφορά κλπ, ως την τελική εκτόξευση τού Discovery.
Download από εδώ (3ΜΒ)

Την ίδια στιγμή το Endeavour επιστρέφει αύριο πρωί (ώρα Ελλάδος), μετά από μια πολύ καλή αλλά μεγάλη σε διάρκεια (16 μέρες!) αποστολή στον ISS.



*Mια που έκανα την αρχή με τα λινκς, και ένα άσχετο αλλά αστείο pps με μόνο 164ΚΒ
Indiana Jones
(btw αυτό το παιχνίδι ποτέ δεν κατάφερα να το ξεκολλήσω, από ένα σημείο και πέρα ο Indy έκανε βόλτες ανάμεσα στους τρεις προορισμούς που άφηνε να πας)


Spirit was -and will be

Μια μάλλον δυσάρεστη είδηση, όσον αφορά στις αποστολές στον Άρη:
Η NASA αποφάσισε να βάλει το Spirit "για ύπνο". Με σκοπό να εξοικονομήσει 4εκ$, οποιαδήποτε δραστηριότητα του οχήματος θα σταματήσει για τις επόμενες εβδομάδες και μετά .. άγνωστο (περίπου).

Να (ξανα-) θυμηθούμε, ότι και τα δυο οχήματα που βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στον Άρη, Spirit και Opportunity, είχαν σχεδιαστεί για μια τρίμηνη αποστολή και τελικά άντεξαν 4 ολόκληρα χρόνια κατά την διάρκεια των οποίων είχαμε εκπληκτικές φωτογραφίες και ανακαλύψεις.
Τα δυο οχήματα άντεξαν τους δύσκολους χειμώνες στον Άρη αλλά και τις γνωστές ανεμοθύελλες - αν ενδιαφέρεστε για περισσότερα αρκεί να κλικάρετε στο label Spirit.

Όπως μπορείτε να φανταστείτε, η απογοήτευση είναι αρκετά μεγάλη, παραμένει λοιπόν προς το παρόν το Opportunity (αναγκαστικά, φαντάζομαι, καθώς υπάρχει η αποστολή στον Κρατήρα Victoria, όπου όμως επίσης μειώνεται ο ρυθμός με τον οποίο θα αποστέλλονται οι εντολές από την Γη).
Και αναμένεται σε δυο μήνες (25/5) το Phoenix Mars Lander.


*Ο ήλιος καθώς δύει πίσω από τον κρατήρα Gusev, μια φωτογραφία που έβγαλε η PanCam τού Spirit στις 19 Μαΐου 2005 - και την οποία ήθελα να σηκώσω εδώ και αρκετό καιρό..


Image credit: NASA/JPL/Texas A&M/Cornell


*in high spirits*

update: τελικά άδικα η ανησυχία - λίγο βιαστικά, τα τελευταία: δεν κόβεται το Spirit, εξακολουθούν να αναζητούνται πόροι για το MSL, τα οχήματα πάντως (Spirit - Opportunity) συνεχίζουν την πορεία τους. Εμένα τώρα αυτή η ιστορία πιο πολύ σαν -όχι τόσο ευγενής- άμιλλα μού φαίνεται, αλλά λεπτομέρεια.
Έτσι ή αλλιώς, οι αποστολές συνεχίζονται κανονικά (και μάλιστα σε ένα σημείο αρκετά κρίσιμο).


Friday, March 21, 2008

Life On Mars?

Για μια φορά, ο τίτλος δεν έχει να κάνει με την γνωστή σειρά, αλλά κυριολεκτικά με την ζωή στον Άρη.
Για την ακρίβεια, για την πιθανότητα να βρούμε ίχνη ζωής, εφόσον κάποτε αυτή υπήρχε. Και αυτό χάρη στα χλωριούχα άλατα τα οποία εντοπίστηκαν πρόσφατα και τα οποία μπορούν να διατηρούν τέτοια ίχνη.

Τα σχετικά αποθέματα εντοπίστηκαν χάρη σε υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες από το Mars Odyssey της NASA, στο νότιο ημισφαίριο του Άρη - συγκεκριμένα, σε 200 διαφορετικές τοποθεσίες της περιοχής Terraς Sirenum.

Image: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Arizona State University/University of Hawaii
(με μπλε χρώμα φαίνονται τα αποθέματα)


Υπολογίζεται ότι είναι ηλικίας 3.5 με 3.9 δις ετών ενώ πιστεύεται ότι οφείλονται σε νερό που εξατμίστηκε. Είναι η ίδια δηλαδή διαδικασία που οδηγεί στον σχηματισμό χλωριδίων και στην Γη (η άλλη διαδικασία είναι διαφυγή ηφαιστειακών αερίων από το έδαφος).
Τα άλατα αυτά λοιπόν κράτησαν τα ίχνη κάθε οργανικής ύλης που ήρθε σε επαφή με το νερό, και προφανώς αν υπήρχε και ζωή έχει αφήσει και αυτή τα σχετικά ίχνη.

Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι τα σημεία αυτά δεν δείχνουν να έχουν κάποια διασύνδεση, επομένως αποκλείεται το ενδεχόμενο να πρόκειται για απομεινάρια ενός μεγάλου ωκεανού. Ωστόσο, σίγουρα πρόκειται για περιοχές όπου είχαμε συγκέντρωση μεγάλων ποσοτήτων νερού (και σε αρκετές περιπτώσεις, βρέθηκαν και κανάλια τα οποία οδηγούν εκεί, τα οποία υποδηλώνουν ότι υπήρχε συνεχής ροή νερού).

Έτσι, λίγο πριν από την άφιξη τού περιβόητου Phoenix Mars Lander, έχουμε ήδη σημαντικά αποτελέσματα χάρη σε παλιότερες αποστολές.
Δεν μπορεί λοιπόν παρά να περιμένουμε τις ακόμα πιο εντυπωσιακές επιστημονικές ανακαλύψεις.


Η μεγαλύτερη ως τώρα κοσμική έκρηξη

Η πιο ισχυρή ως τώρα έκρηξη ακτίνων γ καταγράφηκε από τον δορυφόρο Swift της NASA.
Η έκρηξη υπολογίζεται ότι συνέβη πριν από 7,5 δισ χρόνια, όταν δηλαδή το Σύμπαν είχε την μισή ηλικία από όσο σήμερα.


Gamma Ray Burst - GRB 080319B
Image Credit: NASA/Swift/Stefan Immler, et al.


Την έκρηξη κατέγραψε το Burst Alert Telescope του Swift σιτς 19 Μαρτίου, και στον αστερισμό τού Βοώτη.


Ωκεανός νερού στον Τιτανα;

Ο Τιτάνας, ο δορυφόρος του Κρόνου, είναι όπως ξέρουμε από τα ουράνια σώματα που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ομοιότητες με την Γη μας, τουλάχιστον σε κάποια στάδια της εξέλιξής της.
Οι λίμνες του από υγρό μεθάνιο μάς απασχόλησαν πολύ, κυρίως πέρυσι, όπως και οι οργανικές ουσίες στην ατμόσφαιρά του.
Ωστόσο αυτό που πάντα μάς ενδιαφέρει περισσότερο είναι το νερό.

Και σύμφωνα λοιπόν με τελευταίες μετρήσεις από το Cassini, φαίνεται να υπάρχουν στοιχεία για ύπαρξη ενός ωκεανού από νερό και αμμωνία κάτω από το έδαφος τού Τιτάνα.
Η σχετική έρευνα δημοσιεύεται στο σημερινό (21 Μαρτίου) τεύχος τού Science, και σαφώς αναμένεται με ενδιαφέρον.

Ο ωκεανός πιστεύεται πως βρίσκεται σε βάθος 100 χλμ κάτω από τον πάγο, όσο για τις μετρήσεις προέρχονται από παρατηρήσεις περίπου δύο χρόνων.


Wednesday, March 19, 2008

H Ιώ φωτίζει τον Δία

Για το Σέλας (aurora) τού Δία είχαμε ξαναγράψει, κυρίως όταν το New Horizons πέρασε κοντά από τον πλανήτη πριν έναν περίπου χρόνο.
Μια νέα φωτογραφία από το Hubble σε UV, δείχνει τον Βόρειο Πόλο του πλανήτη. Ανάμεσα στις υπόλοιπες φωτεινές γραμμές βλέπουμε το "αποτύπωμα" που αφήνει η Ιώ, ο παγωμένος δορυφόρος τού Δία.
Από τα 420,000 χιλιόμετρα λοιπόν και κάτω από την ισχυρή βαρυτική επίδραση τού Δία, τροφοδοτεί με υλικό αυτόν τον δακτύλιο πλάσματος που βλέπουμε στην φωτογραφία.
Παρόμοιο φαινόμενο μάλιστα υπάρχει και στον Νότιο Πόλο.


Ιmage: LPAP/Université de Liège


Όσο για την Ιώ, εδώ μπορείτε να ξαναδείτε τις πολύ εντυπωσιακές περυσινές φωτογραφίες.


Sir Arthur C.Clarke (16 Δεκεμβρίου 1917 – 19 Μαρτίου 2008)

Ακόμα και το "καλό ταξίδι" φαίνεται τετριμμένο.. παρακάτω το βίντεο από τα 90α του γενέθλια, στην Sri Lanka όπου ζούσε.
Εδώ και το transcript, με το ποίημα του Kipling το οποίο ο ίδιος ο Clarke διάλεξε για να κλείσει το μήνυμα του

And for the little, little span
the dead are borne in mind,
seek not to question other than,
the books I leave behind.

