Monday, August 31, 2009

Τρίτωνας

Η επιφάνεια τού Τρίτωνα σε μια φωτογραφία που δημοσιεύτηκε μεν πρόσφατα, προέρχεται όμως από 20 χρόνια νωρίτερα - όταν δηλαδή το Voyager 2 περνούσε κοντά από τον δορυφόρο τού Ποσειδώνα, τον Αύγουστο τού 1989.


Image Credits:NASA/JPL/Universities Space Research Association/
Lunar & Planetary Institute


Η άποψη που βλέπουμε προέρχεται από σύνθεση τοπογραφικών χαρτών, από εικόνες τού σκάφους.
Το ανάγλυφο της επιφάνειας οφείλεται σε παραμορφώσεις του πάγου που σκεπάζει τον φλοιό και δείχνει ηφαιστειακή δραστηριότητα, η οποία μάλιστα θα μπορούσε να εξακολουθεί και σήμερα.
Οι σχηματισμοί φτάνουν μερικά χιλιόμετρα πλάτος και λίγες εκατοντάδες μέτρα σε ύψος.

Ο Τρίτωνας ήταν το τελευταίο στερεο σώμα που συνάντησε το Voyager2 στο μοναδικό ταξίδι του στο εξώτερο ηλιακό σύστημα.

*Για το (πάνω από 30ετές πια) ταξίδι των Voyager, περισσότερα στο σχετικό label.


Sunday, August 30, 2009

SunDay

Image Credits: SOHO/EIT 304

Η καθιερωμένη πια κυριακάτικη εικόνα τού Ήλιου, σε σχεδόν real time, από το SOHO και το ΕΙΤ 304 (304A).

Και από το EIT195:

Image Credits: SOHO



Φτάσαμε λοιπόν αισίως στην τελευταία Κυριακή τού φετεινού Καλοκαιριού, και το μόνο που δεν έχει αλλάξει τους τελευταίους δυο μήνες είναι η παντελής απουσία ηλιακών κηλίδων.


Image Credits: SOHO/MDI



Αυτό που είναι εμφανές ωστόσο είναι οι ηλιακές εκλάμψεις, μια από τις οποίες βλέπουμε παρακάτω σε δυο εκδοχές:
Από το STEREO Behind (αριστερά) και Ahead (δεξιά).
Στις 24 Αυγούστου 2009, τα δίδυμα σκάφη STEREO που παρατηρούν τον Ήλιο μας, απεικόνισαν μια ηλιακή έκλαμψη δίνοντάς μας το καθένα την δική του εκδοχή του φαινομένου.


Image Credits: SOHO/STEREO

Εκτός από το καθαρά επιστημονικό ενδιαφέρον, είναι και μια πολύ σαφής απεικόνιση του
"η πραγματικότητα έχει πολλές όψεις".


Η επίδραση τού Ηλιακού Κύκλου στις καιρικές συνθήκες.

Κυριακή συνήθως ασχολούμαι με τον Ήλιο και τα του Ηλιακού Κύκλου, οπότε η στιγμή είναι η κατάλληλη για το παρακάτω θέμα.
Μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη ομάδας επιστημόνων τού NCAR (National Center for Atmospheric Research) δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος τού Science, σε σχέση με το πώς ο Ήλιος επιδρά στις καιρικές συνθήκες.
Μια σχέση που είναι γνωστή από καιρό, χωρίς όμως να γνωρίζουμε την ακριβή διαδικασία.


Illustration Credit: UCAR

Έτσι, με την χρήση δεδομένων ενός αιώνα και κάτι, και με την βοήθεια τριών μοντέλων Η/Υ. αντιμετωπίστηκε ένα από τα δύσκολα ερωτήματα της Μετεωρολογίας:
Αν η συνολική ενέργεια που φτάνει από τον Ήλιο στην Γη μεταβληθεί κατά μόνο 0.1% κατά την διάρκεια του 11ετούς κύκλου, πώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στα καιρικά φαινόμενα, σε παγκόσμια κλίμακα.

Φαίνεται λοιπό ότι, κατά το ηλιακό μέγιστο, χημικά στην Στρατόσφαιρα αλλά και οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον Ειρηνικό Ωκεανό, αντιδρούν έτσι ώστε να ενισχύεται η επίδραση του Ήλιου στην κίνηση τού αέρα.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένταση των ανέμων, της βροχόπτωσης, της ύπαρξης νεφώσεων πάνω από τροπικές και υποτροπικές περιοχές κλπ.

