Thursday, December 31, 2009

Blue Moon


Οι λεπτομέρειες εδώ, η Πανσέληνος έτσι κι αλλιώς θα είναι ορατή απόψε.

Από το Spaceballz, Καλή Πρωτοχρονιά!


Monday, December 28, 2009

Enceladus #2

Image: Cassini NASA

Ακόμα μια μη επεξεργασμένη φωτογραφία, μια που και αυτή μόλις έφτασε από το Cassini και έχει ληφθεί στις 25 Δεκεμβρίου 2009.
Σίγουρα από τις πιο εντυπωσιακές απεικονίσεις των περίφημων geysers!

* Με την ευκαιρία, με αφορμή σχετικά σχόλια σε τουιτερ κλπ θυμήθηκα ότι και το δικό μου rss δεν το έδινα ολόκληρο.
Μια που πλέον οι διάφοροι readers είναι διαδεδομένοι, διόρθωσα την επιλογή. Τώρα λοιπόν το spaceballz και για τον reader σας. Το επόμενο βήμα, συλλεκτικό DVD με τα best-of και δώρο ακυκλοφόρητο Podcast:)
** Στο κλίμα των ημερών, η φωτογραφία παραπέμπει στον αφρώδη οίνο που έχει την τιμητική του (μα πόσα κλισέ μπόρεσα να χωρέσω μέσα σε μια φράση..).

Have fun!


Enceladus


Image: Cassini NASA

Ο Εγκέλαδος από το Cassini, στο ορατό φως.
Πρόκειται για μια μη επεξεργασμένη φωτογραφία από απόσταση 617,000 χλμ και με ημερομηνία λήψης 25 Δεκεμβρίου 2009.


Sunday, December 27, 2009

Sunspots

Τι καλύτερος τρόπος να αποχαιρετήσουμε την τελευταία Κυριακή του 2009, από μια φωτογραφία του Ήλιου μας.
Και μάλιστα τώρα, που έχει αρχίσει πια να παρουσιάζει δραστηριότητα, μετά από όλα τα καταστροφολογικά που είχαμε ακούσει (μέχρι και για νέα εποχή παγετώνων - όχι ότι όλα όσα ακούστηκαν ήταν εντελώς εξωπραγματικά, αλλά αυτή η ευκολία πια με την οποία γίνονται οι βαρύγδουπες δηλώσεις..).



Image: SOHO

Τέλος πάντων. Αυτά για τους αναλύοντες, εδώ απλώς παρατηρούμε.
Μετά από μια ιδιαίτερα χαμηλή δραστηριότητα, ο 24ος Ηλιακός Κύκλος φαίνεται να εξελίσσεται ομαλά.
Στην παραπάνω φωτογραφία λοιπόν έχουμε 5 ενεργές περιοχές, οι 2 από τις οποίες έδωσαν και ηλιακές κηλίδες.
Σίγουρα πρέπει να περιμένουμε ακόμα ώσπου να έχουμε σοβαρά συμπεράσματα, πάντως είναι μια εικόνα που είχαμε καιρό να δούμε.

Και εις ανώτερα, για το 2010, λοιπόν.

*Η φωτογραφία (όπως είναι και προφανές) είναι από τις 22/12. Για την τελευταία εικόνα του Ήλιου, σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, στο sidebar.


Saturday, December 26, 2009

T-64 Διέλευση του Cassini από τον βόρειο πόλο του Τιτάνα

Μια ακόμα διέλευση από τον Τιτάνα θα πραγματοποιήσει το Cassini.
Κοντά στα μεσάνυχτα της 28ης Δεκεμβρίου (UTC), το σκάφος θα βρεθεί σε απόσταση 960χλμ από την επιφάνεια του δορυφόρου, και σε πλάτος 80 βόρεια.
Θα μελετήσει έτσι την περιοχή του βόρειου πόλου, που είναι διάσπαρτη με τις περίφημες λίμνες.

Όλα αυτά ενώ συμπληρώνονται 5 χρόνια και 2 μέρες από όταν το σκάφος απελευθέρωσε το Huygens (πρωί της 25ης Δεκεμβρίου 2004). Το όχημα είχε προσεδαφιστεί στον Τιτάνα στις 14 Ιανουαρίου 2005. 

Όσο για την τωρινή διέλευση, αν και ονομάζεται T-64, είναι η 65η του σκάφους από τον δορυφόρο.


Young Stars


Φέτος δεν σκοπεύω να κάνω ανασκόπηση με τα καλύτερα του 2009, ούτε κανένα ειδικό αφιέρωμα: το μόνο που θέλω είναι να ξεκουραστώ.
Έτσι, αντί για άλλο επετειακό σηκώνω αυτό το ποστ, για τον όποιο αισιόδοξο συμβολισμό κρύβει.

Αναζήτησης συνθηκών ζωής σε άλλους πλανήτες το ανάγνωσμα, λοιπόν.
Μια διαδικασία αρκετά πιο επίπονη από το να "πιάσουμε" τυχαία κάποιον εξωπλανήτη που θα φοράει goldilocks.

Μεγάλο τμήμα αυτής της αναζήτησης αποτελεί η κατανόηση της διαδικασίας με την οποία δημιουργούνται πλανήτες παρόμοιοι με την Γη.
Αυτό σημαίνει -μέσα σε άλλα- πλανήτες στην κατοικίσιμη ζώνη, δηλαδή στο εσωτερικό τμήμα ενός πρωτοπλανητικού δίσκου. 

Ένας τέτοιος δίσκος που περιβάλλει ένα άστρο σε νεαρό σύστημα, μελετάται από το Keck.



Image Credit: NASA, ESA, P. Challis and R. Kirshner
(Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics)



Προκειται για τον (μπλε) μεταβλητό αστέρα MWC 419, ή αλλιώς V594 Cas. Όπως φαίνεται και από το όνομα βρίσκεται στον αστερισμό της Κασσιόπειας, 2,100 έτη φωτός μακρυά από εμάς.
Η ηλικία του είναι λιγότερο απο 10εκ έτη, είναι δηλαδή ένα ιδιαίτερα νεαρό άστρο.

Η ομάδα των Αστρονόμων μέτρησε τις θερμοκρασίες του πλανητικού δίσκου που περιβάλλει το άστρο, σε απόσταση περίπου ως το μισό της απόστασης Γης-Ήλιου. Οι διαφορές στις θερμοκασίες βοηθούν στην κατανόηση της δομής του δίσκου, και μπορεί να αποτελούν ενδείξεις για διαφορετική χημική σύσταση, που επηρεάζει τον τύπο πλανητών που θα σχηματιστούν στην συνέχεια. 
Η σύσταση αλλά και τα φυσικά χαρακτηριστικά του δίσκου, μπορεί επίσης να επηρεάζονται και από το μέγεθος τού νεαρού άστρου.

Η παρατήρηση του MWC 419 είναι μόνο ένα τμήμα μεγαλύτερου προγράμματος παρατήρησης τέτοιων πλανητικών δίσκων, γύρω από άστρα που μοιάζουν με τον Ήλιο μας. 

Και με αυτό το ελπιδοφόρο μήνυμα αναζήτησης, το spaceballz εύχεται να σάς επισκεφθεί το εορταστικό πνεύμα, αν δεν το έχει κάνει ήδη.
 



Thursday, December 24, 2009

Twinkle Twinkle..

Image Credit: NASA, ESA, P. Challis and R. Kirshner (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics)

Παραμονή Χριστουγέννων, και ανεξαρτήτως πίστεως, σίγουρα όσοι ενδιαφέρονται για την Αστρονομία θα αναρωτηθούν αν άραγε μπορέσουν να εντοπίσουν το Άστρο της Βηθλεέμ.
Ένα από τα πιο συναρπαστικά ερωτήματα, καθώς πρόκειται για ένα φαινόμενο για το οποίο έχουμε μεν αρκετά στοιχεία ωστόσο δεν είναι ίσως αρκετά συγκεκριμένα για να μπορέσουμε να βρούμε απάντηση.

Έτσι, υποθέτοντας προφανώς ότι οι 3 Μάγοι ήταν Αστρονόμοι ή γενικότερα Πολυμαθείς της εποχής, το ερώτημα είναι τι είδους φαινόμενο θα μπορούσε να τους οδηγήσει ως την Βηθλεέμ.
Ένα φαινόμενο, το οποίο κατά την παράδοση δεν είχε ωστόσο παρατηρήσει ο Ηρώδης. Αυτό το γεγονός είναι και το κύριο επιχείρημα εναντίον της λύσης του κομήτη, ή μιας βροχής μετεώρων, που θα παρατηρούσαν όλοι.
Μια έκρηξη σουπερνοβα θα ήταν πιο πιθανή απάντηση, ωστόσο κατά τον 1ο αιώνα πΧ δεν έχουμε τέτοιες αναφορές.

