Tuesday, July 29, 2008

NGC 6791

Επειδή λοιπόν περνάω την χρωματιστή φάση μου, μια όμορφη φωτογραφία από το Hubble - καθώς σήμερα η NASA ανακοίνωσε ότι στις 8-9 Σεπτεμβρίου θα υπάρξει επίσημη ενημέρωση για την πέμπτη και τελευταία αποστολή επιδιόρθωσης τού τηλεσκοπίου.



Η φωτό δείχνει το αστρικό σμήνος NGC 6791, όπου το παράδοξο ήταν αρχικά ότι εντοπίστηκαν τρεις διαφορετικές ηλικιακά ομάδες άστρων, ενώ το αναμενόμενο θα ήταν να είναι όλα τα άστρα της ίδιας ηλικίας (μια που πρόκειται για ανοιχτό σμήνος).
Ενώ λοιπόν τα άστρα του σμήνους είναι ηλικίας 8 δισ ετών, εντοπίστηκαν και δυο ομάδες λευκών νάνων, η μια ηλικίας 6 και η άλλη 4 δισ. ετών.

Τελικά η εξήγηση που δόθηκε είναι ότι τα άστρα πιθανόν να φαίνονται, χωρίς όμως να είναι πιο νεαρά. Η εντύπωση αυτή δημιουργήθηκε από την μεγαλύτερη λαμπρότητά τους, η οποία όμως μπορεί να οφείλεται στο ότι πρόκειται για δυαδικά άστρα τα οποία βρίσκονται σε τροχιά το ένα γύρω από το άλλο.
Έτσι, βρέθηκε μια απάντηση και μια καλή αφορμή για να καρφιτσώσω και αυτήν την πανέμορφη εικόνα στο μπλογκ.

*Μια άλλη πανέμορφη εικόνα αυτό τό διάστημα είναι ο Δίας στον νυχτερινό ουρανό, που δεν χρειάζεται καν οδηγίες για να τον εντοπίσετε: μέχρι και φωτό χωρίς φλας έβγαλα χτες!


Sunday, July 27, 2008

Aurora



Ένα ακόμα από τα αγαπημένα θέματα, μια που είναι αφορμή για εντυπωσιακές φωτογραφίες.
Μόνο που σήμερα λόγω Κυριακής το ποστ είναι πολύ περιληπτικό:

Ανακοινώθηκαν λοιπόν τα (ως τώρα) συμπεράσματα από τις παρατηρήσεις της αποστολής THEMIS, σχετικά με τα πολικά φώτα. Και φαίνεται πως η βασική αιτία για τον θεαματικό τους χορό, είναι το φαινόμενο της μαγνητικής επανασύνδεσης.

Το σχετικό απόσπασμα εδώ, όπου δεν μπορείτε μεν να βρείτε το πλήρες pdf αλλά μπορείτε να δείτε 7 παρακαλώ πλήρη βιντεάκια.

(Φυσικά λεπτομέρειες υπάρχουν και στο site της NASA)


Saturday, July 26, 2008

Glitter



Το πανέμορφο αυτό θέαμα οφείλεται σε ένα πλανητικό νεφέλωμα, το NGC 2371, σε απόσταση 4,400 ετών φωτός και στον αστερισμό των Διδύμων.
Το NGC 2371 δεν είναι παρά ένα νέφος αερίου το οποίο προέρχεται από ένα άστρο καθώς αυτό πεθαίνει (ό,τι απέμεινε από το άστρο είναι η πολύ λαμπρή κηλίδα στο κέντρο του νεφελώματος).
Και έτσι δίνεται και η απάντηση στον στίχο των Ενδελέχεια που μελετούσαμε πριν λίγο καιρό
"όταν τα αστέρια σβήνουνε, πες μου πού πάνε".

Kαι μια αισιόδοξη φωτό που μάς δείχνει την γέννηση των αστεριών.




Ένα άλλο νέφος λοιπόν, στον γαλαξία NGC 6822, στον αστερισμό τού Τοξότη και μόλις 1.63 εκ. έτη φωτός από εμάς.
Το νέφος ονομάζεται Hubble-V, έχει διάμετρο 200 ετών φωτός και στο κάτω τμήμα του φαίνεται καθαρά η συγκέντρωση νεαρών άστρων.


Thursday, July 24, 2008

El Sol de la Noche

Άλλα είχα σκοπό να γράψω σήμερα, αλλά με αυτά που είδα μού έφυγε η μαγκιά:
για τον ήλιο του μεσονυχτίου εδώ σε μας, αρμόδιος να μάς τα πεί είναι φυσικά ο Ovi από την μακρυνή Φινλανδία.

Η φωτό όμως είναι κάτι εκατομμύρια χιλιόμετρα μακρυά από εμάς - ναι, από τον Άρη, ναι από το Phoenix (Surface Stereo Imager) και είναι ένα μωσαϊκό από εικόνες που έχουν ληφθεί ανάμεσα στις sols (αρειανές ημέρες) 46 και 56 της αποστολής.



Photo credit: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Texas A&M University


Πιο συγκεκριμένα, τις αντίστοιχες νύχτες και τοπική ώρα 22:00 με 2 το πρωί και δείχνει τον Ήλιο πάνω από τον Κόκκινο Πλανήτη.
Πολύ εντυπωσιακά φαίνεται και η καμπύλη που σχηματίζεται, καθώς το Phoenix όπως θυμόμαστε βρίσκεται στην πολική περιοχή, ακριβώς δηλαδή αντίστοιχα με την δική μας Αρκτική.


(Για τον ήλιο του μεσονυχτίου γενικώς και ανεξαρτήτως τόπου, μια που η μουσική ταξιδεύει παντού, μάς τα λένε οι Salsa Celtica.)