Σε κάθε περίπτωση, μιλάμε για "καθολική κλίμακα", ωστόσο πάντα αναφερόμενοι σε τοπικά φαινόμενα.
Ακριβέστερα, την δημιουργία "μοτίβων" (patterns), περιοδικών δηλαδή τοπικών φαινομένων, όπως πχ οι μουσώνες στην Ινδία ή οι βροχοπτώσεις στον Ειρηνικό.

Τα συμπεράσματα λοιπόν αυτά είναι εξαιρετικά πολύτιμα στην κατεύθυνση της κατανόησης και πρόγνωσης τέτοιων φαινομέων.
Η έρευνα πραγματοποιείται υπό την αιγίδα τού NSF, από διεθνή ομάδα επιστημόνων.

*H σχετική περίληψη στο Science (το full text, όπως πάντα, ισχύει μόνο για τους συνδρομητές.)
* NSF Press Release


Χάθηκε η επαφή με το Chandrayaan-1

Μόλις προχθές βλέπαμε τα εξαιρετικά αποτελέσματα της συνεργασίας του Chandrayaan-1 με το LCROSS. Δυστυχώς όμως από το πρωί της 29ης Αυγούστου, η επικοινωνία του Ινδικού δορυφόρου με την Γη έχει διακοπεί.Αυτήν την στιγμή, η αποστολή σήματος από και προς το σκάφος είναι αδύνατη.
Αυτό έγινε εντελώς ξαφνικά κι ενώ μέχρι τότε και τα 11 επιστημονικά του όργανα έδιναν κανονικές ενδείξεις.
Από τον ISRO πάντως δήλωσαν πως θα εξετάσουν πρώτα όλες τις τελευταίες ενδείξεις που είχαν, πριν ανακοινώσουν την οριστική λήξη της αποστολής.

Η αποστολή τού Chandrayaan-1 ξεκίνησε πριν περίπου έναν χρόνο, στις 22 Οκτωβρίου 2008. Ο σχεδιασμός ήταν για δύο χρόνια, ωστόσο ήδη μέσα στο διάστημα αυτό ολοκληρώθηκε το 95% των παρατηρήσεων και πειραμάτων που ήταν προγραμματισμένα.
Υπάρχουν ανεπισήμως αναφορές σε πιθανά προβλήματα με τα επίπεδα ενέργειας.
Για τα επίσημα όμως συμπεράσματα θα πρέπει ακόμα να περιμένουμε.


Saturday, August 29, 2009

Nearing F

Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Ένα από τα αγαπημένα μου θέματα: ο Προμηθέας και οι παραμορφώσεις που δημιουργούνται στους δακτυλίους.

Ο Προμηθέας, με διάμετρο 86χλμ, περιφέρεται στην περιοχή γνωστή ώς Roche Division, μεταξύ των δακτυλίων Α και F. Καθώς λοιπόν διέρχεται από τον δακτύλιο, έλκει υλικό και δημιουργεί αυτούς τους (θεαματικούς) σχηματισμούς.
Στην φωτογραφία φαίνεται και ο Άτλας, με διάμετρο 30χλμ (ο μικρότερος δορυφόρος, κάτω και αριστερά τού Προμηθέα).
Οι υπόλοιπες κουκκίδες είναι άστρα στό βάθος (δηλαδή σε αρκετά μεγάλη απόσταση, όπου το αρκετά σημαίνει πολύ μακριά από εμάς:)

Περισσότερα για τον Προμηθέα (το ένα από τα "shepherd moons" τού δακτυλίου F, μαζί με την Πανδώρα) σε παλιότερα ποστς.
*Και για μια ακόμα φορά κατάλαβα πως όσα labels και να βάλω, είναι τελικά λίγα!


Εκτοξεύτηκε το Discovery

Επιτυχής η τρίτη προσπάθεια, και για όποιον δεν το είδε (ήταν σήμερα το πρωί), το βίντεο με την νυχτερινή εκτόξευση τού διαστημικού λεωφορείου.

Η STS-128 επιτέλους ξεκίνησε, λοιπόν.