Η αλήθεια είναι πως και για την ίδια την ημερομηνία των Χριστουγέννων υπάρχουν αμφιβολίες ως προς την ακρίβειά της.
Για την εμφάνιση του "Άστρου" πάντως, πιο πιθανό θεωρείται γενικώς το διάστημα 7-2π.Χ.
Μάλιστα για το 5 πΧ έχουμε αναφορές από Κινέζους και Κορεάτες Αστρονόμους, για την εμφάνιση ενός nova, δηλαδή νέου άστρου.
Ενώ για το 7 πΧ έχουμε καταγραφή συνόδου πλανητών (Δία και Κρόνου), η οποία θεωρείται από πολλούς και η πιθανότερη εξήγηση.

Έτσι ή αλλιώς, ο νυχτερινός ουρανός δεν χάνει ποτέ την γοητεία του και όποιος αντέχει το κρύο μπορεί να αναζητήσει τα άστρα και τα άλλα ουράνια σώματα.
Καλά Χριστούγεννα από το Spaceballz.


*Όσο για την φωτογραφία από το Hubble, είναι εντελώς άσχετη και καθαρά για διακοσμητικούς σκοπούς.


Wednesday, December 23, 2009

Voyager meets Local Fluff

Για άλλη μια φορά συναρπαστικά νέα από το Voyager:
Mε την βοήθεια των δεδομένων που έστειλε το σκάφος, ανακαλύφθηκε ισχυρό μαγνητικό πεδίο ακριβώς έξω από τα όρια του ηλιακού μας συστήματος (τα οποία όπως θυμόμαστε, είχαν πλησιάσει τα δυο Voyagers).


Image copyright 2009, The American Museum of Natural History.


Το μαγνητικό αυτό πεδίο συγκρατεί και το διαστρικό νέφος το οποίο υπάρχει στην περιοχή και η παρουσία του ως τώρα ήταν ανεξήγητη.
Το "Local Fluff" ή Τοπικό Διαστρικό Νέφος (Local Interstellar Cloud) έχει πλάτος περίπου 30 έτη φωτός και περιέχει ένα μείγμα ατόμων ηλίου και υδρογόνου σε θερμοκρασία ~6000C.
Ο συνδυασμός της θερμοκρασίας-πυκνότητας τού νέφους δεν παρέχει αρκετή πίεση ώστε το νέφος να αντισταθεί στην πολύ υψηλή πίεση του καυτού αερίου που το περιβάλλει (και το οποίο προέρχεται από έκρηξη supernova πρίν από κάπου 10 εκ χρόνια.)
Ωστόσο, το ισχυρό μαγνητικό πεδίο που βρέθηκε τελικά, παρέχει την πίεση που είναι απαραίτητη.

Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι πιθανόν και άλλα τέτοια νέφη να έχουν τόσο ισχυρό μαγνητικο πεδίο. Τα νέφη αυτά όμως μπορεί να συναντήσει το ηλιακό μας σύστημα κάποια στιγμή.


Image Credit: Linda Huff (American Scientist) and Priscilla Frisch (University of Chicago)
[Εδώ φαίνεται το πώς κινούμαστε σε σχέση με αυτό το νέφος]


Κάτι τέτοιο θα είχε επιπτώσεις στην ηλιόσφαιρα, οδηγώντας σε συρρίκνωση και επιτρέποντας έτσι σε περισσότερες κοσμικές ακτίνες να εισχωρήσουν στο ηλιακό σύστημα.
Όλα αυτά πάντως δεν πρόκειται να συμβούν παρά χιλιάδες χρόνια αργότερα (αν συμβούν).

Η δημοσίευση, στο Nature της 24ης Δεκεμβρίου.
[*Ή, τα jingle bells στα όρια της ηλιόπαυσης.]


Friday, December 18, 2009

Υδάτινος κόσμος εντοπίστηκε σε τροχιά γύρω από κοντινό μας άστρο

Τι ήταν να θυμηθώ το μπλογκ, πάει η φάρμα τώρα:)
Λοιπον, άλλο ένα σημαντικό νέο:

Μια "σουπερ-Γη" ακτίνας ίσης με 2.7 φορές την ακτίνα της Γης, εντοπίστηκε σε τροχιά γύρω από έναν κόκκινο νάνο και σε απόσταση μόλις 40 ετών φωτός από την Γη.
Ακόμα πιο εντυπωσιακό, το ότι σύμφωνα με τα υπάρχοντα μοντέλα ο πλανήτης αυτός πρέπει να αποτελείται κατά τα 3/4 από νερό και κατά το 1/4 από πέτρα. Επίσης έχει μια σημαντική ατμόσφαιρα από υδρογόνο και ήλιο.


Illustration Credit: David A. Aguilar, CfA

Αλλά το ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι δεν ανακαλύφθηκε από κάποιο διαστημικό τηλεσκόπιο, αλλά από ένα πείραμα που χρησιμοποιεί μια αλυσίδα τηλεσκοπίων στην Γη.
Πρόκειται για το MEarth που χρησιμοποιεί μια σειρά από 8 πανομοιότυπα τηλεσκόπια 16ιντσών, τα οποία παρατηρούν ένα σύνολο από 2,000 κόκκινους νάνους.

Η σούπερ Γη είναι ο πλανήτης GJ 1214b, και ολοκληρώνει μια τροχιά γύρω από το άστρο GJ 1214 κάθε 38 ώρες, και σε μια απόσταση 1.3 εκ μίλια.

Δυστυχώς δεν μένει ώρα να παραληρήσω, γιατί έχει πέσει διάβασμα.
Πάντως για να μην ξεφύγουμε εντελώς, παραμένει ένας πολύ ζεστός για εμάς κόσμος με μια θερμοκρασία περίπου 400F, το οποίο σημαίνει και ότι το νερό θα βρίσκεται σε κάποια από τις λεγόμενες εξωτικές μορφές.
Παραμένει ωστόσο ο πιο "δροσερός" σχετικός κόσμος που έχει εντοπιστεί.


Ανακοίνωση για πιθανό εντοπισμό σκοτεινής ύλης

Μια που έγινε τόσος θόρυβος (και βρήκα και χρόνο) είπα να το περάσω κι εγώ:

Οι επιστήμονες λοιπόν πειράματος που πραγματοποιείται σε ένα παλιό ορυχείο στη Minnesota ανακοίνωσαν ότι είναι πιθανό να εντόπισαν ίχνη της σκοτεινής ύλης, η οποία θεωρείται ότι αποτελεί το 80% της ύλης του Σύμπαντος.
Υπάρχει ωστόσο μια πιθανότητα μεγαλύτερη του 20% τα ίχνη να οφείλονται σε άλλους παράγοντες.
Αυτό λοιπόν είναι πολύ σχηματικά το τι συμβαίνει.

Πληροφοριακά, το πείραμα είναι το CDMS-II, (Cryogenic Dark Matter Search)
Όσο για την πλήρη δημοσίευση, υπάρχει στο arxiv σε pdf.
(το παρακάτω link οδηγεί σε pdf)

Results from the Final Exposure of the CDMS II Experiment

We report results from a blind analysis of the nal data taken with the Cryogenic Dark Matter
Search experiment (CDMS II) at the Soudan Underground Laboratory, Minnesota, USA. A total raw exposure of 612 kg-days was analyzed for this work.



*Επίσης πολύ ενδιαφέρον, το σχετικό live blogging στο Cosmic Variance.


Thursday, December 17, 2009

To Cassini καταγράφει την ύπαρξη υγρού στοιχείου στον Τιτάνα

Image credit: NASA/JPL/University of Arizona/DLR

Για την ακρίβεια αυτό που καταγράφει και βλέπουμε στην φωτογραφία στο infrared, είναι η αντανάκλαση του ηλιακού φωτός.
Έτσι, οι λίμνες για τις οποίες συζητάμε τόσο καιρό φαίνεται πως έχουν υγρό και στο βόρειο ημισφαίριο.

Η παρουσία υγρού σε λίμνες του νοτίου ημισφαιρίου είχε καταγραφεί από το 2008.
Το βόρειο ωστόσο ημισφαίριο ήταν όπως ξέρουμε στο σκοτάδι. Με την ισημερία του Αυγούστου τού 2009 άρχισε πλέον να φωτίζεται και να μάς δίνει έτσι μια πιο καθαρή άποψη.
Η φωτογραφία έχει ληφθεί λίγο μετά την ισημερία.


Sunday, December 13, 2009

Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου: WISE

Image: NASA


Ελπίζω να σταθήκατε τυχεροί και να πετύχατε κάποιους Διδυμείδες χθες - σε μας το κρύο ήταν απαγορευτικό, οπότε το ραντεβού με τα κοσμικά πυροτεχνήματα μεταφέρθηκε για επόμενη φορά.
Ένα πιο άμεσο ραντεβού όμως ήταν η αιτία να μπλογκάρω ξανά (και με αφορμή σχετική κουβέντα στο twitter με τον @djmouzz):

Αύριο λοιπόν ξεκιναει η αποστολή WISE της NASA, όπου WISE σημαίνει Wide-field Infrared Survey Explorer.
Πρόκειται για ένα διαστημικό τηλεσκόπιο το οποίο θα σκανάρει τον ουρανό στο infrared (υπέρυθρο) και αυτό με λίγα λόγια σημαίνει ότι θα εντοπίσει αστεροειδείς ή άστρα που είναι μεν κοντά μας, όμως η λάμψη τους είναι πολύ αδύναμη για να τα εντοπίσουμε.
Ή αλλιώς, η ενέργεια που εκπέμπουν δεν είναι αρκετά ισχυρή ώστε να τα εντοπίσουμε στο ορατό φως, και έτσι θα ανιχνευτούν στο υπέρυθρο.