Tuesday, July 22, 2008

Επιτυχία με τους φούρνους τού Phoenix

Τόσα χρόνια φούρναρης όπως λένε, και τo Phoenix βρίσκεται πλέον στην ευχάριστη θέση να ετοιμάζεται για ψήσιμο.

Το Σάββατο που μάς πέρασε, άνοιξαν με επιτυχία οι πόρτες του Thermal and Evolved-Gas Analyzer (TEGA), και έτσι τώρα μπορεί να εισαχθεί το πρώτο δείγμα πάγου μόλις συλλεχθεί με τον ρομποτικό βραχίονα (απομένει να καθοριστεί επακριβώς η διαδικασία συλλογής γιατί φυσικά οι χειρισμοί απαιτούν λεπτομέρεια).

Ιδού και η φωτογραφία που επαληθεύει το επίτευγμα.



Αυτά, καθώς την Δευτέρα θα είναι η πρώτη φορά που το Phoenix θα εκτελεί εργασίες όλη τη νύχτα, με έναν συνδυασμό οργάνων ώστε να μελετηθούν τα ως τώρα δεδομένα.

Έχει ίσως γίνει ένα φαινόμενο ρουτίνας, το να αναφερόμαστε στα πειράματα τού Phoenix (κάτι ανάλογο με τους εξωπλανήτες, που αρχικά ήταν φάνταζαν ως κάτι εντελώς εξωτικό και τώρα πια σπάνια μάς απασχολούν).
Ωστόσο τα πειράματα και συνεχίζονται και έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

Βέβαια, όπως γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις, εμείς οι end users θα τα καταλάβουμε όταν δούμε το τελικό αποτέλεσμα, με τις επεξεργασμένες εικόνες και παρουσιάσεις.
Έχει όμως μιαν άλλη γοητεία και το να παρακολουθεί κανείς όλα τα ενδιάμεσα στάδια, όσο η εικόνα που προσπαθούμε να διαμορφώσουμε για τον γειτονικό μας πλανήτη είναι ακόμα υπό κατασκευή.

Και έτσι, βλέπουμε και την άλλη πλευρά του Άρη, που δεν έχει τόση σχέση με το πόσο κοντά μας θα είναι στις 27 Αυγούστου ή οποιαδήποτε άλλη ημερομηνία, αλλά με το τι θα συμβαίνει στις 27 Αυγούστου εκεί επάνω.

To έδαφος στην περιοχή γύρω από το Phoenix
Photos: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Texas A&M University




Sunday, July 20, 2008

'Shine, shine like a star

Ας ρίξουμε λίγο φως στην Κυριακή, με μια σχετική είδηση.
Νέο υποψήφιο "το πιο λαμπρό αστέρι", και όχι ότι αυτές οι πρωτιές με τρελλαίνουν αλλά ε έχει πολύ ανθοκομικό όνομα:



The Peony Nebula Star, τουτέστιν το άστρο του νεφελώματος της Παιωνίας, η οποία (Παιώνια ή Παιωνία) είναι ένα από τα άνθη με ξεχωριστή αξία για τους Κινέζους - μια που πλησιάζει και το Πεκίνο, και έτσι για άλλη μια φορά αυτό το μπλογκ συμβάλλει στην γενική παιδεία
[πλάκα κάνω.. κ' από δω και πέρα θα κοτσάρω από κάτω ενα μπαννεράκι:"δεν ειναι παρα το μπλακ χιουμορ μου - και may the schwartz be with you"]


Πίσω στην είδηση όμως,πριν με πιάσει πάλι έμπνευση.
Ως τώρα ξέραμε ότι πιο λαμπρό άστρο του Γαλαξία μας θεωρείται το Eta Carina, το οποίο μπορούμε να πούμε ότι λάμπει όσο 4.7 εκατομμύρια ήλιοι (σχετικά αναλυτικά σε παλιότερα τεύχη).


Βρήκε λοιπόν ανταγωνιστή, το άστρο του νεφελώματος της Παιωνίας (ή WR 102ka, στους καταλόγους), το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 26,000 ετών φωτός στον αστερισμό τού Τοξότη και λάμπει όσο 3.2 εκ. ήλιοι. Αυτό σύμφωνα με μετρήσεις με την βοηθεια των ESO/ Spitzer.
Έχει διάμετρο περίπου 100 φορές αυτής του Ήλιου μας, το οποίο το κατατάσσει σε εκείνα τα αστέρια που σχεδόν ξεπερνούν τα όρια όσον αφορά στο μέγεθος - με την έννοια ότι γίνεται προβληματική η προσπάθεια να ανταποκριθούν στα σχετικά πρότυπα για τον σχηματισμό των άστρων. Πιστεύεται πως το νεφέλωμα δημιουργήθηκε από υλικό το οποίο διαχέει το άστρο, ακριβώς στην προσπάθειά του να τα βγάλει πέρα με την ποσότητα μάζας του (για να το πω πολύ απλοϊκά).
Επίσης πιστεύεται πως όποιο από τα δυο άστρα (Eta - Peony) και να δώσει έκρηξη supernova, το αποτέλεσμα θα είναι θεαματικό και θα επηρεαστούν οι τυχόν γύρω πλανήτες και όταν λέμε "γύρω" μιλάμε προφανώς για αρκετά μεγάλη απόσταση.
Για τα δικά μας δεδομένα.



Images: NASA/JPL-Caltech/Potsdam Univ


Έτσι κι αλλιώς αστρονομικά ποσά, τα οποία όπως λένε οι ειδικοί, είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια και έτσι δεν ξέρουμε τελικά στα σίγουρα ποια είναι η διαφορά μεταξύ τους.