Friday, August 28, 2009

Earth & Moon from LCROSS


Image Credits: NASA/Ames

Ο δορυφόρος LCROSS μάς εντυπωσιάζει για ακόμα μια φορά:
Το σύμπλεγμα Γης - Σελήνης, σε λήψεις που έγιναν για την ευθυγράμμιση τών διαφόρων οργάνων.
Η λήψη έγινε στις 17 Αυγούστου 2009, από τα 520,000 χλμ από την Γη.
Οι μπλε και κόκκινες κουκκίδες είναι "θόρυβος" από την κοσμική ακτινοβολία.


Too Close

Ανάμεσα στους τόσους εξωπλανήτες που πλέον γνωρίζουμε, αυτός ο Hot Jupiter ("Καυτός Δίας") έχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα:

Ο WASP-18b κινείται υπερβολικά κοντά στο άστρο του, τόσο ώστε η βαρυτική επίδραση να τον οδηγήσει τελικά σε συντριβή πάνω σε αυτό.

Ο πλανήτης βρίσκεται μόλις 330 έτη φωτός μακρυά μας, και διαγράφει μία πλήρη τροχιά γύρω από το άστρο του σε 0.92 γήινες μέρες - απέχοντας μόλις περίπου 3 εκ χιλιόμετρα ή 0.02 AU (σε "πρακτική αριθμητική": 2% ή 1/50 της απόστασης Γης-Ήλιου).
Έχοντας επιπλέον μια μάζα 10πλάσια αυτής τού Δία, παίρνουμε μια ιδέα των παλιροϊκών δυνάμεων που αναπτύσσονται.

Αν λοιπόν το άστρο του έχει την (αναμενόμενη) ενέργεια, ο πλανήτης θα οδηγηθεί σε μια σπειροειδή προσέγγιση ώσπου τελικά θα προσκρούσει στην επιφάνεια τού άστρου.
Υπάρχει ωστόσο και η πιθανότητα το άστρο να έχει τελικά αρκετά λιγότερη ενέργεια.
Έτσι κι αλλιώς, (για να συμπληρώσω και το ταπεινό μου σχόλιο), δεν θα είναι η πρώτη φορά που βρισκόμαστε προ εκπλήξεων, προσπαθώντας να ανιχνεύσουμε πόσα από όσα θεωρούμε βεβαιότητες ισχύουν και μερικά έτη φωτός πιο πέρα.


*Το όνομα τού άστρου, Wasp18, οφείλεται στην επιστημονική ομάδα που το ανακάλυψε:
Wide Angle Search for Planets

**Η περίληψη της σχετικής δημοσίευσης τού Nature.


Thursday, August 27, 2009

Trifid Nebula by ESO

Image Credits: ESO


Το Trifid Nebula, σε μια εντυπωσιακή απεικόνιση μεσω τού MPG/ESO 2.2-m στο παρατηρητήριο La Silla στην Χιλή, τού ESO.
Πρόκειται για μια περιοχή όπου παράγεται μεγάλος αριθμός άστρων και αποτελεί έναν σπάνιο συνδυασμό τριών τύπων νεφελωμάτων.
Βλέπουμε λοιπόν στο κέντρο τα νέφη σκόνης η οποία θερμαίνεται από τα νεογέννητα άστρα. Οι λωρίδες που το διασταυρώνουν μεταφέρουν υπολείμματα γέννησης άστρων (που όμως στην συνέχεια δίνουν και πάλι άστρα).
Ενώ η μπλε περιοχή πάνω αριστερά το αέριο αντανακλά το φως των άστρων.

Το νεφέλωμα είναι αλλιώς γνωστό ώς NGC 6514 and Messier 20, τον οποίο αριθμό είχε αποδώσει ο Charles Messier που το είχε παρατηρήσει πρώτος, τον Ιούνιο του 1764.
Οι λεπτομέρειες για την τριαδική του αυτή διαίρεση, έγιναν γνωστές 60 χρόνια αργότερα όταν το παρατήρησε και ο John Herschel.


Discovery: TGIF

Image: AP


Μετά τους κεραυνούς (1η αναβολή), ήρθε η χαλασμένη βαλβίδα (και η 2η αναβολή).
Για άλλη μια φορά λοιπόν καθυστερήσεις και προβλήματα της τελευταίας στιγμής για το διαστημικό λεωφορείο.
Η βαλβίδα όμως πλέον λειτουργεί κανονικά, και έτσι για το πρωί της Παρασκευής (04:00 GMT/ 07:00 ώρα Ελλάδος) είναι προγραμματισμένη η τρίτη απόπειρα εκτόξευσης τού Discovery.
Για όποιον θέλει να το παρακολουθήσει, όπως πάντα στο NASA TV.