Με αυτόν τον τρόπο, αν υπάρχουν κάποια κρυμμένα ή υποθετικά σώματα, θα μπορέσουμε να τα εντοπίσουμε, όπως πχ κάποιος γνωστός υποθετικός καφέ νάνος.
Τώρα, για να μεταφέρω κι εδώ τα 5 σεντς μου: απλά πιστεύω πως όλα αυτά τα υποθετικά ασκούν φοβερή γοητεία, αλλά στην ουσία είναι κάτι σαν μπαλώματα - λύσεις ανάγκης, εκεί που η θεωρία δεν μάς βγαίνει.
Άλλωστε, όταν μιλάμε για μοντέλα πάντα μιλάμε για κάτι υποθετικό το οποίο μένει να αποδειχτεί.
Και για να καταφύφω κι εγώ σε ένα μπάλωμα -τσιτάτο του Uncle Albert:
"As far as the laws of mathematics refer to reality, they are not certain, as far as they are certain, they do not refer to reality."

Όσο για το θέμα μας, η εκτόξευση θα πραγματοποιηθεί αύριο Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου και ώρα 14:00GMT (16:00 ώρα Ελλάδας).
Ζωντανή κάλυψη από το κανάλι της NASA TV.


Monday, December 07, 2009

Hunt for Higgs boson

[επειδη ειναι πολύ ενδιαφέρον για να χαθεί, παραθέτω απλά το λινκ]

The two-lepton analysis by Kehoe and SMU post-doctoral researcher Peter Renkel looked at data taken over four years during high-energy collisions at Fermilab, a Department of Energy proton-antiproton collider in Batavia, Ill.

The two-lepton analysis is one of almost a dozen analyses of the mass of the top quark at a Fermilab experiment called "DZero." The DZero experiment involves 500 physicists and is one of Fermilab's two large experimental collaborations of scientists. The top quark mass was first observed simultaneously by these two experiments. Several measurements of the top quark's mass from these two experiments are combined to a "world average" value.


*Και το λινκ για την δημοσιευση στο Physical Review D.


Friday, December 04, 2009

Πρώτη άμεση παρατήρηση σώματος που περιφέρεται γύρω από άστρο όμοιο με τον ήλιο.

Για πρώτη φορά, είχαμε άμεση παρατήρηση σώματος που μοιάζει με πλανήτη και περιφέρεται σε τροχιά γύρω από ένα άστρο όμοιο με τον ήλιο.
Το άστρο είναι το GJ 758, το οποίο στην φωτογραφία τού Subaru φαίνεται στο κέντρο. Ενώ σημειωμένα είναι τα σώματα GJ 758 B και C.

Image Credits: Max Planck Institute for Astronomy/National Astronomical Observatory of Japan


To GJ 758 B θα μπορούσε να είναι ένας μεγάλος πλανήτης (~10 ως 40 φορές μέγεθος του Δία) ή ένας καφέ νάνος.
Το GJ 758 C δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμα και θα μπορούσε να είναι επίσης συνοδός πλανήτης.

Οι εικόνες έχουν ληφθεί από το Subaru τους μήνες Μάιο και Αύγουστο, κατά την διάρκεια των πρώτων δοκιμών με νέα όργανα τού τηλεσκοπίου.
Η δημοσίευση υπάρχει στο Astrophysical Journal Letters.


Wednesday, December 02, 2009

Iris Nebula

Image Credit: NASA & ESA


Τμήμα του γνωστού νεφελώματος Iris Nebula (NGC 7023) από το Hubble. Πρόκειται για μια περιοχή όπου έχουμε μεγάλη παραγωγή κοσμικής σκόνης.
Η σκόνη φωτίζεται από το φως του κοντινού άστρου HD 200775, το οποίο φως αντανακλά το νεφέλωμα.

Ανήκει στα νεφελώματα που δεν είναι αρκετά θερμά ώστε να εκπέμπουν φως, αλλά αντανακλούν το φως των άστρων.
Τέτοια νεφελώματα συνήθως εμφανίζονται μπλε, εδώ ωστόσο βλέπουμε την κοκκινωπή απόχρωση.

Κάπου λοιπόν ανάμεσα στους μικροσκοπικούς αυτούς κόκκους της σκόνης, βρίσκονται και τα μυστικά του υλικού από το οποίο δημιουργούνται τα άστρα.


Tuesday, December 01, 2009

Just for tonight: Full Long Nights Moon

Full Long Nights Moon ή Full Cold Moon ονομάζεται η αποψινή Πανσέληνος, της 1ης προς 2η Δεκεμβρίου - σύμφωνα με τους ιθαγενείς της Αμερικής, και όλες τις ονομασίες μπορείτε να διαβάσετε σε προηγούμενο ποστ.




Image Credits: Expedition 13 Crew, International Space Station, NASA


Αυτό που είναι ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτή θα είναι η 1η Πανσέληνος του φετεινού Δεκεμβρίου. Τι σημαίνει αυτό; Ότι η επόμενη θα είναι ένα Blue Moon, σύμφωνα με τον επικρατέστερο πλέον ορισμό του Blue Moon (αυτόν της 2ης Πανσελήνου μέσα σε έναν μήνα).

//Περνάω εδώ όλα τα σχετικά από το σχετικό ποστ:
Παρά την γνωστή έκφραση "once in a Blue Moon", το φαινόμενο να έχουμε δυο Πανσελήνους τον ίδιο μήνα είναι αρκετά συχνό και παρατηρείται περίπου κάθε 3 χρόνια.

Υπάρχουν πάντως και άλλες απόψεις σχετικά με το θέμα, όπως πχ το να έχουμε 13 πανσελήνους κατά την διάρκεια ενός τροπικού έτους (όπου ως σημεία αναφοράς παίρνουμε τις δυο εαρινές ισημερίες).
Σε αυτήν την περίπτωση, ένα από τα 4 τρίμηνα θα έχει 4 και όχι 3 Πανσελήνους.
Η τρίτη λοιπόν από τις 4 αυτές πανσελήνους είναι το Blue Moon.

Όσο για το μπλε χρώμα, είναι ανεξάρτητο από όλα αυτά και παρατηρήθηκε πχ το 1950 και το 1951 λόγω ύπαρξης δασικών πυρακαγιών, ή λόγω εκρήξεων ηφαιστείων.


Το πιο όμορφο όμως το άφησα για το τέλος:
Αυτή η δεύτερη Πανσέληνος θα πραγματοποιηθεί το βράδυ της 31ης Δεκεμβρίου.
The Moon was Blue on New Year's Eve λοιπόν, και αν αυτό δεν είναι τίτλος για ταινία τότε δεν ξέρω τι είναι.


Monday, November 30, 2009

350 χρόνια Royal Society - και τα αρχεία online

[Μια που άρχισα να ενημερώνω, είναι η κατάλληλη εποχή και για ποστς κατηγορίας γενικού ενδιαφέροντος.]

"From young Mozart to black holes, 350 years of the Royal Society go online.

Britain's academy of the sciences marks anniversary with online archive including letters from Newton and Captain Cook."

[μεσω Guardian - FriendFeed]

Εδώ το σχετικό site, Trailblazing, στο οποίο εκτός από το να απολαύσετε τις υπέροχες εικόνες μπορείτε και να κατεβάσετε το pdf. Χωρίς καν εγγραφή, με ένα απλό κλικ.

Happy Anniversary!


Sunday, November 29, 2009

What's Up, Tiger Stripes?

Image: NASA/ Cassini


Με ξέρετε πια - ένα από τα αγαπημένα μου αντικείμενα είναι ο Εγκέλαδος. Ευκαιρία λοιπόν να ανεβάσω υλικό σιγά σιγά, καθώς στις 21 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε μια ακόμα διέλευση τού Cassini από τον δορυφόρο.

Βλέπουμε την νότια πολική περιοχή, και την τοποθεσία με τις γνωστές ραβδώσεις tiger stripes (εξ ου και η παραφραση στον τιτλο του ποστ).
Οι ραβδώσεις δηλαδή από όπου εκτινάσσονται υδρατμοί και άλλα σωματίδια, σε απόσταση χιλιομέτρων.

Τις επόμενες εβδομάδες θα έχουμε και το κυρίως υλικο, αφού πια επεξεργαστεί.