Όχι ότι και να την ξέραμε θα μπορούσαμε να την συλλάβουμε με τον περιορισμένο και αναξιοποίητο εγκέφαλό μας, πολύ δε περισσότερο το τι σημαίνει 3.2 εκατομμύρια ήλιοι. Είναι άλλο ένα καλό παράδειγμα ακριβώς τού γιατί υπάρχει η έκφραση "αστρονομικά ποσά".
Εμείς έτσι κι αλλιώς μια ηχώ πιάνουμε, όσο την πιάνουμε.


Spaceballs


[Princess Vespa has been given a gun]
Princess Vespa: I ain't shooting this thing, I hate guns.
[her hair gets singed by a laser]
Princess Vespa: My hair, he shot my hair. Son of a bitch!
[begins blasting]



*Ένα απλό αυτοαναφορικό ποστ, ίσα για να περάσω να αφήσω τα ίχνη μου στο μπλογκ μια που τελευταια βαριέμαι να ενημερώνω
(ε ακόμα και στο αχανές διάστημα η καλοκαιρινή τεμπελιά δικαιολογείται, καμιά μαύρη τρύπα δεν μας το στερεί αυτό:)).


Για όσους δεν πήγαν ακόμα ή και δεν θα πανε διακοπές: κουράγιο, αδέρφια.
Η παραλία δεν θα αργήσει να φανεί...

...το οποίο, εννοείται, δεν μπορεί παρά να μάς θυμίσει το γνωστό ανέκδοτο:
- Μαμά είναι μακρυά η Αμερική;
- Σκάσε και κολύμπα.


(Επίσης, άσχετο με το θέμα, αλλά όταν κάποιος καταφέρει να μού δώσει να καταλάβω γιατί το να είσαι μουτρωμένος/ τσιτωμένος κλπ θεωρείται τρέντυ... ε τότε θα ανησυχήσω.
Οπότε εντάξει, έχω αρκετό ζεν για να μη με χαλάει η τσίτα του καθενός, αλλά χαίρομαι που μού είναι μια κατάσταση ξένη, και ταπεινή και καταφρονεμένη)


Χαμογελάτε, δεν ξέρω για τους άλλους πλανήτες, αλλά εδώ πάντως υπάρχει σίγουρα ζωή.
Δεν είναι και λίγο.


Thursday, July 17, 2008

Από τα όρια τού Ηλιακού Συστήματος

Τα νέα ενδιαφέροντα αλλά Καλοκαίρι είναι, οπότε το σχετικό ποστ θα βασιστεί όπως πάντα στο πολύτιμο μπαούλο των spaceballz.

Πέρυσι τέτοια εποχή περίπου λοιπόν, γράφαμε ήδη για τα 30 χρόνια Voyager αλλά και τα πρώτα στοιχεία από τα όρια του Ηλιακού μας Συστήματος.

Σήμερα, έναν χρόνο μετά, σχετική δημοσίευση στο Nature μάς φωτίζει περισσότερο σχετικά με το θέμα.
Αυτό που φαίνεται είναι ότι τα όρια του ηλιακού συστήματος δεν είναι συμμετρικά, αλλά περίπου 10% πιο κοντά στον Ήλιο από ό,τι ήταν τα αντίστοιχα όρια για το Voyager 1.
Κάτι το οποίο επίσης είχε βέβαια συζητηθεί και πέρυσι, φέτος όμως είναι ολοκληρωμένη πλέον η μελέτη.

Και, από την κοσμική σκόνη του αρχείου, εδώ τα περισσότερα.


Wednesday, July 16, 2008

Makemake

Δεν ειναι από το αγγλικό make, αλλά προφέρεται μακιμακι:
από τον αντίστοιχο Θεό που θεωρείται ότι δημιούργησε την Ανθρωπότητα από τους Rapa Nui, ιθαγενείς δηλαδή κατοίκους της Νήσου τού Πάσχα
(αν μετά από αυτό πει κανείς ότι το μπλογκ ετούτο δεν έχει κουλτούρα, θα φάω τις κοτσίδες μου).

Και είναι το όνομα που δόθηκε πρόσφατα σε ένα πλουτοειδές, δλδ έναν νανο πλανήτη, ο οποίος όπως φαίνεται από το όνομα έχει μέγεθος αντίστοιχο τού Πλούτωνα.
Βρίσκεται δε στην ζώνη αστεροειδών Kuiper όπου και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σώματα.


Ανακαλύφθηκε το 2005 από τρεις αστρονόμους στο Palomar, και το αρχικό του όνομα ήταν το (136472) 2005 FY9.
Σύμφωνα με την International Astronomical Union (IAU), όποιος ανακαλύψει το ουράνιο σώμα έχει το δικαίωμα να τού δώσει και κάποιο όνομα- ακολουθώντας όμως κάποιους κανόνες.
Στην περίπτωσή μας, για την ζώνη πέρα από τον Ποσειδώνα (όπου και βρίσκεται το σώμα) τα ονόματα πρέπει να προέρχονται από την μυθολογία της Δημιουργίας.


Orbital simulation: JPL


Περισσότερα και ενδιαφέροντα στην σελίδα του Mike Brown, ενός από τους τρείς αστρονόμους.

Ενώ εδώ και εδώ μπορείτε να δείτε και φωτογραφίες του, κοντά στον Γαλαξία NGC 4314.


(Αυτά για όσους φοβούνται ότι οι Θετικές Επιστήμες καταστρέφουν την Ποίηση..)


More Martian Water

Για σήμερα, τα νεότερα απο τον MRO (Mars Reconnaissance Orbiter):

Και έρχονται από την περιοχή Nili Fossae, όπου πιστεύεται ότι υπήρχε νερό σε ποσότητες. Κάτι που τελικά πιστεύεται για ολόκληρο τον πλανήτη, όσο προχωράει η επεξεργασία/μελέτη των δεδομένων από τις διάφορες αποστολές.