Dusty

Παρά το ποιητικό του τίτλου, η είδηση δεν είναι ευχάριστη: ενώ οι προσπάθειες για την απελευθέρωση τού Spirit συνεχίζονται, μια ανεμοθύελλα χτύπησε τον Άρη και -ακριβώς- την περιοχή που βρίσκεται το όχημα.
Αυτό μάλιστα ενώ στη NASA ήταν έτοιμοι να κάνουν και την πρώτη πραγματική δοκιμή στον Άρη - μια που μέχρι τώρα όλα τα πειράματα έγιναν εδώ στην Γη και στο προσομοιωμένο περιβάλλον.

Μένει να ελπίσουμε ότι οι φημισμένοι άνεμοι τού Άρη θα επιτελέσουν το έργο τους για μια ακόμα φορά, καθαρίζοντας τα οχήματα από την σκόνη και βοηθώντας έτσι τα ηλιακά τους πάνελ να συλλέξουν ενέργεια. Τουλάχιστον για το Spirit, το οποίο προφανώς χρειάζεται αρκετή ενέργεια ώστε να εκτελέσει τις απαραίτητες μανούβρες.


O Mars Reconnaissance Orbiter σε safe mode

O Mars Reconnaissance Orbiter έθεσε εαυτόν αυτόματα σε safe mode την Τετάρτη το πρωί, για 4η φορά φέτος. Οι επιστήμονες δεν έχουν μπορέσει ακόμα να βρουν τον λόγο αυτής της αυτόματης "χειμερίας νάρκης", οπότε το μόνο που μένει να κάνουμε είναι να περιμένουμε.

Το θετικό είναι ότι η επικοινωνία με την Γη διατηρείται, ενώ αυτό που σταματάει είναι οι υπόλοιπες δραστηριότητες και παρατηρησεις.


Tuesday, August 25, 2009

Darklands

Image Credits:ISRO/NASA/JHUAPL/LPI
Μωσαϊκό από εικόνες τού Mini-SAR, από την βόρεια πολική περιοχή

Είναι γνωστό ότι δεν είμαι τού dark και προτιμώ το φως. Ωστόσο εκτός από την αλήθεια, υπάρχει και πολύ σκοτάδι εκεί έξω. Επιπλέον, οι αναφορές στην περιβόητη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης ήταν πάντα γοητευτικές ως θέμα Έκθεσης.
[Πιθανότατα κατάλοιπο στο συλλογικό υποσυνείδητο τού γνωστού άλμπουμ των Floyd - σκοτεινό χιούμορ, φυσικά..Και βέβαια είναι far και όχι dark side.]


Image Credits: NASA/GSFC/Arizona State University
Κρατήρας Erlanger (87 N, 28.6 E; διάμετρος 10km)

Λοιπόν, κάτι που είναι σίγουρα σκοτεινό και το βλέπουμε στην φωτογραφία είναι ο κρατήρας Erlanger. Στον πυθμένα τού οποίου δεν φτάνει το φως ποτέ, λόγω της θέσης του κοντά στον Βόρειο Πόλο, όπου το φως τού Ήλιου δεν μπορεί να φτάσει - ως τον πυθμένα πάντα.
[εξαιτίας της πολύ μικρής κλίσης τού άξονα περιστροφής της Σελήνης]

Όπως ίσως θυμόμαστε τώρα,η αποστολή των LCROSS/LRO είναι ακριβώς να ανιχνεύσει την ύπαρξη πάγου στην Σελήνη, και πιο συγκεκριμένα στον πυθμένα τέτοιων "μονίμως σκοτεινών" κρατήρων.

Έτσι, στις 20 Αυγούστου, το LRO βρέθηκε σε απόσταση 30 χλμ από το ινδικό Chandrayaan-1. Στην συνέχεια, και οι δυο δορυφόροι έστρεψαν ταυτόχρονα τα ραντάρ τους προς τον κρατήρα Erlanger. [ Bistatic Radar Experiment]
Και κατόρθωσαν έτσι να μάς δώσουν αυτές τις εντυπωσιακές εικόνες.