To Dawn στην ζώνη αστεροειδών

Ένα πολύ σημαντικό βήμα για την αποστολή, αλλά και γενικά για την εξερεύνηση του Διαστήματος:

Το σκάφος Dawn βρίσκεται ξανά στην ζώνη αστεροειδών, από τις 13 Νοεμβρίου.
Είχε ξαναπεράσει τον Μάρτιο του 2008, οπότε και είχε μείνει για 40 ημέρες. Στην συνέχεια ξαναπέρασε το όριο της ζώνης, ακολουθώντας την προκαθορισμένη διαδρομή.
Η οποία διαδρομή είχε σκοπό να του δώσει τις απαραίτητες διορθώσεις, ώσπου να φτάσει εδώ που έφτασε:

Θα είναι πλέον το πρώτο ανθρώπινο αντικείμενο που θα καταλάβει μια θέση μόνιμα στην ζώνη των αστεροειδών.
(προφανώς όποια σημασία μπορεί να έχει το "μόνιμα" μιλώντας για Αστρονομία, αλλά αυτά ανήκουν στους φιλοσοφούντες)

Εκτός από το να περιφέρεται σε τροχιά, θα προσεγγίσει τους αστεροειδείς 4 Vesta (Εστία) το 2011 και 1 Ceres (Δήμητρα) το 2015. Τα οποία σώματα για την ακρίβεια ανήκουν στους νάνους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος.


Image: NASA/JPL


Όσο για τους πιθανούς κινδύνους, καθώς θα βρίσκεται μέσα στην "καρδιά" της ζώνης, σύμφωνα με τους επικεφαλής της αποστολής είναι σαφώς υπαρκτοί, ωστόσο λίγο μικρότεροι από όσο μπορεί να φανταζόμαστε.
Καλή επιτυχία λοιπόν στην αποστολή του, ελπίζοντας στα δεδομένα.


Saturday, November 28, 2009

Spectromatic

Νέες εντυπωσιακές παρατηρήσεις από το Herschel με την βοήθεια τού SPIRE.
Ο φασματογράφος - που καλύπτει τα μήκη ανάμεσα σε 194 και 672 microns- ανέλυσε το φως από αντικείμενα εντός του γαλαξία μας, αλλά και από μακρυνούς γαλαξίες.
Έτσι είχαμε μια λεπτομερή εικόνα των μορίων που συναντάμε κατά την γέννηση και τον θάνατο των άστρων.

Στην εικόνα βλέπουμε έναν αστέρα που βρίσκεται στα περίπου 4,500 έτη φωτός από την Γη, και θα μπορούσε να δώσει σουπερνοβα.




Ο VY Canis Majoris είναι γνωστός και καταγεγραμμένος εδώ και 200 χρόνια.
Τώρα λοιπόν μπορούμε να κοιτάξουμε καλύτερα τις λεπτομέρειες αυτού του αντικειμένου, και εκτός από το περίγραμμα την θέση και όλα όσα γνωρίζαμε να έχουμε πια άποψη και για την σύστασή του.
Το ενδιαφέρον αναπόφευκτα κερδίζει το CO και το H2O.




Ενώ εδώ φαίνεται ο Μ82, ένας γαλαξίας σε απόσταση 12εκ. ετών φωτίς με πολύ ενεργή διαδικασία σχηματισμού άστρων. Στην ίδια εικόνα φαίνεται και ο σπειροειδής Μ81, που μαζί με άλλους γαλαξίες αλληλεπιδρούν με τον Μ81.
Εδώ λοιπόν φαίνεται και το υλικό που χάνει ο Μ81 κάτω από την βαρυτική επίδραση του Μ82.

*All images by ESA/SPIRE




[Επειδή και αυτό θα το δω σύντομα κλοπυπειστ καπου - εχω παψει πια να ασχολούμαι, αναγκαστικά- η μόνη μου απορία είναι γιατί δεν ανεβάζουν και κινέζικα; Το ίδιο πολλά θα σημαίνουν..
Επίσης, μια και φλυαρώ, κάτι ακόμα άσχετο με το θέμα μου: μπορεί το "καταγεγραμμένος" ή "εγγεγραμμένος" να είναι πολύ καθαρεύουσα αλλά και το "γραμμένος πια".. τόσο πλούσια γλώσσα έχουμε, δεν είναι δύσκολο να βρεθούν σωστές αλλά και όμορφες εναλλακτικές λύσεις. ]


Tuesday, November 24, 2009

Saturn's Aurora

Είχαμε (έχουμε) λοιπόν την επαναλειτουργία του LHC, για την οποία έχω περάσει και το σχετικό feed στο πλάι.
Κάτι άλλο εξίσου συνταρακτικό ήταν η νέα κοντινή διέλευση τού Cassini από τον Εγκέλαδο.
Επειδή όμως με έχει απορροφήσει το διάβασμα τα posts έχουν αραιώσει.
Το μόνο που με "ανάγκασε" να κάνω ένα διάλειμμα για να σηκώσω το βίντεο είναι το παρακάτω θέαμα:

Η Aurora (Βόρεια Πολικά Φώτα) στον Κρόνο.



(Credits: Cassini)
Για πρώτη φορά στο ορατό φως.


Friday, November 20, 2009

LHC reboots



*Τα λόγια είναι περιττά - πέρασα το feed στο sidebar, αν θέλετε μπορείτε να κάνετε follow μέσω twitter: @CERN


Update με τα σχετικά διαγράμματα λειτουργίας του LHC

**Want to feel like if you were running our amazing machine? Look at a snapshot from the LHC's dashboard http://ow.ly/i/8Ea #CERN #LHC


Hubble Wonderland

[Interacting Galaxies Arp 147]

Ένας μήνας πριν τις γιορτες είναι νομίζω λογικό διάστημα για να ασχολούμαστε με ευχές - και τέλος πάντων, για το Hubble πάντως είναι οπότε έδωσε και στην δημοσιότητα τις σχετικές κάρτες.
Κάποιες από τις πιο εντυπωσιακές εικόνες του γνωστού τηλεσκόπιου, κατάλληλες και για εκτύπωση.

Enjoy!

Hubble Holiday Greetings


Καταγραφή πιθανού υποψήφιου για supernova Ia

To VLT (Very Large Telescope) του ESO βρίσκεται στην Χιλή, έχει ωστόσο την δυνατότητα να λαμβάνει φωτογραφίες εξαιρετικής καθαρότητας - περίπου σα να ήταν στο Διάστημα.

Κατέγραψε λοιπόν την διαδικασία με την οποία ένα άστρο απέβαλλε τμήμα του περιβλήματος του. Το άστρο απορρόφησε πρώτα ύλη από το συνοδό άστρο του, και στην συνέχεια έδωσε την έκρηξη.

Image Credit: Image courtesy of ESO


Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στην όλη υπόθεση: το δυαδικό αυτό σύστημα είναι κατάλληλο ως υποψήφιο για αστέρες που δίνουν supernova Ia.
Οι σουπερνοβα τυπου Ia χαρακτηριζονται απο ελλειψη υδρογονου, κάτι που έχουμε εδώ καθώς έχουμε για πρώτη φορά στοιχεία για έκρηξη σε λευκό νάνο όπου κυριαρχεί το ήλιο.
Αυτή η παρουσία του ηλίου παρατηρήθηκε επίσης και στο συνοδό άστρο.

Κάτι ακόμα που χαρακτηρίζει αυτές τις εκρήξεις είναι ότι κατά κάποιον τρόπο χρησιμεύουν ως σταθερά μέτρα σύγκρισης, και έτσι μπορούμε να εκτιμήσουμε την επιταχυνόμενη διαστολή τού Σύμπαντος και άρα να ερευνήσουμε την σκοτεινή ενέργεια.


Η εκρηξη του V445 Puppis σημειώθηκε το Νοέμβριο του 2000 και οι εικόνες αποκτήθηκαν μέσα σε ένα διάστημα δύο ετών.


Wednesday, November 18, 2009

O κρατήρας Cabeus από το LRO

Image Credits: NASA/GSFC/Arizona State University

Ο πασίγνωστος πια κρατήρας Cabeus, όπου προσέκρουσε το LCROSS και -σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα- φαίνεται να υπάρχει νερό. Εδώ σε μια φωτογραφία από το LRO, το σκάφος που συνόδευε το LCROSS και κατέγραψε όλη την διαδικασία.


Monday, November 16, 2009

Εξωπλανήτης με πολύ μεγάλη τροχιακή κλίση

Η ανακάλυψη ενός εξωπλανήτη έχει γίνει πια υπόθεση ρουτίνας. Έτσι, η μόνη περίπτωση να ασχοληθούμε είναι αν εντοπιστεί κάποιος εξωπλανήτης με ιδιαιτερότητα.

Όπως συμβαίνει δηλαδή με τον HAT-P-7b, ο οποίος μάλιστα είχε ανακαλυφθεί το 2008.
Αυτό όμως που επιβεβαιώθηκε τώρα είναι ότι η τροχιά του έχει ιδιαίτερα μεγάλη κλίση - 86 μοίρες, σε σχεση πάντα με τον Ισημερινό του άστρου του.
Αυτό σημαίνει ή ότι περιφέρεται περνώντας πανω και από τους δυο πόλους τού άστρου ή πηγαίνει με φορά αντίστροφη.
Και αυτό είναι ενα φαινόμενο που δεν παρατηρείται στο Ηλιακό μας Σύστημα.
Βλέπουμε για μια ακόμα φορά λοιπόν ότι παρα τις πολλές ομοιότητες, μερικές φορές αρκεί μία μόνο παράμετρος για να κάνει την διαφορά.
[Συγκρίνοντας πλανήτες ή και πλανητικά συστήματα].