Το νερό λοιπόν υπήρχε σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από ότι αρχικά ήταν αναμενόμενο.
Αυτό, ακόμα και για έναν αδαή, έχει προφανή ερμηνεία: σε πρώτο στάδιο, δεν είναι πλέον άτοπο να μιλάμε για ύπαρξη ζωής κάποτε.
Το αν πώς κλπ υπήρξε είναι ακόμα αναπάντητο, αλλά πάντως ένα από τα ουσιαστικά στοιχεία για την ζωή όπως την ξέρουμε, είναι το νερό και το νερό υπήρξε.
Για τα υπόλοιπα συστατικά, προς το παρόν ελπίζουμε ότι θα βοηθήσει το Phoenix, που συνεχίζει την συλλογή.

Φαντάζομαι ότι δείγμα της γενικότερης αισιοδοξίας είναι και η αύξηση των δημοσιευμάτων για τις διάφορες πτυχές μιας μελλοντικής επανδρωμένης αποστολής στον Άρη - όχι πριν το 2050 βέβαια.
Έτσι, ένα από τα βασικά ερωτήματα όταν σχεδιάζονται τέτοιες αποστολές είναι το πώς θα μπορέσουν να έρθουν δείγματα εδάφους πίσω στην Γη.
Για την ακρίβεια, πώς θα ολοκληρωθεί μια επιτυχής αποστολή η οποία θα συλλέξει και μεταφέρει δείγματα στην Γη.
Με το απλό σκεπτικό ότι αν θες να φέρεις πίσω άνθρωπο, ε σίγουρα θα πρέπει πρώτα να μπορείς να φέρεις μια πέτρα.
Μέσα λοιπόν σε όλα αυτα, τώρα αρχίζουν σιγά σιγά και οι δειλές αναφορές σε μικρόβια - δειλές μάλλον για την αναγκαία αυτοσυγκράτηση και όχι τόσο για τον κίνδυνο να πέσουμε σε ουφολογία.

Αν λοιπόν μετά από αυτά τα ωραία νέα, εντοπιστούν μικροοργανισμοί, είναι και αυτό ένα μεγάλο ερώτημα:
Το πώς θα επιστρέψουν, το πώς θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ζωή στην Γη και βέβαια το πώς θα μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Καθώς οποιοδήποτε μικρόβιο στον Άρη θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό για να επιβιώσει σε τόσο σκληρές συνθήκες.
Ερωτήματα τα οποία φαντάζουν ίσως πρόωρα, αλλά όταν σχεδιάζεται μια τέτοια αποστολή μάλλον είναι αναγκαία.


Για να επιστρέψουμε πάντως σε αυτά τα οποία γνωρίζουμε, τα χειροπιαστά γεγονότα είναι η παρακάτω εικόνα:


Images: NASA/JPL/JHUAPL/MSSS/Brown University.


ο Κρατήρας Jezero, όπου κάποτε υπήρχε μια λίμνη.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον εντοπισμό ορυκτών τα οποία έχουν την τάση να διατηρούν οργανικές ουσίες. Έτσι, αν υπήρχε ζωή κάποτε, θεωρείται ένας από τους πιθανούς τόπους.


*Αν ενδιαφέρεστε περισσότερο για συστάσεις ορυκτών κλπ εδώ (ε μην μεταφράζω και χημεία:), όσο για τον σχεδιασμό αποστολών κλπ προέρχονται από διάφορα άρθρα που διάβασα στο ιντερνετ άρα προφανώς ειναι η προσωπική μου αντίληψη από όσα διάβασα
- αυτά για να προλάβω τους γνωστούς με τις πηγες, μια που εγκυρότητα επισκεψιμότητα κλπ κλπ δεν διεκδικώ αλλά το θέμα είναι λίγο λεπτό και πάντα προκαλεί δικαίως ερωτηματικά.
Το σπαμάρισμα της ονλαιν λοτταρίας πάλι δεν το προλαβαίνω, αλλά έχει το γέλιο του και αυτό : )


Echus Chasma

To Phoenix συνεχίζει την συλλογή δειγμάτων στην προσπάθεια να δούμε τι γίνεται με τον πάγο από την περιοχή "Snow White".
Την ίδια ώρα όμως, τα υπόλοιπα οχήματα/δορυφόροι συνεχίζουν και αυτά να στέλνουν δεδομένα. Τα οποία δεδομένα βέβαια, συνήθως χρειάζονται κάποια επεξεργασία - μελέτη κλπ.



Έτσι, από δεδομένα που είχε στείλει το Mars Express (ESA) τον Σεπτέμβριο τού 2005, προέκυψαν τα ενδιαφέροντα στοιχεία για τα "αυλάκια" που βλέπετε στην φωτογραφία.
Τα οποία στην πραγματικότητα συνθέτουν το Echus Chasma, ένα σύστημα μήκους 100χλμ και πλάτους 10, και θεωρείται πως είναι (ήταν κάποτε) μια από τις μεγαλύτερες περιοχές με πηγές νερού, που τροφοδοτούσε την περιοχή Kasei Valles.

Αυτά τα λίγα περιληπτικά από μένα, κλείνοντας με μια πολύ εντυπωσιακή φωτογραφία:
Σύνθεση από πολλές φωτογραφίες, οι οποίες συνδυαστηκαν ώστε να δώσουν την σωστή εικόνα της μορφολογίας, και δείχνουν έναν λόφο ύψους 4000μ, που είναι και το όριο τής περιοχής.


Echus Chasma
Images: ESA/ DLR/ FU Berlin (G. Neukum)


Monday, July 14, 2008

Double Trouble

Να μια ωραία ιδέα για να εμπλουτιστεί το γνωστό σενάριο:
Aστεροειδής κατευθύνεται προς την Γη (κατα προτίμηση τις ΗΠΑ) ο σουπερ ήρωάς μας παιδεύεται να τον εξοντώσει πριν πέσει πάνω στα ανύποπτα κεφάλια μας αλλά ξαφνικά βλέπει ότι - ωϊμέ!- δεν είναι ένας αλλά δύο.
Πρόκειται δηλαδή για διπλό αστεροειδή, όπως καλή ώρα αυτός που μάς προσπερνάει σήμερα.