This is Arthur Clarke, saying Thank You and Goodbye from Colombo!






Και, in his own words:

All explorers are seeking something they have lost. It is seldom that they find it, and more seldom still that the attainment brings them greater happiness than the quest.
(The City and the Stars - 1956)


Tuesday, March 18, 2008

Οι δακτύλιοι τού Κρόνου φαίνονται λεπτότεροι

Ένα φαινόμενο που πριν 400 χρόνια είχε απασχολήσει και τον Γαλιλαίο:
Οι δακτύλιοι του Κρόνου φαίνεται να έχουν συρρικνωθεί σε πάχος, και μάλιστα η διαφορά είναι ιδιαίτερα εμφανής στην παρακάτω φωτογραφία τού Efrain Morales Rivera (Puerto Rico)


Μέσα σε έναν χρόνο οι δακτύλιοι δείχνουν πολύ λεπτότεροι.
Ωστόσο, η απάντηση είναι πολύ απλή: έχει αλλάξει η κλίση του Κρόνου, έτσι ώστε να βλέπουμε το επίπεδο τών δακτυλίων σχεδόν κάθετα. Κατά συνέπεια τους βλέπουμε πολύ λεπτότερους.

Η παρακάτω φωτογραφία προέρχεται από το Hubble από το 1995, και βλέπουμε καθαρά πόσο μεγάλο ρόλο παίζει η γωνία του παρατηρητή (φυσικά η άσπρη κουκκίδα είναι δορυφόρος).


Αυτά, σε περίπτωση που σάς έρθει νέο chain mail, με τίτλο "Ο Κρόνος τρώει τους δακτυλίους του" : )


Monday, March 17, 2008

Οργανική ύλη σε εξωπλανήτη

Και η είδηση που λέγαμε προχθές: μετά το Spitzer λοιπόν, το Hubble ανίχνευσε για πρώτη φορά μεθάνιο σε ατμόσφαιρα εξωπλανήτη.
Η επίσημη ανακοίνωση θα γίνει μεθαύριο, βρήκα πάντως αρκετές αναφορές ότι πρόκειται για τον HD 189733b - και μια που η σελίδα δεν είναι επαγγελματική ή απλά *σοβαρή*, φυσικά το γράφω χωρίς επιφύλαξη.

Ο πλανήτης βρίσκεται 63 έτη φωτός μακρυά μας και είναι περίπου 15% μεγαλύτερος από τον Δία - και ναι, είναι αέριος γίγαντας, και υπερβολικά καυτός για να επιτρέψει την ύπαρξη ζωής.
(* αν κάνετε κλικ στο προηγούμενο λινκ, φαίνεται ότι μάς έχει απασχολήσει αρκετές φορές ως τώρα.)

Ωστόστο το σημαντικό είναι ότι πλέον υπάρχει η δυνατότητα ανίχνευσης οργανικών μορίων στην ατμόσφαιρα πλανητών.
Ειδικότερα, πλανητών που βρίσκονται στην λεγόμενη κατοικίσιμη ζώνη, και φυσικά αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον.

*Eν τω μεταξύ έψαξα και βρήκα και την σχετική εργασία στο arxiv οπότε τελικά όντως δεν υπάρχει επιφύλαξη ως προς το ποιος πλανήτης είναι.


Cassini Enceladus update

Αρχίζουν να δημοσιεύονται φυσικά όλο και περισσότερες φωτογραφίες που έστειλε το Cassini, όπως η συγκεκριμένη που αποτελεί μωσαϊκό από 3 φωτογραφίες και είναι η λεπτομερέστερη εικόνα που έχουμε από το βόρειο ημισφαίριο του δορυφόρου.


Image: NASA/JPL/Space Science Institute



Πάντως, αν και γενικώς η διέλευση ήταν επιτυχής φαίνεται πως υπήρξε κάποιο απρόοπτο με ένα από τα πειράματα:
ενώ το σκάφος είχε πλησιάσει στα μόλις 200χλμ από τον πίδακα, ένα από τα όργανα, το Cosmic Dust Analyzer (CDA) "μπλοκαρε" με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να μεταδώσει δεδομένα στον Η/Υ του σκάφους. Οι υπεύθυνοι του project θεωρούν πιθανό αίτιο το νέο software που εγκαταστάθηκε ώστε να βοηθήσει το CDA. Οι μετρήσεις θα βοηθούσαν στο να κατανοήσουμε αν ο βραχώδης πυρήνας του Εγκέλαδου έχει κάποια σχέση με την πηγή που τροφοδοτεί τα geysers.
Θα υπάρξουν όμως όπως είπαμε και άλλες διελεύσεις, οπότε και ελπίζουμε να έχουμε περισσότερα αποτελέσματα. Η επόμενη είναι προγραμματισμένη για το καλοκαίρι του 2008.