Ο πλανήτης ανήκει στο σύστημα τού άστρου HAT-P-7 σε απόσταση 1044 ετών φωτός και στον αστερισμό τού Κυκνου.
Η ανακάλυψη εγινε απο Ιάπωνες επιστήμονες με την βοηθεια του τηλεσκοπίου Subaru.


Η Γη από το Rosetta - και πάλι

Image Credits: ESA ©2009 MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/RSSD/INTA/UPM/DASP/IDA

Μια ακόμα φωτογραφία από το OSIRIS του Rosetta, που λήφθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2009 και ώρα 06:48 CET.
Ειναι με εμπλουτισμένο χρώμα ώστε να διακρίνονται πιο καθαρά τα χαρακτηριστικά, και αυτό που απεικονίζει είναι ένας αντικυκλώνας πάνω από τον Νότιο Ειρηνικό.

Όπως ξέρουμε, ο κυκλώνας παρατηρείται στο Βόρειο Ημισφαίριο όταν έχουμε κυκλική κίνηση του αέρα κατά την κατεύθυνση της Γης, και αντίθετα προς την φορά του ωρολογίου.
Στο Νότιο Ημισφαίριο, η φορά είναι αντίθετη, δηλαδή η κίνηση είναι κατά την φορά του ωρολογίου, και το φαινόμενο ονομάζεται αντικυκλώνας.


Saturday, November 14, 2009

Ή επιφάνεια του Ήλιου από το SUNRISE

TO SUNRISE είναι ένα ηλιακό τηλεσκόπιο, το οποίο έστειλε το ινστιτούτο Max Planck σε ύψος 37χλμ (στρατόσφαιρα), με την βοήθεια ενός αερόστατου.
Στο υψόμετρο αυτό λοιπόν οι συνθήκες παρατήρησης είναι αρκετά όμοιες με αυτές του Διαστήματος. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν υπάρχουν οι ατμοσφαιρικές διαταραχές του αέρα.


Image Credit: MPS/IMAX consortium


Στις 5 ημέρες που έμεινε σε πτήση το τηλεσκόπιο, πραγματοποίησε παρατηρήσεις όγκου 1.8 ΤΒ. Στην συνέχεια (τον Ιούνιο) επέστρεψε στην Γη όπου και προσθαλασσώθηκε κοντά στον Αρκτικό Ωκεανό. Η ανάλυση λοιπόν όλων αυτών των δεδομένων μόλις έχει ξεκινήσει.
Και όπως φαίνεται και στην φωτογραφία, ακόμα και τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη εντυπωσιακά.

Το πιο εντυπωσιακό είναι η μελέτη των μαγνητικών πεδίων, που φαίνονται σαν μαύρες η λευκές κηλίδες στο UV, στο οποίο μπορεί να παρατηρεί το SUNRISE.
Και όπως ξέρουμε, η πολικότητα αυτών των μαγνητικών πεδίων σχετίζεται άμεσα με τον ηλιακό κύκλο - το θέμα δηλαδή που κατ'εξοχήν μας απασχολεί τελευταία.


Moon River

Nov 13, 2009
NASA finds water on the moon - (Global)


*Και το απαραίτητο Google Logo, για την ανακάλυψη νερού στην Σελήνη


Spirit Stuck

Image Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell/University of Arizona/
New Mexico Museum of Natural History and Science


Στην εικόνα φαίνονται τα 7.7 χιλιόμετρα, τα οποία έχει διανύσει το Spirit από τον Ιανουάριου τού 2004, μέχρι τις 18 Αυγούστου 2009 (μετά από 2000 sols δηλαδή).

Όπως ξέρουμε βέβαια, το Spirit είναι καθηλωμένο και σύντομα αρχίζουν οι προσπάθειες να μετακινηθεί. Πώς ακριβώς είναι η κατάσταση φαίνεται στην πιο κάτω φωτογραφία, που έστειλε το ίδιο το Spirit.
Στον κύκλο φαίνεται η εγκλωβισμένη ρόδα που δημιούργησε το πρόβλημα, και φυσικά φαίνεται καθαρά και η άσπρη άμμος στην οποία έχει βυθιστεί.

Image Credit: NASA/JPL-Caltech




Friday, November 13, 2009

H NASA ανακοίνωσε ότι βρέθηκε νερό στην Σελήνη

Τα πολλά λόγια είναι περιττά: η NASA δημοσίευσε όπως περιμέναμε τα πρώτα αποτελέσματα από τα δεδομένα του LCROSS, και ανακοίνωσε την ανίχνευση νερού σε κάποιον από τους κρατήρες που είναι μονίμως υπό σκιά.

Η ανακοίνωση στο site της NASA

"NASA's LCROSS Impacts Confirm Water in Lunar Crater "


Η Γη από το Rosetta

Μετά την Σελήνη, και η Γη μας σε δυο εντυπωσιακές φωτογραφίες από το Rosetta.


Το Νότιο Ημισφαίριο, από τα 350,000 km και ώρα 22:28 UTC, 12/11/2009
Image Credits: ESA ©2009 MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/RSSD/INTA/UPM/DASP/IDA




Και τα φώτα της Βορείου Αμερικής
Image Credits: ESA ©2009 MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/RSSD/INTA/UPM/DASP/IDA




Oxygen

Image Credits: The Sloan Digital Sky Survey

Ανακαλύφθηκαν δυο σώματα του μεγέθους της Γης και με ατμόσφαιρα που περιέχει οξυγόνο - αν ήταν βέβαια εξωπλανήτες, το θέμα μάλλον θα κυριαρχούσε τώρα.
Πρόκειται όμως για (ασυνήθιστους) λευκούς νάνους, δηλαδή άστρα, που προφανώς δεν μπορούμε να περιμενουμε να έχουν ή να φιλοξενήσουν ζωή.

Ωστόσο δεν παύει να είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανακάλυψη, και για τις λεπτομέρειες εδώ η ανακοινωση στο University of Warwick.


Thursday, November 12, 2009

Good Luck, (Free) Spirit

6 μήνες έχουν περάσει πια από τότε που το Spirit κόλλησε στην αρειανή άμμο. Οι προσπάθεις σε συνθήκες προσομοίωσης εδώ στην Γη κράτησαν επίσης καιρό.

Ήρθε λοιπόν η μεγάλη στιγμή:
Την Δευτέρα ξεκινάει η μετάδοση εντολών από την Γη ώστε να αρχίσει η προσπάθεια απελευθέρωσης τού οχήματος.
Πρόκειται για μια μακροχρόνια διαδικασία, καθώς κάποια σίγουρη λύση δεν έχει βρεθεί ακόμα.
Έτσι, οι επιστήμονες θα στέλνουν ένα σετ εντολών που θα μετακινεί κάθε φορά από λίγο την ρόδα, στην συνέχεια θα λαμβάνουν τα δεδομένα από το όχημα, και θα τα εξετάζουν εκτιμώντας πόσο και πώς μετακινήθηκε. Και στην συνέχεια θα περνάνε στο επόμενο σετ εντολών.
Ενδεικτικά να αναφέρω ότι οι προσπάθειες προβλέπεται να συνεχιστούν -αν χρειαστεί- ως τις αρχές του 2010.

Καλή δύναμη λοιπόν και φυσικά καλή επιτυχία.


Wednesday, November 11, 2009

13 Νοεμβρίου τα πρώτα αποτελέσματα από το LCROSS

Στις 13 Νοεμβρίου η NASA θα δώσει στην δημοσιότητα τα πρώτα επιστημονικά αποτελέσματα από την αποστολή LCROSS.
Θα υπάρχει ζωντανή κάλυψη από το NASA TV, και ώρα έναρξης είναι η 17:00GMT (19:00 ώρα Ελλάδας).


Nέες φωτογραφίες τού Ερμή από τον MESSENGER

Image Credits: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory

Αφού πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η τρίτη διέλευση τού MESSENGER από τον Ερμή, έχουμε και τα σχετικά δεδομένα να δημοσιεύονται σιγά σιγά. Κύριος σκοπός όπως ξέρουμε ήταν μια πολύ σημαντική βοήθεια στην διόρθωση της τροχιάς μέσω της βαρυτικής επίδρασης, αλλα πάντοτε έχουμε και το επιστημονικό τμήμα δηλαδή τις παρατηρήσεις.

Νέα τμήματα της επιφάνειας του πλανήτη λοιπόν χαρτογραφήθηκαν, και έτσι έχουμε συνολικά εικόνα του 98% του Ερμή.
Αφού το σκάφος μπει σε τροχιά γύρω από τον Ερμή, θα έχουμε πλέον εικόνα και των πολικών περιοχών, που είναι το μοναδικό τμήμα που ακόμα δεν είδαμε.

Όσο για τις νέες εικόνες, για άλλη μια φορά είχαν ενδιαφέροντες πληροφορίες:

Όπως ένας σχηματισμός που δείχνει ηφαιστειακή δραστηριότητα (1η φωτο), αλλά και τα ίχνη μιας πρόσκρουσης που έχουν μείνει πολύ ευδιάκριτα, σχηματίζοντας έναν διπλό δακτύλιο.