Στο δικό μας σενάριο όμως, δεν κινδυνεύουμε:
O 2008 BT18 είναι ένας διπλός αστεροειδής, από τους οποίους ο ένας έχει διάμετρο 600 μέτρα και ο άλλος 200.
Σήμερα λοιπόν, και εθνική εορτή των μακρυνών συγγενών μας Γάλλων, ο 2008 BT18 θα μας προσεγγίσει στις 0.0151 AU.

Image: NASA


Δεν υπάρχει ανησυχία γενικώς, και επίσης οι διπλοί αστεροειδείς σε σχετικά κοντινή απόσταση δεν είναι τόσο σπάνιοι.
Είναι όμως από τους λίγους διπλούς αστεροειδείς που θα βρεθούν τόσο κοντά.
Έτσι, αν σάς έρθει chain mail, τώρα ξέρετε.


Όσο για το δίδυμο της συμφοράς, επειδή δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεια για την εξέλιξη της τροχιάς του στο μέλλον κλπ κλπ εξακολουθεί να κατατάσσεται στους PHAs (δυνατούς επικίνδυνους αστεροειδείς).

Το Arecibo, όπου πριν καμμιά εβδομάδα εντοπίστηκε ήδη, θα τον παρακολουθεί και θα μάθουμε τα νεότερα.

Αν θέλετε όμως κάτι ακόμα πιο εντυπωσιακό, στην σελίδα του υπάρχει και η φωτογραφία από το ρανταρ του πρωτου τριπλού αστεροειδή που βρέθηκε στην περιοχή, τού 2001 SN263 - οι υπόλοιποι γνωστοί βρίσκονται στην ζώνη αστεροειδών.


Friday, July 11, 2008

26-28 Σεπτεμβρίου - Τριήμερο Αστρονομίας στην Θεσσαλονίκη

Creative Commons image from Wikipedia


Το τερπνόν μετά του ..τερπνού! Ένα ωραίο σ-κ του Σεπτέμβρη στην Σαλονίκη, συνδυασμένο με ένα δυνατό αστρονομικό event, με θέμα:

"From the Antikythera Mechanism to Herschel and Planck: 2500 Years of Observational Astronomy"

Το τριήμερο οργανώνεται στα πλαίσια των Δημητρίων, από το Imperial College Astrophysics, τον ΟΦΑ Θεσσαλονίκης και.. τα υπόλοιπα μπορείτε να τα δείτε εδώ.

**(αν ξέχασα κανέναν ή τον γράφω λάθος παρακαλώ διορθώστε με σχόλιο)

Για άλλη μια φορά ραντεβού τον Σεπτέμβρη, λοιπόν (αν δεν κάνω λάθος είναι κατευθείαν μετά το Φεστιβάλ Μικρού Μήκους, οπότε προβλέπεται μια συναρπαστική εβδομάδα.
Σκέφτομαι να την ξεκινήσω βλέπονας το "Come September", δηλαδή..).


** Φυσικά η πληροφόρηση από τον αγαπητό φίλο Infrared, τον οποίο ευχαριστούμε για την πρόσκληση και στον οποίο μπορείτε και να απευθυνθείτε για περισσότερα - αν και νομίζω ότι είναι περιττά: αρκεί να βρεθείτε στην Πλατεία Ιπποδρομίου, δυο βήματα δηλαδή από το πάντα αγαπημένο Ναυαρίνο και νομίζω πως με αυτά σάς έπεισα:)


Thursday, July 10, 2008

Moon drops - Νερό στην Σελήνη


Ναι ναι ναι, δεν είναι αστείο, δεν είναι γενικώς δημοσιεύματα - αλλα για να είμαστε ακριβείς είναι και αρχή ακόμα.
Εκεί που ψάχνουμε εναγωνίως και εντατικά για νερό στον Άρη αλλά και την Ευρώπη ή τον Εγκέλαδο π.χ., να που φαίνεται να υπάρχει νερό στην Σελήνη.

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτό εντοπίστηκε σε δείγματα τα οποία είχε φέρει το Apollo 15 πολλά χρόνια πριν, το 1971.
Χάρη σε νέο ιδιαίτερα ευαίσθητο φασματογράφο και τεχνικές,* εντοπίστηκαν ίχνη που δείχνουν νερό, σε γυάλινες πέρλες οι οποίες προέρχονται από ηφαίστεια και από την περιοχή προσεδάφισης τού σκάφους στο Hadley Rille.
*(σόρρυ βαριέμαι τις λεπτομέρειες, ίσως ενημερώσω αργότερα:)

Θεωρείται πλέον αρκετά πιθανή η ύπαρξη νερού σε μεγαλύτερες ποσότητες στο εσωτερικό της Σελήνης, και κοντά στις πολικές περιοχές.


**Για το ιστορικό, γενικώς επικρατούσε η άποψη ότι το νερό που μπορεί να υπήρχε θα είχε εξαφανιστεί, διαρρέοντας στο Διάστημα εκατομμύρια χρόνια πριν.
Και αυτό ακριβώς λόγω του τρόπου δημιουργίας της μετά από βίαιη σύγκρουση σώματος του μεγέθους του Άρη με την Γη, από τα θραύσματα της οποίας τελικά σχηματίστηκε η Σελήνη (όπως πιστεύεται, πάντα).


*** Η σχετική δημοσίευση (Alberto Saal et al. /Brown) στο σημερινό τεύχος τού Nature.


Tuesday, July 08, 2008

Tο ξύπνημα της Rosetta

Ωραίος τίτλος για θρίλλερ (από αυτά με τα περίεργα τέρατα, σαν αυτά που έχουν μερικά επεισόδια των X-Files, να θυμόμαστε και ότι σε κανεναν μηνα θα τα δουμε με το καλο..).
Πάντως μιλάμε για το σκάφος της ESA, το οποίο κατευθύνεται στον κομήτη 67/P Churyumov-Gerasimenko.