Saturday, March 15, 2008

Νερό και οργανική ύλη κοντά σε νεαρό άστρο

Πολύ μεγάλες ποσότητες νερού και οργανικών μορίων βρέθηκαν κοντά στο άστρο AA Tauri που βρίσκεται σε απόσταση 450 ετών φωτός από την Γη.
Πρόκειται για ένα νεαρό άστρο ηλικίας μόνο 1εκ ετών, και με αρκετές ομοιότητες με τον δικό μας Ήλιο (σε νεαρή ηλικία).
Το ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι η οργανική αυτή ύλη βρίσκεται πιθανώς στην ζώνη "Goldilocks", εκεί δηλαδή που η θερμοκρασία επιτρέπει την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή - αυτά βέβαια όταν κάποτε σχηματιστούν πλανήτες και αστεροειδείς από τον δίσκο σκόνης που περιβάλλει τώρα το άστρο (τον πρωτοπλανητικό δίσκο).

Με λίγα λόγια, είναι πιθανό να παρατηρήσουμε μια διαδικασία που θα μάς βοηθήσει να κατανοήσουμε την εξέλιξη τού δικού μας Ηλιακού Συστήματος και τον σχηματισμό της ζωής (αξίζει να αναφερθεί ότι τα οργανικά αυτά μόρια είναι αυτά που σχηματίζουν αμινοξέα).


Η εικόνα με την ανάλυση από το Spitzer

Για να ανέβει ακόμα περισσότερο το ενδιαφέρον, τα συγκεκριμένα μόρια βρέθηκαν σε μεγαλύτερες ποσότητες στον πρωτοπλανητικό δίσκο παρά στο περιβάλλον διαστρικό αέριο (από το οποίο όμως δημιουργούνται οι πρωτοπλανητικοί δίσκοι). Αυτό λοιπόν θεωρείται ισχυρή ένδειξη για το ότι υπάρχει μια χημική δραστηριότητα μέσα στον δίσκο, η οποία δημιουργεί και εμπλουτίζει αυτά τα μόρια.


**Για να μην βιαστούμε να απογειωθούμε κι εμείς πάντως, όχι, όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι βρέθηκε (και πάλι) η νέα Γη κλπ κλπ.
Έχουμε όμως πλέον αρκετά hints για το ότι η δική μας συγκυρία δεν ήταν και τόσο μοναδική - ας θυμηθούμε πρόχειρα πρόχειρα μερικές πρόσφατες ανακαλύψεις, και με την παρατήρηση ότι ουσιαστικά τώρα κάνουμε τα πρώτα μας βήματα στην σχετική έρευνα, από την άποψη των μέσων που διαθέτουμε.
Ήδη τα τελευταία χρόνια η λέξη "εξωπλανήτης" έπαψε να είναι κάτι εξωτικό και ακόμα και τα φιλολογικού τύπου σχετικά δημοσιεύματα έχουν αραιώσει.
Εξοικειωθήκαμε. Και αυτά, ενώ τώρα αρχίζουν ή θα αρχίσουν να βοηθάνε στην έρευνα τα πιο ισχυρά τηλεσκόπια αλλά και συγχρόνως αναπτύσσονται νέες μέθοδοι.

Μάλιστα, τις επόμενες μέρες αναμένεται και μια σχετική ανακοίνωση από το Hubble, για εντοπισμό μεθανίου στην ατμόσφαιρα εξωπλανήτη (κάτι που εννοείται θα παρακολουθήσουμε λεπτομερώς).

Η αναζήτηση λοιπόν συνεχίζεται, και ο δρόμος για τον Lone Starr είναι μεγάλος και ..διάπλατος!


Cassini Enceladus / Πρώτα συμπεράσματα+επιπλέον εικόνες

Είδαμε ήδη κάποια πρώτα δείγματα από τις εικόνες, και αναμένουμε τα υπόλοιπα.

Σαν μια πρώτη παρατήρηση, οι τελευταίες εικόνες δείχνουν πιο καθαρά την διαφορά ανάμεσα στην βόρεια και νότια πολική περιοχή.
Η οποία βόρεια φαίνεται να είναι πολύ πιο διαβρωμένη και γεμάτη κρατήρες διαφόρων μεγεθών, οι οποίοι πιθανότατα οφείλονται σε τεκτονική δραστηριότητα σε διάφορες περιόδους (συν την επιπλέον θέρμανση).

Όσον αφορά τώρα τους πίδακες, η μεγάλη ερώτηση είναι το ποια είναι η πηγή που τους τροφοδοτεί με ενέργεια.
Κάτι που θα είναι πιο κοντά στο να απαντηθεί το καλοκαίρι, όταν το Cassini θα πραγματοποιήσει μια ακόμα πιο κοντινή διέλευση από τον Εγκέλαδο - άλλωστε και η προχθεσινή διέλευση στην ουσία ήταν κάτι σαν πρόβα τζενεράλε για την επόμενη.