Image Credits: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/
Carnegie Institution of Washington

Ο διπλός δακτύλιος, διαμέτρου ~290 km


Ακόμα πιο εντυπωσιακή ωστόσο είναι η δυναμικότητα της ατμόσφαιράς του, καθώς ανιχνεύτηκαν εποχιακές αλλαγές (στην εξώσφαιρα).
Κάτι που οφείλεται στις αλλαγές της επίδρασης της ηλιακής δραστηριότητας καθώς ο Ερμής αλλάζει τροχιά - και μάς θυμίζει το πόσο ιδιαίτερη θέση έχει έχοντας έτσι και μια εξώσφαιρα από τις πιο δυναμικές στο ηλιακό σύστημα.


It's the End of the World as we know it

Το τραγούδι των R.E.M. λοιπόν ταιριάζει γάντι σε όλα τα φοβερά και τρομερά που ακούμε.
Διάβαζα χθες (στο Spiegel νομίζω) ότι η NASA συνεργάζεται με ιερείς των Maya για να μπορέσουν να εξηγήσουν στους ιθαγενείς ότι δεν χρειάζεται να περιμένουμε την συντέλεια τού κόσμου το 2012.
Πριν χαμογελάσουμε όμως ειρωνικά για το πόσο πίσω είναι εκεί, ας σκεφτούμε ότι έχουν τουλάχιστον το ελαφρυντικό τού (θεωρητικα) κατώτερου μορφωτικού επιπέδου.

Εμείς πάλι στον ανεπτυγμένο κοσμο με το σούπερ μορφωτικό μάς επίπεδο, πόσο έτοιμοι είμαστε να ξαναλατρέψουμε τον Θεό Ήλιο (που θα στείλει μια τρύπα στο όζον), τις Ιερές Αγελάδες (που θα μεγαλώσουν την τρύπα στο όζον) και μην ξεχνάμε το Αγιο Ψίχουλο που τιμωρεί τον LHC.

Δεν λέω ότι είναι κακό να τα εξετάζουμε διεξοδικά (εννοείται).
Δεν λέω επίσης ότι δεν θα δω ταινίες όπως το 2012 - εννοείται ότι θα το δω 2 και 3 φορές και θα το απολαύσω. Όπως βλέπω πάντα παρόμοιες ταινίες, και εκτός από τον ψυχαγωγικό χαρακτήρα, ναι είναι ευκαιρία να διευκρινιστούν θέματα όπως ΝΕΟ κλπ. Έστω και μέσα από την υπερβολή τους.
Αλλά την δεισιδαιμονία εν έτει 2009 δεν μπορώ να την κατανοήσω.
Δεν με ενδιαφέρει να καταδικάσω - κατακεραυνώσω κλπ, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω πώς μπορεί να υπάρχει. Δεν θα το καταλάβω όμως όσα ποστς και να γράψω.

Για τις λεπτομέρειες λοιπόν σχετικά με το 2012, παραπέμπω στη NASA.
Η όποια δική μου συμβολή βρίσκεται στα labels NEO, pha.

Όσο για την άποψή μου, την ξέρετε: είναι για πολλούς λόγους, πρακτικά αδύνατο να εντοπίσουμε εγκαίρως όλα τα αντικείμενα που πλησιάζουν την Γη, όσο ανεπτυγμένο δίκτυο και αν υπάρχει. Που άλλωστε υπάρχει.
Τα αντικείμενα όμως που έρχονται πχ από την Kuiper Belt, είναι ουσιαστικά ένας άγνωστος κόσμος σε μας. Δεν μπορούμε λοιπόν να προβλέψουμε το πότε θα μάς πλησιάσουν - όπως καλή ώρα είχε γίνει πρόσφατα, με τον αστεροειδή που έφτασε πολύ κοντά μας.
Δεν πρόκειται, ας πούμε, για Κομήτες που έχουν μια περιοδικότητα ή έστω προβλέψιμη τροχιά.
Έτσι, από ένα σημείο και μετά πολύ απλά δεν μπορούμε να τα προβλέψουμε όλα ή ακόμα και να τα προβλέψουμε δεν είναι σίγουρο ότι μπορούμε να κάνουμε πολλά.


Με λίγα λόγια: Ενημέρωση, ναι και πολλή. Ψυχαγωγία, επίσης πολλή.
Αλλά αν θέλουμε να ασχοληθούμε με κάτι ζωτικής σημασίας για το μέλλον μας, η ταπεινή μου γνώμη είναι πως προέχει πχ η αντιμετώπιση της κοινής γρίππης, της λειψυδρίας και του αναλφαβητισμού.
Και αφού έγραψα τόσα: ο αναλφηβητισμός είναι ίσως πρωτεύον θέμα γιατί πολύ απλά αν μάθεις 5 γράμματα καταλαβαίνεις ότι μπορείς και οφείλεις να καταπολεμήσεις την λειψυδρία, και όχι να προσεύχεσαι περιμένοντας να σού πέσει ο ουρανός στο κεφάλι.
Γι αυτό άλλωστε και προάγεται τόσο η αγραμματοσύνη.

{Είναι από τις λίγες φορές που σε δεύτερο πλάνο μπαίνει η ουσία και σε πρώτο η δική μου άποψη. Νομίζω ότι μέσα στα 3.5 χρόνια του μπλογκ επιβάλλεται, ενίοτε.}


11 Νοεμβρίου: (Νέος) Κομήτης P/2009 T2 (La Sagra)



Σήμερα ο P/2009 T2 θα βρεθεί στην κοντινότερη απόσταση από την Γη, δηλαδή 0.940 AU.

Ο Κομήτης ανακαλύφθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009, από το Παρατηρητήριο της La Sagra στη Νότιο Ισπανία.
Είναι μάλιστα ο 5ος Κομήτης που ανακαλύπτεται ερασιτεχνικά μέσα στο 2009 και ο 2ος από το La Sagre.

Εδώ μπορείτε να δείτε και την φωτογραφία.


Tuesday, November 10, 2009

Milky Way [& 400 years of telescope]

Τα 400 χρόνια από τότε που ο Γαλιλαίος έστρεψε για πρώτη φορά το τηλεσκόπιο του στον ουρανό, τιμά η NASA, στα πλαίσια του Διεθνούς Έτους Αστρονομίας ΙΥΑ2009.
Έτσι, δίνει σήμερα στην δημοσιότητα μια φωτογραφία της κεντρικής περιοχής τού Milky Way, η οποία είναι σύνθεση από εικόνες από τα μεγάλα τηλεσκόπια Hubble, Spitzer και Chandra.



Όπως φαίνεται καθαρά και στην δεύτερη φωτογραφία, το κόκκινο είναι το υπέρυθρο του Spitzer, το κίτρινο είναι το ορατό φως του Hubble και το μπλε ειναι το Χ-ray του Chandra.
Συνδυάζοντας τις απεικονίσεις στα τρια διαφορετικά μήκη σε μια εικόνα, έχουμε μια πολύ λεπτομερή άποψη της ιδιαίτερα δραστήριας αυτής περιοχής.

Η φωτογραφία θα δημοσιευτεί σήμερα σε 150 μουσεία, παρατηρητήρια, σχολεία και άλλα ιδρύματα σε όλες τις Η.Π.Α.

Περισσότερα για τις φωτογραφίες στο site του Hubble.


Η Σελήνη από το Rosetta

Image: ESA

Rosetta είναι το σκάφος που έχει στείλει η ESA με σκοπό να μελετήσει για πρωτη φορά κομήτη, τον 67/P Churyumov-Gerasimenko (αναμένεται να φτάσει το 2014).
Στην πορεία, πραγματοποιεί διάφορες διορθώσεις στην πορεία του και αυτό γίνεται και με την βοήθεια της βαρυτικής επίδρασης της Γης. Έτσι, στις 3 Νοεμβρίου 2009 ξεκίνησε την (για 3η φορά) προσέγγιση της Γης.

Και με την ευκαιρία, έστειλε και την πρώτη φωτογραφία από την Σελήνη, όπως την αντίκρυσε ο φακός από τα 4.3 εκ. χιλιόμετρα.


Galaxies

Όπως είναι φανερό, τελευταία ενημερώνω αρκετά περισσότερο το μπλογκ.
Έτσι, ανάμεσα σε ειδήσεις και ανακοινώσεις, ευκαιρία για μια εικόνα από το αγαπημένο μου Galaxy Zoo.
(το οποίο πέρασε και την beta φαση, πέρασε και την ανανέωση του site και έχει ήδη προχωρήσει και πάλι, ως προς την ταξινόμηση)


Image: Galaxy Zoo

Ένας από τους γαλαξίες που ταξινόμησα σήμερα λοιπόν (γιατί το φαρμβιλ μπορεί να το βαρεθεί κανείς, το galaxy hunting ποτέ).


Mars Phoenix Lander & Frost

Image Credit: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona


Μιλώντας για τον Άρη, μια λίγο παλιότερη φωτογραφία (Αύγουστος 2009) που δείχνει τον Phoenix Lander καλυμμένο απο παγετό (που προέρχεται βέβαια από CO2).
Ήταν δηλαδή στο διάστημα μετά τον βαρύ αρειανό χειμώνα (στο βόρειο ημισφαίριο) και καθώς ο ήλιος άρχισε να φαίνεται ξανά.
Η πρώτη μέρα της Άνοιξης ήταν η 26η Οκτωβρίου.