Ως το 2014 που αναμένεται να προσεγγίσει τον στόχο της, θα έχει άλλες δυο συναντήσεις στην πορεία:

Η πρώτη είναι στις 5 Σεπτεμβρίου, όταν θα βρεθεί σε κοντινή απόσταση από τον αστεροειδή (2867) Steins τον οποίο και θα μελετήσει.


Image: ESA


Έτσι, ξεκίνησαν να τίθονται σε πλήρη λειτουργία όλα τα συστήματα τού σκάφους, καθώς αρκετά είχαν πέσει σε κατάσταση χειμερίας νάρκης από τον περασμένο Μάρτιο.
Για τους επόμενους δυο μήνες λοιπόν θα γίνονται όλες οι απαραίτητες δοκιμές και ρυθμίσεις ώστε τα όργανα να είναι έτοιμα για το ραντεβού τον Σεπτέμβρη.

Η επόμενη συνάντηση θα ειναι τον Ιούνιο του 2010, με τον (21) Lutetia.
Και επειδή η κουλτούρα μας ε δεν κρύβεται τέλος πάντων, αν ο αστεροειδής σάς θυμίζει γνωστό σχετικά πρόσφατο μπεστ σελλερ, διαβάστε τα σχετικά στην Wiki.

Όσο για τον (2867) Steins, εδώ είναι μια από τις πρώτες φωτογραφίες από την camera OSIRIS τού Rosetta.


Image: ESA




Sunday, July 06, 2008

To τέλος του ψησίματος για το Phoenix?

Παρά το οτι αποφεύγω τέτοιους "κραυγαλέους" τίτλους στα ποστς, εδώ δεν υπάρχει πιο απλός τρόπος να το πει κανείς:

Η επόμενη συλλογή δείγματος από το Phoenix μπορεί και να είναι η τελευταία που θα μπει στους φούρνους για να ψηθεί και να γίνουν μετά οι σχετικές αναλύσεις.




Sol 38 (4 Ιουλίου 2008) - συλλογή δείγματος από τον ρομποτικό βραχίονα τού Phoenix
Images: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Max Planck Institute


Οι φόβοι υπάρχουν γιατί παρουσιάστηκε ήδη κάποιο σχετικό πρόβλημα σε προηγούμενες δοκιμές, οπότε πλέον όλα είναι πιθανά.

Για την ακρίβεια, το πρόβλημα παρουσιάστηκε κατά την πρώτη εξέταση δείγματος στον φούρνο νο4 - και αυτό γιατί αρχικά το δείγμα χώματος δεν μπορούσε να μπει στον θάλαμο καθώς ήταν υπερβολικά συμπαγές για να περάσει μέσα από την σχάρα εισόδου.
Για να ξεπεραστεί το πρόβλημα, χρειάστηκε να προκληθεί ανακίνηση του δείγματος αρκετές φορές, κάτι το οποίο τελικά (κατά πάσα πιθανότητα) οδήγησε στο γνωστό πρόβλημα σε κάποιο από τα κυκλώματα του φούρνου.

Οι οκτώ σχετικοί φουρνοι τού Phoenix είναι μίας χρήσης και για το προσεχές πείραμα θα χρησιμοποιηθεί ο #0, αλλά οποιαδήποτε ανατάραξη στο δείγμα θα επηρεάσει και τους άλλους φούρνους.
Το αν χρειαστεί ανατάραξη (μέσω ειδικής συσκευής πάντα) δεν είναι κάτι που μπορούμε να ξέρουμε, αλλά είναι γεγονός ότι το χώμα φαίνεται να έχει την τάση να δημιουργεί σβώλους.

Επειδή λοιπον δεν ξέρουμε τι είναι πιθανό να συμβεί, οι επιστήμονες της ομάδας που εκτελεί τα πειράματα αποφάσισε να το αντιμετωπίσει σαν να είναι η τελευταία σχετική δοκιμή.

Να θυμηθούμε ότι στο προηγούμενο πείραμα δεν βρέθηκαν στο χώμα ίχνη πάγου ή οργανικών ουσιών, που είναι και το κύριο αντικείμενο τού πειράματος. Κανονικά υπάρχει σχεδιασμός για άλλες 3 δοκιμές, αν όλα πάνε καλά.
Η δοκιμή θα γίνει μάλλον κάποια στιγμή σήμερα.

Φυσικά τα υπόλοιπα πειράματα (πχ ανάμιξη χώματος με νερό) θα συνεχίσουν κανονικά.

Sol 39 (4 Ιουλίου 2008) - Snow White κάτω από την σκιά τού Phoenix
Images: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Max Planck Institute



Η ολική έκλειψη Ηλίου - 1η Αυγούστου

Αργεί ακόμα, αλλά μια που έπεσα στο σχετικό άρθρο στο Wired, ας πούμε τις σχετικές δυο κουβέντες:

Ατυχήσαμε φέτος λοιπόν, και όπως πριν δυο χρόνια ο κόσμος έτρεχε στο Καστελλόριζο φέτος θα πρέπει να τρέχει στα χνάρια του Μιχαήλ Στρογκώφ και την μακρυνή Μογγολία.

Μια συνολική εικόνα της πορείας της έκλειψης
Image: NASA


Τα καλά νέα για εμάς εδώ στα βόρεια είναι ότι θα παρακολουθήσουμε μερική έκλειψη.
Κάνοντας κλικ στον σχετικό χάρτη τού Google ενημερώνεστε για αν και πόσο θα δείτε κι εσείς το φαινόμενο στην περιοχή σας.