Όταν λοιπόν έχουμε πιο λεπτομερείς εικόνες από την επιφάνεια κοντά στους
πιδακες της νότιας πολικής περιοχής, θα είμαστε και ένα βήμα πιο κοντά σε απαντήσεις.
Ενώ τον Οκτώβριο τού 2009 θα έχουμε νέα συλλογή σωματιδίων από τα geysers, τα οποία θα ολοκληρώσουν την εικόνα του ήδη υπάρχοντος δείγματος.

Προς το παρόν, οι χίλιες λέξεις κάθε εικόνας.



*Ο Εγκέλαδος από τα 31,279km

(είναι τρίτη παραλλαγή, προφανώς από τις εικονες που λάτρεψα)



*15,774km




52,289km

(και αυτή πολύ όμορφη)


31,856km

(αυτή δε μού άρεσε αλλά έχει βέβαια μεγάλο εγκυκλοπαιδικό ενδιαφέρον)


*All Images: NASA/JPL/Cassini


Friday, March 14, 2008

Ακτινοβολία Hawking σε τεχνητή μαύρη τρύπα


Η ανακοίνωση από το Πανεπιστήμιο του Trento στην Ιταλία, σύμφωνα με την οποία για πρώτη φορά παρατηρήθηκε η ακτινοβολία Hawking, με την βοήθεια μιας "μαύρης τρύπας" που κατασκευάστηκε* (βλέπε update) σε εργαστήριο.
Επειδή ακόμα και αυτή η σύντομη περίληψη είναι αρκετά ανακριβής και επειδή βαριέμαι να γράψω άλλα σήμερα (ε, καιρός ήτανε), σημειώνω την είδηση με τα λινκς στο σχετικό site αλλά και κατευθείαν στο arxiv.

(Στην φωτογραφία το μοντέλο με το οποίο μέσω οπτικής ίνας προσομοιώθηκε ο ορίζοντας γεγονότων μιας μαύρης τρύπας)
*update: και για να διευκρινιστεί το παραπάνω και κυρίως ο τίτλος, αυτό που προσομοιώθηκε είναι ο ορίζοντας γεγονότων - από όσο τουλάχιστον καταλαβαίνω τις λέξεις μοντέλα και προσομοίωση : ) Εκεί χρησιμοποιήθηκε και η οπτική ίνα, και με ποιον τρόπο μπορείτε να διαβάσετε στην σελίδα του ίδιου του Ulf Leonhardt.
Όσο για την ακτινοβολία Hawking, αυτό που αποδείχθηκε αριθμητικά είναι ότι το συγκεκριμένο σύστημα είναι σε θέση να την μετρήσει.
Και η δημοσίευση στο Science.


Thursday, March 13, 2008

Enceladys Fly By - οι πρώτες εικόνες

Οι πρώτες μη επεξεργασμένες εικόνες, που έστειλε το Cassini χθες και έφθασαν στην Γη σήμερα:


Ο Εγκέλαδος από απόσταση 49,612km





και 26,993km


Images: NASA/JPL/Space Science Institute


*Όπως καταλαβαίνετε, για τις επόμενες μέρες θα είναι το κύριο θέμα του μπλογκ


Επιτυχής η διέλευση τού Cassini από τον Εγκέλαδο

Ένα μικρό update για όσους παρακολουθούν το θέμα:
Όλα λοιπόν πήγαν καλά, το Cassini όχι μόνο είναι ακέραιο, αλλά συνέλλεξε και δείγματα και πολλές φωτογραφίες.
Οπότε.. μένει να αναμένουμε την δημοσίευση των πρώτων δεδομένων (τα οποία ήδη εδώ και κάτι ώρες άρχισαν να μεταδίδονται προς την Γη).


Wednesday, March 12, 2008

Οι πρώτες φωτογραφίες από το Large Binocular Telescope

Δόθηκαν στη δημοσιότητα οι πρώτες φωτογραφίες από το Large Binocular Telescope (LBT), με χρήση των δυο δίδυμων καθρεφτών του, έχοντας έτσι για πρώτη φορά φιοπιτρικό φως.
Η ανάλυση που θα πετυχαίνεται με το LBT αναμένεται μεγαλύτερη από αυτήν του Hubble, οπότε καταλαβαίνετε τι περιμένουμε να δούμε.
Το Τηλεσκόπιο βρίσκεται στο Mount Graham, της Arizona, η δε προετοιμασία κράτησε περίπου δέκα χρόνια.


Όσο για τις πρώτες φωτογραφίες, δείχνουν τον σπειροειδή γαλαξία NGC 2770 που βρίσκεται 102 εκ έτη φωτός μακρυά από τον δικό μας.