Ο σκοπός των φωτογραφιών είναι κυρίως να μελετηθούν οι κλιματικές συνθήκες και οι εποχιακές αλλαγές στον πλανήτη.


Κανάλια στον Άρη

O Mars Reconnaissance Orbiter και η HiRISE της NASA έδωσε στην δημοσιότητα μια νέα εικόνα με κανάλια στον κρατήρα Hale, στον νότο τού Άρη.

Τα κανάλια αυτά, τα οποία συνδέονται με κρατήρες από συγκρούσεις, θεωρούνταν αρχικά μάλλον σπάνια. Ωστόσο, καθώς έχουμε όλο και μεγαλύτερο τμήμα του πλανήτη φωτογραφίζεται, ανακαλύπτονται περισσότεροι κρατήρες με συστήματα καναλιών.

Image Credits: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona


Ο συγκεκριμένος κρατήρας όπως είπαμε είναι ο Hale, με διαστάσεις 125x150χιλιόμετρα, και βρίσκεται περίπου 170 χμ νοτιοανατολικά της τοποθεσίας που βλέπουμε. Τα κανάλια που βλέπουμε φτάνουν εως 250 μέτρα πλάτος.
Πιθανότατα σχηματίστηκαν κατά την πρόσκρουση που προκάλεσε και τον κρατήρα. Η θερμότητα της πρόσκρουσης θα μπορούσε να λιώσει μεγάλες ποσότητες πάγου στο υπέδαφος, δημιουργώντας επιφανειακές ροές που τελικά σχημάτισαν τα κανάλια.

Και, αναλογικά, μεγαλύτερες συγκρούσεις θα μπορούσαν να φέρουν ακόμα περισσότερο νερό στην επιφάνεια.
Κάτι που σημαίνει ότι ένα ζεστό και υγρό κλίμα δεν θα ήταν απαραίτητο τουλάχιστον για την παρουσία των καναλιών.


ESO's GigaGalaxy Zoom

Image Credits: ESO


Και ένα ποστ που θέλω να σηκώσω εδώ και καιρό - με τις ευχαριστίες μου στον καλό φίλο/η του μπλογκ, που μαζί με το ευγενικό σχόλιο άφησε και το σχετικό λινκ.

Παραπομπή λοιπόν στο GigaGalaxy Zoom τού γνωστού μας ESO και για να χρησιμοποιήσω την δική τους περιγραφή:
The GigaGalaxy Zoom project thus illustrates the vision of IYA2009, which is to help people rediscover their place in the Universe through the day- and night-time sky.

Όσο για φωτογραφία, επέλεξα -τι άλλο- τα Μαγγελανικά Νέφη. Τους νάνους γαλαξίες της γειτονιάς μας, που είναι ορατά από τα νότια πλάτη. Είναι δε τα πιο απομακρυσμένα αντικείμενα, ορατά από την Γη δια γυμνού οφθαλμού.
Στο site μπορείτε να ζουμάρετε κατά βούληση, για ακόμα καλύτερη ανάλυση.


Monday, November 09, 2009

Νεαρό, χαοτικό πλανητικό σύστημα από το Spitzer.

Μια εικόνα ενός πλανητικού συστήματος από το Spitzer, που κατά κάποιον τρόπο θυμίζει τις αρχές του δικού μας Ηλιακού συστήματος.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο εντόπισε σχηματισμό πλανητικού συστήματος γύρω από νεαρό (γνωστό ήδη) άστρο.
Οι νεαροί πλανήτες περιφέρονται γύρω από το άστρο, και με την επίδραση τους σε μικρότερα σώματα (όπως κομήτες) τα οδηγούν σε μεταξύ τους συγκρούσεις

Το άστρο είναι το HR 8799, το οποίο ήταν το ένα από τα δυο άστρα που μάς απασχόλησαν πριν έναν χρόνο, όταν είχαμε εικόνα εξωπλανήτη για πρώτη φορά (το άλλο ήταν ο Fomalhaut).

Καθώς το HR 8799 είναι αρκετά πιο μακρυά, ήταν μεγάλη η έκπληξη όταν το Spitzer κατάφερε να απεικονίσει τον δίσκο σκόνης που περιβάλει το άστρο.

Image Credits: NASA/JPL-Caltech/Univ. of Ariz.
Το νέφος σκόνης γύρω από το HR 8799


Μάλιστα, θεωρείται ότι οι τρεις πλανήτες δεν έχουν λάβει ακόμα τις τελικές τους τροχιές, οπότε αναμένονται ακόμα περισσότερες συγκρούσεις και διαταραχές.
Πρόκειται με λίγα λόγια για μια φάση όπου το σύστημα είναι ιδιαίτερα ενεργό.
Κάτι που θυμίζει την τελευταία φάση πριν την σταθεροποίηση του Κρόνου και του Δία, όταν προκλήθηκε κινητικότητα των κομητών με επιπτώσεις και στην Γη - πολλοί θεωρούν ότι έτσι κάπως δημιουργήθηκε και το νερό στην Γη.


Παράταση για τον CoRoT ως το 2013

Η αποστολή CoRoT που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο τού 2006, πήρε παράταση για άλλα 3 χρόνια (ως το 2013), και αυτό χάρη στα εκπληκτικά αποτελέσματα που έχει δώσει.

Ο δορυφόρος της Γαλλίας - που συνεργάστηκε με χώρες όπως Αυστρία/ Γερμανία/ Βραζιλία και φυσικά την ESA- έχει δυο αντικείμενα:
την έρευνα για εξωπλανήτες αλλά και την μελέτη της εσωτερικής δομής των άστρων.
(*CoRoT = Convection, Rotation & planetary Transits)

Θυμόμαστε τον εξωπλανήτη CoRoT-7b με την ιδιαίτερα μικρή περίοδο περιστροφής 20 ωρών γύρω από το άστρο του.
Ένα άλλο ενδιαφέρον αποτέλεσμα της αποστολής όμως είναι ότι οι περισσότεροι αστέρες έχουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα από ό,τι πιστεύεται.
Με την συνέχεια της αποστολής ελπίζεται να εντοπισθούν και νέοι τύποι αστέρων.


Sunday, November 08, 2009

Νέες μετρήσεις που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη Σκοτεινής Ύλης

Η είδηση -που εκτός από τις ανακοινώσεις δεν πρόλαβα να διαβάσω περισσότερα- είναι η εξής:

Φαίνεται να επιβεβαιώνεται το γνωστό κοσμολογικό μοντέλο με την ύπαρξη σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας, που αποτελεί κατά 95% το σύνολο της ύλης.

Αυτό έγινε με μετρήσεις της πολικότητας τού CMB, με ένα τηλεσκοπιο που βρίσκεται στην Ανταρκτική, το QUaD [QUEST at DASI, όπου QUEST: Q U Extragalactic Sub-mm Telescope].


QUaD - Image: Wikimedia Commons


Οι μετρήσεις έδωσαν στους επιστήμονες μια εικόνα του πού υπήρχε ύλη γύρω στα 400,000 μόλις χρόνια από την αρχή. Και η εικόνα αυτή με λίγα λόγια οδηγεί στην γνωστή αναλογία ορατης/σκοτεινης ύλης στο Σύμπαν μας.

*CMB=cosmic microwave background

Εδώ λοιπόν βρίσκεται η σχετική ανακοίνωση, όσο για την δημοσίευση στο συνδρομητικό The Astrophysical Journal, εδώ η περίληψη.


Sunspots

Μετά την ηλιακή κηλίδα 1029, είχαμε την εμφάνιση της 1030 η οποία πλέον εξαφανίστηκε και αυτή.
Έτσι, η δραστηριότητα τού Ήλιου κατά τον 24ο κύκλο συνεχίζεται, έστω και όχι ιδιαίτερα έντονη.


*Όπως θα δείτε και στο sidebar, αντικατέστησα την εικόνα με το ΕΙΤ 171, μια που τις τελευταίες μέρες υπήρχαν κάποια προβλήματα με την άλλη εικόνα από το ΕΙΤ 195 - μόνο ως προς την ανανέωση της εικόνας, τα όργανα λειτουργούν όλα κανονικά.


MAVEN: Αναζητώντας την χαμένη ατμόσφαιρα τού Άρη

Ο γειτονικός μας Άρης είναι πάντα από τα θέματα ξεχωριστού ενδιαφέροντος.
Ειδικά ως προς το πόσο όμοιος θα μπορούσε να είναι με την Γη, και όμως πόσο διαφορετικός είναι τελικά.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι και το τοπίο του είναι παντού διαφορετικό από το δικό μας, κάθε άλλο - κάτι που άλλωστε είναι γνωστό.




Earth or Mars? Earth Image Credit & Copyright: Filipe Alves;
Mars Image Credit: Mars Exploration Rover Mission, JPL, NASA
*Η φωτογραφία από παλιότερο ποστ, με τοπία:
από τον λόφο Husband Hill στον Άρη, και από Έρημο στο Μαρόκκο.