Και φυσικά η σχετική σελίδα της NASA με όλες τις λεπτομέρειες.


Friday, July 04, 2008

Ενεργός ο πυρήνας του Ερμή

Image: NASA/MESSENGER


Αν και με τέτοια υπερ-παραγωγή τις τελευταίες μέρες δεν είχα σκοπό να ενημερώσω (το μπλογκ), τα νέα που μάς έρχονται είναι εντυπωσιακά:
Φαίνεται πως ο πυρήνας του Ερμή είναι ενεργός και σχηματίζει το μαγνητικό του πεδίο - ο πυρήνας αυτός ωστόσο συρρικνώνεται διαρκώς.
Επιπλέον, φαίνεται ότι οι πεδιάδες του οφείλονται (και) στην δράση ηφαιστείων στον πλανήτη.

Έτσι δίνεται απάντηση σε ερωτήματα τα οποία εδώ και 30 χρόνια απασχολούν τους επιστήμονες, από τότε που το Mariner 10 φωτογράφισε τις πεδιάδες του Ερμή.
Οι πεδιάδες αυτές παρουσίαζαν ομοιότητα με αντίστοιχες στην Σελήνη, για τις οποίες μετά την αποστολή τού Apollo 16 υπήρχε η άποψη πως οφείλονταν σε κάποιες εκρήξεις κρατήρων. Το πρόβλημα λοιπόν ήταν ότι δεν φαινότανε κάποια ίχνη αντίστοιχης δραστηριότητας στον Ερμή.

Χάρη στο MESSENGER και την διέλευσή του τον Ιανουάριο που μάς πέρασε από τον Ερμή, αλλά και σε συνδυασμό με τα δεδομένα του Mariner, καταλήξαμε στις πιο πάνω απαντήσεις.
Με λίγα λόγια, η σχετική γεωλογική δραστηριότητα είναι πιο έντονη και πιο σύνθετη από όσο θεωρούσαμε ως τώρα.

Σχετικές δημοσιεύσεις στο Science

*Φωτογραφίες κυκλοφόρησαν αρκετές, αλλά για να το πω με δυο λόγια ..δεν μού άρεσαν.
Δεν είναι κάτι που θέλω να βλέπω όταν μπαίνω στο μπλογκ μου (όταν λέω ότι δεν το παίρνω πολύ "σοβαρά", αυτό ακριβώς εννοώ).
Βρήκα όμως κάτι πολύ ενδιαφέρον: simulation της διέλευσης τού MESSENGER.
Κλικ στο λινκ, και θα δείτε περίπου τι θα βλέπατε αν ήσασταν εκεί τον Ιανουάριο που μάς πέρασε.


Wednesday, July 02, 2008

The Aurora Song

Aurora Borealis/Image: NASA/Atlantis Crew


Εντάξει, Ιούλιος είναι, μάς έπιασε το ποιητικό:
Ο ήχος της Aurora, των πολικών φώτων, είναι ένα φαινόμενο γνωστό από την δεκαετία του '70.
Για την ακρίβεια είναι ήχος που συνοδεύει την aurora - δεν προκαλείται δηλαδή από αυτήν, αλλά και τα δυο φαινόμενα προκαλούνται από το ίδιο αίτιο, που είναι η ηλιακή δραστηριότητα.

Ο ηλιακός άνεμος λοιπόν, οδηγεί στην εμφάνιση των εντυπωσιακών πολικών φώτων που είναι ορατά στην Γη, ενώ λίγες χιλιάδες χιλιόμετρα πιο πάνω παράγει και τον αντίστοιχο ήχο που είναι γνωστός ως Auroral Kilometric Radiation (AKR).
Να σημειωθεί ότι παρόμοιοι συνοδοί ήχοι εντοπίστηκαν και σε άλλους πλανήτες όπου έχουμε πολικά φώτα, όπως ο Δίας και ο Κρόνος.


Aurora Borealis & Aurora Australis - Image Credits: IMAGE/Nasa


Χάρη τώρα στην αποστολή Cluster της ESA, διαπιστώθηκε ότι ο ήχος αυτός ταξιδεύει στο διάστημα ακολουθώντας ένα στενό "μονοπάτι" - φανταστείτε το σαν το φως που εκπέμπει ένας φακός, όταν πηγαίνει σε ευθεία.
Η αντίληψη που υπήρχε ως τώρα ήταν ότι τα ραδιοκύματα ακολουθούσαν μια πορεία σχηματίζοντας έναν κώνο που γίνεται όλο και πλατύτερος.

*Εδώ μπορείτε και να ακούσετε τον ήχο.



video
Video: Courtesy of Prof. D. Gurnett, University of Iowa/ ESA


Και έτσι, με αυτήν την ανακάλυψη, μπορεί να ανιχνευθεί κατευθείαν η πηγή του ήχου, που βρέθηκε να είναι περιοχές του μαγνητικού πεδίου της Γης πλάτους μερικών δεκάδων χλμ.

Σε τι θα βοηθήσει πρακτικά?
Αρχικά -προφανώς- στην κατανόηση των γήινων φαινομένων αλλά και των αερίων γιγάντων του Ηλιακού μας συστήματος. Επιπλέον όμως θα βοηθήσει στον εντοπισμό και μελέτη παρομοίων αερίων γιγάντων σε άλλα άστρα, καθώς και στην μελέτη άλλων άστρων (με μαγνητικά πεδία πολύ ισχυρότερα του Ήλιου). Έτσι πχ θα μπορεί να είναι πιο ακριβής ο υπολογισμός περιόδου περιστροφής ενός πλανήτη.