Στην πρώτη λοιπόν το UV και το πράσινο φως τονίζουν τις περιοχές των βραχιόνων όπου έχουμε πρόσφατα σχηματισμένα άστρα.





Ενώ η δεύτερη (τρίτη από το σετ) δείχνει με περισσότερη λεπτομέρεια τα καυτά και ψυχρά άστρα.


Images: Large Binocular Camera team, Rome Observatory




Tuesday, March 11, 2008

Την Τετάρτη η διέλευση του Cassini από τα geysers του Εγκέλαδου

Μια αποστολή που συζητήθηκε αρκετά, κυρίως σε σχέση με τον πιθανό κίνδυνο για το σκάφος, ωστόσο τελικά έφτασε η ώρα να πραγματοποιηθεί:

Την Τετάρτη 12 Μαρτίου λοιπόν το Cassini θα φτάσει στα 50 χλμ από την επιφάνεια του Εγκέλαδου (στην κοντινότερη προσέγγιση, 20:15 GMT).
Έτσι, θα περάσει ξυστά από τα άκρα των geysers, με σκοπό να μαζέψει δείγματα από πάγο νερού και σκόνη.
Ένα από μεγάλα ερωτήματα είναι να διαπιστωθεί αν τελικά η πηγή τους είναι υγρό νερό - πιθανώς ακόμα και ένας ωκεανός, όπως πιστεύεται ότι μπορεί να υπάρχει.


Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Στον χάρτη (κατασκευασμένο από φωτογραφίες του Cassini και του Voyager) φαίνονται οι περιοχές που θα παρατηρηθούν από το Cassini την Τετάρτη.
Stay tuned!


Έφυγε το Endeavour

Για την STS-123 έχουμε ήδη διαβάσει αρκετά, εδώ το βίντεο της NASATV με την εκτόξευση τού Endeavour σήμερα στις 8:28 το πρωΐ ώρα Ελλάδος (02:28 τοπική ώρα στο Kennedy Space Center).


Monday, March 10, 2008

10 Μαρτίου - σαν σήμερα 2: Mars Reconnaissance Orbiter

Και μια που πιάσαμε τα επετειακά, σαν σήμερα 10 Μαρτίου 2006 μπήκε σε τροχιά γύρω από τον Άρη ο Mars Reconnaissance Orbiter (MRO).
Δηλαδή, "αυτός με την HiRISE" χάρη στην οποία είδαμε τις χιονοστιβάδες, τις -πρώην- λίμνες και όλα αυτά τα ωραία το τελευταίο διάστημα.

Τιμής ένεκεν λοιπόν, μια ακόμα φωτογραφία, με το ποιητικό όνομα Noctis Labyrinthus (Νυχτερινός Λαβύρινθος), έναν λαβύρινθο από κανάλια στην κοιλάδα Valles Marineris (το γνωστό σύστημα από φαράγγια).


Image Credit: NASA/JPL/University of Arizona

Ο σχηματισμός αυτός πιστεύεται πως οφείλεται σε κάποιο μη σύνηθες γεγονός στην γεωλογική ιστορία της περιοχής, οπότε συσσωρεύτηκε ο συγκεκριμένος τύπος πετρώματος, που είναι πολύ διαφορετικός από τους υπόλοιπους.
Θεωρείται πολύ πιθανό τα πετρώματα να βρισκότανε στον βυθό κάποιας λίμνης και στην συνέχεια να σκεπάστηκαν από άλλο πέτρωμα.
Πρόκειται πάντως για στερεό βράχο, κάτι που αποκλείει να μιλάμε για κάποια ακτογραμμή.
Ερώτημα που αποτέλεσε και τον βασικό λόγο της λεπτομερέστερης μελέτης της περιοχής (αν δηλαδή υπήρχε κάποια ακτογραμμή κάποτε εκεί).


10 Μαρτίου - σαν σήμερα: Ουράνιοι Δακτύλιοι

Σαν σήμερα, στις 10 Μαρτίου 1977, επιβεβαιώθηκε οριστικά η ύπαρξη δακτυλίων στον Ουρανό, από τους James L. Elliot, Edward W. Dunham, και Douglas J. Mink (με το Kuiper Airborne Observatory).
Η ύπαρξη πάντως των δακτυλίων είχε αναφερθεί πρώτη φορά από -ποιον άλλον;- τον William Herschel το 1789 παρακαλώ. Μόλις όμως το 1977 επιβεβαιώθηκε, καθώς οι παραπάνω αστρονόμοι παρακολουθούσαν τον πλανήτη προσπαθώντας να μελετήσουν την ατμόσφαιρά του.

Το 1986 είχαμε και τις φωτογραφίες από το Voyager 2:




Οι δακτύλοι (ξεκινώντας από τον εσωτερικό, σε απόσταση ~38,000 km ) είναι:
1986U2R/ζ, 6, 5, 4, α, β, η, γ, δ, λ, ε (51,149 km).