Πίσω λοιπόν στα ψιλά γράμματα όπου είναι ταγμένο το μπλογκ, η περίληψη ξανά:

Ο Άρης κάποτε (=4 δισ χρόνια πριν, "λίγο" δηλαδή αφού σχηματίστηκε το Ηλιακό Σύστημα) είχε νερό σε υγρή μορφή, στην επιφάνεια, ενώ διέθετε και ατμόσφαιρα. Η ατμόσφαιρα αυτή ωστόσο, μέσα απο κάποια άγνωστη σε μας διαδικασία, χάθηκε σιγά σιγά.
Έτσι, το CO2 που περιείχε, ένα δηλαδή από τα αέρια του θερμοκηπίου, δεν υπήρχε πια ώστε να βοηθάει στην διατήρηση της θερμοκρασίας αλλά και του νερού σε υγρή μορφή.
Πιθανές απαντήσεις έχουν δοθεί, όπως πρόσκρουση αστεροειδή ή διάβρωση από τους ηλιακούς ανέμους. Τελικά όμως δεν έχουμε καταλήξει σε ακριβή απάντηση.


Γι αυτό και η NASA σχεδιάζει αποστολή με στόχο να ερευνηθεί αυτή η ερώτηση.
Ο δορυφόρος MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) θα περιφέρεται σε ελλειπτική τροχιά ύψους 125 εως 6000 km από την επιφάνεια τού Άρη - η μεγάλη διακύμανση τού ύψους αποσκοπεί στην πιο λεπτομερή μελέτη της ατμόσφαιρας.
Η αποστολή προγραμματίζεται για το 2013 και η τροχιά θα έχει διάρκεια ενός γήινου έτους.

Την ίδια ώρα πάντως, υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον και για την πρόγνωση του καιρού στον Άρη. Ακόμα και με αυτήν την σχεδόν ανύπαρκτη ατμόσφαιρα, ξέρουμε ότι έχουμε στοιχειώδη καιρικά φαινόμενα όπως χιονοπτώσεις ή ανεμοστρόβιλους. Κάτι με άμεσες επιπτώσεις στα οχήματα που βρίσκονται ηδη εκεί αλλά και τις μελλοντικές αποστολές. Είναι λοιπόν και αυτό ένα από τα αντικείμενα προσεχούς project της NASA.

Και τελικά, όταν η ίδια η Γη μας μάς είναι ακόμα τόσο άγνωστη, είναι αναμενόμενο να έχουμε περισσότερα ερωτηματικά για τους άλλους πλανήτες.

/*Ο τίτλος είναι προφανώς υπερβολικός, ποιητική αδεία.


2010

Εν έτει 2010 μ.Χ., το μάννα εξ ουρανού μεταφράζεται σε "ψίχουλο στον LHC".


Πολύ κοντινή διέλευση αστεροειδή

Έχω αρχίσει πια να το σκέφτομαι 2 και 3 φορές πριν σηκώσω παρόμοιο ποστ με τέτοιο τίτλο, αλλά τελικά νικάει το μπλογκ:

Στις 6 Νοεμβρίου 2009 και ώρα 21:30GMT, ο 2009VA πέρασε σε απόσταση 14,000 χλμ από την επιφάνεια της Γης.



Αυτό σημαίνει ότι ήταν πολυ κοντά στην Clarke Belt της γεωσύγχρονης τροχιάς.
Με διάμετρο περίπου 6 μέτρα, αν τελικά μας συναντούσε θα κατέληγε σε μια εντυπωσιακή fireball.
O (apollo) 2009 VA εντοπίστηκε περίπου 15 ώρες πριν την κοντινότερη προσέγγιση.


Saturday, November 07, 2009

Carl Sagan Day - Live Stream

"We are one species. We are the star stuff harvesting star light."
--Carl Sagan.

Λίγο τελευταία στιγμή αλλά για όποιον προλάβει, μπορεί να δει ζωντανά το σχετικό αφιέρωμα εδώ (αλλιώς φαντάζομαι μπορεί να το δει αργότερα).

* Carl Sagan Day

* Live Stream


Friday, November 06, 2009

Ο Εγκέλαδος από το Cassini





*Και άλλες φωτογραφίες από την διέλευση της 2ας Νοεμβρίου (από απόσταση 10,000χλμ)
Image Credits: NASA/JPL/Space Science Institute


Τα δεδομένα τού KAGUYA (SELENE) στην δημοσιότητα

Η ιαπωνική αποστολή KAGUYA (SELENE) μάς απασχόλησε πολλές φορές τελευταία, με δημοφιλέστερο ίσως όλων το περίφημο βίντεο (το οποίο βρίσκω την ευκαιρία να ξαναανεβάσω).



Το σκάφος όπως ξέρουμε προσέκρουσε στην επιφάνεια της Σελήνης τον Ιούνιο, τα δεδομένα ωστόσο φυσικά έμειναν και μάλιστα δόθηκαν πρόσφατα στην δημοσιότητα από την ιαπωνική JAXA.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το (freeware) software που επιτρέπει την παρουσίαση των δεδομένων με βοήθεια ενός τρισδιάστατου γεωγραφικού πληροφοριακού συστήματος, μέσω Διαδικτύου (οκ - μού θυμίζει βαρύγδουπες ανακοινώσεις ή κάτι τέτοιο, 3D WebGIS πιο απλά).
Το μόνο κακό είναι ότι το σχετικό πρόγραμμα ακόμα υπάρχει μόνο στην ιαπωνική έκδοση, αλλά μέχρι τα τέλη του μήνα αναμένεται και η αγγλική.

Προς το παρόν, τα λινκς στην JAXA.


Ατμόσφαιρα από άνθρακα σε αστέρα νετρονίων (από το Chandra)

Image Credit: X-ray: NASA/CXC/Southampton/W. Ho et al.;
Illustration: NASA/CXC/M.Weiss



To Chandra της NASA ανακάλυψε στοιχεία για την ύπαρξη ενός λεπτού στρώματος άνθρακα γύρω από αστέρα νετρονίων, στο κατάλοιπο supernova Cas A(Cassiopeia A).
Πρόκειται βέβαια για ένα πολύ γνωστό μας αντικείμενο, όπως γνωστός είναι και ο αστέρας στο κέντρο του.
Έτσι λοιπόν μπορεί να εξηγηθεί η απουσία παλμων ακτινών-χ, κάτι που ταιριάζει με το μοντέλο του άνθρακα.

(Αυτό που ανακάλυψε το Chandra παλιότερα, είναι μια πηγή ακτινών-χ στο κέντρο τού κατάλοιπου. Με εφαρμογή λοιπόν του μοντέλου αυτού εξηγείται η φαινομενική απουσία δραστηριότητας.)


Thursday, November 05, 2009

An Ocean is born (in Africa)

(Ήταν φυσικά αδύνατο να μην παραφράσω τον τίτλο του προηγούμενου ποστ)
Με δυο λόγια, ένα ρήγμα 60χλμ έχει δημιουργηθεί στην Αφρική, στην έρημο Afar στην Αιθιοπία.
Το ενδιαφέρον: Επιβεβαιώθηκε ότι οι ηφαιστειακές διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη κάτω από το ρήγμα, είναι όμοιες με αυτές στους βυθούς των ωκεανών.



Image Credits: University of Rochester


Είναι αξιοσημείωτο ότι το ρήγμα δεν σχηματίστηκε μετα από μακροχρόνια δραστηριότητα αλλά μέσα σε λίγες μόλις μέρες, και με αρχή την έκρηξη του ηφαιστείου Dabbahu στο ένα άκρο τού ρήγματος.
Η επανάληψη αυτής της διαδικασίας θεωρείται πιθανό να οδηγήσει στην δημιουργία μιας θάλασσας.

Βέβαια, ο σχηματισμός τελικά ενός ωκεανού -αν πραγματοποιηθεί- θα χρειαστεί κάτι εκατομμύρια χρόνια.

*Η ανακοίνωση του Rochester και η περίληψη στο GRL.

Τέλος, παρόμοια διαδικασία έχουμε το τελευταίο διάστημα και στην Ερυθρά Θάλασσα.


A Star is born (in M83)



Για μια ακόμα φορά μπορούμε να θαυμάσουμε τα αποτελέσματα της τελευταίας αποστολής επιδιόρθωσης του Hubble (Servicing Mission 4):

Η Wide Field Camera 3 (WFC3) κατέγραψε την δραστηριότητα σχηματισμού άστρων στον Μ83.
Πρόκειται για έναν κοντινό μας σπειροειδή γαλαξία, και το πόσο έντονη είναι η δραστηριότητα φαίνεται στην φωτογραφία.

Έχουμε λοιπόν αστρικά σμήνη (που αποτελούνται από νεαρά άστρα) αλλά και μεμονωμένους μπλε ή κόκκινους υπεργίγαντες. Οι διαφορετικές ηλικίες των άστρων βοηθούν στην κατανόηση της εξέλιξης του Μ83, και της διαδικασίας σχηματισμού των άστρων σε αυτόν.

*Στην φωτογραφία, βλέπουμε σε παράθεση και την αντίστοιχη φωτογραφία τού WFI(ESO).


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.