Και έτσι βλέπουμε για άλλη μια φορά πως όσο αχανές και να είναι το αχανές Σύμπαν, τελικά παραμένει ένα μικρό χωριό.. όσο το τι συμβαίνει εδώ μπορεί να είναι τόσο ίδιο με το τι συμβαίνει έτη φωτός μακρυά (και είναι από τις φορές που η έκφραση είναι κυριολεκτική:)


Snow White - update

*Και νέα φωτογραφία από την Snow White, και φυσικά αδύνατο να αντισταθώ στον πειρασμό.
Το Phoenix συνεχίζει την συλλογή και ανάλυση δειγμάτων από το χώμα και η περιοχή είναι ιδανική. Ιδού ο πάγος, λοιπόν!

Image credit: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona/Max Planck Institute




Tuesday, July 01, 2008

Αντίο Οδυσσέα

Και ενώ γιορτάζουμε τα 4 χρόνια του Cassini, σήμερα λέμε και αντίο σε ένα άλλο σκάφος, το οποίο αποτέλεσε σταθμό στην έρευνά μας για την ηλιακή δραστηριότητα.
To Ulysses ολοκληρώνει σήμερα το ταξίδι του, μετά από 17 ολόκληρα χρόνια! Κατά τα οποία μάς έδωσε μοναδικές εικόνες από τον Ήλιο (το "εικόνες" με την ευρεία έννοια πάντα) και μάλιστα παραμένει το μοναδικό σκάφος που έδωσε τέτοια κάλυψη πάνω από τους πόλους του Ήλιου.
Συγχρόνως, ήταν το πρώτο σκάφος που μάς έδωσε έναν ολοκληρωμένο χάρτη της ηλιόσφαιρας και βοήθησε να καταλάβουμε την επίδραση του Ήλιου στην περιοχή.


Μια συνολική ματιά στα επιτεύγματα του Οδυσσέα εδώ.
Από εμάς, αντίο!


Gottfried Wilhelm Leibniz 1 Ιουλίου 1646 - 14 Νοεμβρίου 1716

Από τους μεγάλους Γερμανούς ο Leibniz, με τεράστια συμβολή στην Ανάλυση όπου ανέπτυξε τον κλάδο του Διαφορικού Λογισμού ανεξάρτητα από τον Newton, και είναι αυτός που εισάγει τον γνωστό μας συμβολισμό d για το διαφορικό.
Στην εικόνα το απόσπασμα από το Nova methodus pro maximis et minimis, το οποίο δημοσιεύεται το 1684.




Φυσικά ως κλασσικός πολυμαθής της εποχής του -και λόγω και της ανατροφής από την μητέρα του καθώς σε πολύ μικρή ηλικία χάνει τον πατέρα του- ασχολείται και με την Φιλοσοφία/ Θεολογία, με μια από τις πιο γνωστές του φράσεις να είναι

"We live in the best of all possible worlds"

Φράση που, ακόμα και να μην το ξέρει κανείς, εύκολα μπορεί να φανταστεί τι ιδεολογική διαμάχη ξεσήκωσε - δεν είναι και προνόμιο της εποχής μας το να φιλοσοφούμε μετά μανίας και δογματισμού.
Άλλωστε γνωστά αυτά, όσο πιο πολλές ώρες περνάει κανείς με τα βιβλία, τόσο περισσότερο εκτιμάει την θεωρία και παραγνωρίζει την αξία της πράξης.
Που, επιστημονικά ή όχι, είναι παντως το επιβεβαιωμένο γεγονός.

Υπήρχαν βέβαια πάντα οι εξαιρέσεις: ο ίδιος ο Leibniz πέρα από όλα αυτά εκτιμούσε και την Μουσική, χαρίζοντας μας το επίσης γνωστό απόφθεγμα:

"Music is the pleasure the human mind experiences from counting without being aware that it is counting."


Και, κάπως έτσι ξεχωρίζουν και τα (κακιασμένα, θα μου επιτρέψετε) κλισέ όπως "οι Μαθηματικοί φοράνε τρύπια πουλόβερ" από τις διαχρονικές αλήθειες όπως "οι νότες και οι αριθμοί τελικά είναι η ίδια όψη του ίδιου νομίσματος".

Let The Music Play και καλό Ιούλιο..


4 χρόνια Cassini

Σαν σήμερα, την 1η Ιουλίου 2004, το σκάφος Cassini έμπαινε σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο.

Σήμερα, 4 χρόνια μετά, και έχοντας ολοκληρώσει την αρχική του αποστολή μπαίνει και επισήμως στην παράταση. Μια αποστολή που μάς έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσουμε με τόσες λεπτομέρειες τον Κρόνο, τους δακτυλίους και τους 60+ δορυφόρους του.
Μετά λοιπόν από τέτοια θαυμαστά αποτελέσματα, δεν γινόταν παρά να υπάρξει συνέχεια και έτσι για άλλα δυο χρόνια θα έχουμε την καθημερινή μας ανταπόκριση από τον Κρόνο.


Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Η φωτογραφία από τις 27 Ιουνίου, δείχνει μια συνολική άποψη του Κρόνου - διακρίνονται καθαρά οι μπλε αποχρώσεις στα βόρεια, μια εικόνα που ήτανε από τις πρώτες που μάς έστειλε το Cassini κατά την αφιξή του το 2004.

Από τότε είδαμε και μάθαμε πολλά, μια μίνι προσπάθεια ανθολόγησης:


* Εγκέλαδος και geysers 1, 2

* Λίμνες στον Τιτάνα 1, 2, 3

* Δακτύλιος F

* Δορυφόροι


Και κάπου εδώ δεν έχει νόημα να ψάχνω/ να φανταστεί κανείς ότι μόνο στο μπλογκ μου και βαρέθηκα να ψάχνω.
Προφανώς εκεί έξω υπάρχουν πολύ περισσότερα και εντυπωσιακά, κάτι που δείχνει το πόση και πόσο περιεκτική πληροφορία συγκεντρώσαμε τα χρόνια αυτά.

Καλή συνέχεια λοιπόν!


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.