To 2005 το Ηubble εντόπισε νέους, άγνωστους ως τότε δακτυλίους, τους Nu (R/2003 U 2) και Mu (R/2003 U 1) - ο δεύτερος σε απόσταση περίπου 100,000 km.
Οι Nu και Mu αποτελούν το εξωτερικό σύστημα δακτυλίων του Ουρανού, οι οποίοι πλέον φτάνουν τους 13.

Image: Hubble



Στην φωτογραφία, το σύστημα του Ουρανού μαζί με τους δακτυλίους συν κάποιους δορυφόρους που επίσης εντόπισε το Hubble το 2005.



Sunday, March 09, 2008

Martian Lakes

Άλλη μια ενδιαφέρουσα είδηση από την HiRISE: η επιστημονική ομάδα της HiRISE ανακάλυψε ίχνη μιας κάποτε κατοικίσιμης λίμνης, στον κρατήρα Holden.
Φυσικά, τονίζεται και πάλι ότι αυτό δεν σημαίνει ύπαρξη στοιχείων για ζωή τώρα ή παλιότερα.
Αυτό που δείχνουν τα στοιχεία, και συγκεκριμένα τα βράχια κλπ που βρέθηκαν στην συγκεκριμένη περιοχή, είναι ότι υπήρχε κάποτε ένα περιβάλλον στο οποίο θα μπορούσε να υπάρξει ζωή.

Image Credit: NASA/JPL/University of Arizona


Εννοείται πως αυτό καθιστά την περιοχή μια από τις top περιοχές προς μελέτη, ανάλυση/συλλογή δειγμάτων από το έδαφος. Είναι άλλωστε και μια από τις έξι υποψήφιες τοποθεσίες προσεδάφισης τού Mars Science Laboratory.

Φαίνεται μάλιστα πως υπήρχαν δύο περίοδοι όπου η λίμνη είχε νερό, η μια διάρκειας χιλιάδων χρόνων και η δεύτερη μόνο εκατοντάδων.
Φαίνεται επίσης πως όσο περνάει ο καιρός, οι φωτογραφίες που βλέπουμε γίνονται όλο και πιο εντυπωσιακές.


ATV Jules Verne Lift Off

Και το βίντεο της εκτόξευσης. Περισσότερα για το ATV στο προηγούμενο ποστ.



Saturday, March 08, 2008

Δημοσιεύτηκαν τα νέα στοιχεία του WMAP

Έχω ένα φως που το ποτίζω με ό,τι περισσεύει απ' το σκοτάδι.. τέτοια ώρα, τέτοια λόγια. Πάντως διαβάζοντας όλα τα σχετικά, αυτός ο στίχος μού ήρθε στο μυαλό.

Τα οποία σχετικά είναι: δεδομένα πέντε χρόνων, από το Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP), το οποίο ουσιαστικά μελετάει τα απομεινάρια του πρώτου φωτός του Σύμπαντος (καθώς αυτό πέρασε σε μικρά μήκη, και έτσι προκύπτει το γνωστό μας Cosmic Microwave Background/CMB)
Και ανάμεσα στα άλλα στοιχεία, προέκυψαν γνώσεις για το πρώτο δευτερόλεπτο του Σύμπαντός μας.


Ενδεικτικά:



Tα περιεχόμενα του Σύμπαντος, σήμερα, και πριν απο 13.7 δισ χρόνια, όταν δηλαδή είχε ηλικία 380,000 χρόνων.
Περισσότερα εδώ.
Image Credit: NASA/WMAP Science Team


(*Το τραγούδι είναι το Όλα εδώ γυρνάνε των Ενδελέχεια)


Αναχωρεί την Κυριακή το Jules Verne ATV

Ήρθε λοιπόν η ώρα της Ευρώπης για τον ISS: το Jules Verne Automated Transfer Vehicle (ATV) αναχωρεί την Κυριακή 9 Μαρτίου και ώρα 6 το πρωί Ελλάδας (04:03 GMT) από την Γαλλική Γουιάνα.

Το Jules Verne θα μεταφέρει προμήθειες βάρους 8 τόννων, μαζί με νερό και τρόφιμα αλλά και καύσιμα.
Θα παραμείνει στον Σταθμό ως τον Αύγουστο, οπότε τα μέλη του πληρώματος θα το γεμίσουν με τα διάφορα απορρίματα τού ISS. Στην συνέχεια θα επιστρέψει στην ατμόσφαιρα της Γης όπου και θα καεί, πάνω από τον Ειρηνικό.

Επειδή τώρα υπάρχει και η αποστολή STS-123 τού Endeavor που ξεκινάει στις 11 Μαρτίου, το ATV θα παραμείνει σε μια τροχιά γύρω από την Γη ώσπου να ολοκληρωθεί η STS-123 και στην συνέχεια θα προσεγγίσει τον Σταθμό (γύρω στον Απρίλιο).


Στην φωτό, ο Ariane 5 που θα χρησιμοποιηθεί στην εκτόξευση, καθώς πλησιάζει το Jules Verne.
Image: ESA


*Να θυμηθούμε ότι μαζί με όλα τα υπόλοιπα, το ATV θα μεταφέρει μια έκδοση του 19ου αιώνα του "Από την Γη στη Σελήνη", καθώς και δυο αυθεντικά χειρόγραφα του Verne σχετικά με το Διάστημα και την Αστρονομία.

*Kαι το Centre International Jules Verne.


Wednesday, March 05, 2008

Η Γη και η Σελήνη - View from Mars

Σήμερα έχει την τιμητική του: μόλις άκουγα και στο Β Πρόγραμμα ότι ο Μάρτης ονομάζεται έτσι προς τιμήν του Άρη (Mars).

Μια ακόμα φωτογραφία λοιπόν, και πάλι από την HiRISE, και πάλι χωρίς να χρειάζεται κανένα σχόλιο.



Image Credit: NASA/JPL/University of Arizon


Ή άντε, ας το πω με ένα τραγούδι:
όταν κοιτάς από ψηλά, μοιάζει η γη με ζωγραφιά
και συ την πήρες σοβαρά


Χιονοστιβάδες στον Άρη

Πέρασε η εποχή που μιλούσαμε απλώς για πάγο στον Άρη:
η πανίσχυρη HiRISE (High Resolution Imaging Science Experiment) του Mars Reconnaissance Orbiter μάς έστειλε τις παρακάτω φωτογραφίες όπου φαίνονται χιονοστιβάδες, την στιγμή που το φαινόμενο είναι σε εξέλιξη!
Οπωσδήποτε είναι άλλο ένα σημείο σταθμός στην μελέτη του Κόκκινου Πλανήτη και νομίζω πως κάθε χαρακτηρισμός και σχόλιο είναι φτωχό.






Όσο αφορά στα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία, το φαινόμενο καταγράφηκε σε μια περιοχή κοντά στον Βόρειο Πόλο, όπου υπάρχουν μεγάλες ποσότητες πάγου και συγκεκριμένα σε Μήκος 235.8Α και πλάτος 83.7Β. Ημερομηνία λήψης είναι η 19 Φεβρουαρίου 2008.


Images: NASA/JPL/University of Arizona


Με την ευκαιρία, να αναφέρουμε για τις γεωγραφικές συντεταγμένες στον Άρη ότι συνήθως το μήκος το μετράμε ανατολικό, δηλαδή με φορά προς ανατολικά από το 0, τον πρώτο μεσημβρινό του Άρη που βρίσκεται στο χαρακτηριστικό Sinus Meridiani.


*Πάγοι στον Άρη:
1, 2


Saturday, March 01, 2008

Centaurus A by Chandra

Μια εντυπωσιακή φωτογραφία από το Chandra, για την πρωτομηνιά:
ο Γαλαξίας NGC 5128 ή αλλιώς Centaurus A, που βρίσκεται στο σμήνος γαλαξιών Μ83. Αποτελεί μάλιστα τον πιο κοντινό μας ράδιο γαλαξία (αφιερώσεις δεν ξέρω αν δέχεται:).

(Credit: X-ray: NASA/CXC/CfA/R.Kraft et al;
Radio: NSF/VLA/Univ.Hertfordshire/M.Hardcastle;
Optical: ESO/VLT/ISAAC/M.Rejkuba et al.)

Ως συνήθως, υπάρχουν οι φωτογραφίες σε διάφορα μήκη κύματος, μαζί με την σύνθετη.
Στο κέντρο τού γαλαξία διακρίνεται ο ενεργός πυρήνας (AGN) και οι πίδακες που αποτελούνται από σωματίδια υψηλής ενέργειας (και οι οποίοι θεωρείται ότι επηρεάζουν τον ρυθμό δημιουργίας των άστρων τού γαλαξία).
Ενώ οι γειτονικές λωρίδες σκόνης απορροφούν τις ακτίνες Χ, και δημιουργήθηκαν όταν ο Centaurus A συγχωνεύτηκε με έναν άλλο γαλαξία, πιθανώς πριν 100 εκ. χρόνια.


O Centaurus A μάλιστα συμπεριλαμβάνεται στον Atlas of Peculiar Galaxies, καθώς σαν αποτέλεσμα αυτής της (θεωρούμενης πάντα) συγχώνευσης προέρχεται η ιδιαιτερότητα της μορφολογίας του (εδώ από την Γη τον βλέπουμε σαν ελλειπτικό γαλαξία) - μια ιδιαιτερότητα που ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά από τον John Herschel , το 1847.


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.