3D χάρτης της αγωγιμότητας τού φλοιού

Image Credits: Anna Kelbert


Ο πρώτος τρισδιάστατος χάρτης που απεικονίζει την ηλεκτρική αγωγιμότητα τού φλοιού της Γης, σε παγκόσμια κλίμακα. Θεωρείται πως αυξημένη αγωγιμότητα μπορεί να υποδεικνύει παρουσία νερού σε μεγάλος βάθος κάτω από την επιφάνεια. Οπότε γίνεται ακόμα πιο προφανής η σπουδαιότητα του χάρτη.

*Για μεγαλύτερη ανάλυση της εικόνας και λεπτομέρειες, στην δημοσίευση τού NSF.


Wednesday, August 19, 2009

Quiet

Για 40η ημέρα, δεν παρατηρείται καμμιά κηλίδα στον Ήλιο. Στην παρακάτω φωτογραφία πάντως σε 3-D, αυτό που ξεχωρίζει είναι η τρύπα στην κορώνα [την οποία έχουμε ξαναδεί].

Η φωτογραφία είναι από τις 7 Αυγούστου, και κατασκευάστηκε με συνδυασμό αρκετών λήψεων τού STEREO Ahead εκείνη την ημέρα.


Image: SOHO/ STEREO A


Η τρύπα αυτή δηλώνει και την ύπαρξη ηλιακού ανέμου, ο οποίος ίσως να δώσει μικρή γεωμαγνητική καταιγίδα, σε υψηλά πλάτη.


Tuesday, August 18, 2009

Sol 2000 για το Spirit

Image Credits: NASA/JPL

Σήμερα είναι η 2000η sol, δηλαδή αρειανή μέρα, για το Spirit. Μια αρειανή ηλιακή μέρα ισοδυναμεί με 24 ώρες και 40 λεπτά περίπου, ενώ η ημέρα προσεδάφισης ήταν η sol 1 ή 4 Ιανουαρίου 2004.
3 εβδομάδες αργότερα, προσεδαφίστηκε και το "δίδυμό" του Opportunity για μια αποστολή που είχε αρχικά σχεδιασμό 90sols και 5 χρόνια μετά συνεχίζει ακόμα.

Βέβαια, αυτήν τη στιγμή το Spirit όπως ξέρουμε είναι καθηλωμένο στον κρατήρα Gusev, από όπου και οι φωτογραφίες.
Εδώ στην Γη πάντως οι προσπάθειες για την απελευθέρωσή του συνεχίζονται, με δοκιμές σε συνθήκες προσομοίωσης.

Τι άλλο μένει λοιπόν από το να ευχηθούμε και εμείς Free Spirit!

Image Credits: NASA/JPL


Αμινοξέα στην ουρά κομήτη

Και, στα γρήγορα, κάτι ιδιαίτερα εντυπωσιακό: για πρώτη φορά ανιχνεύτηκαν με βεβαιότητα αμινοξέα στην σκόνη της ουράς ενός κομήτη.
Ο εντοπισμός έγινε στο δείγμα που είχε συλλέξει το Stardust από τον Wild 2τον Ιανουάριο του 2004 (και έφερε στην Γη το 2006).

Συγκεκριμένα, ανιχνεύτηκε η γλυκίνη [glycine - NH2CH2COOH].
Eτσι, υπάρχει ένα ισχυρό στοιχείο υπέρ της θεωρίας ότι κάποια από τα συστατικά της ζωής βρίσκονται ακόμα φυλαγμένα στους κομήτες και αστεροειδείς.


Australian Students Twitter Parkes Telescope Takeover

Μια ακόμα ενδιαφέρουσα είδηση από την Αυστραλία - κι επειδή, όπως ίσως καταλάβατε, είμαι κι εγώ περίπου σε διάθεση διακοπών, βάζω μόνο το λινκ.

Από το αξιόλογο Auspacific Media Group:

By Rich Bowden

In what is believed to be a world first, Australian students have recorded their takeover of a major Australian telescope using the Internet and have employed micro-blogging social networking site Twitter to monitor their observations.


Monday, August 17, 2009

Hello from Earth - Postcards to Space

Hey, wait a minute mr. Postman έλεγαν οι Beatles, και μέσα σε 50 χρόνια φτάσαμε στο σημείο να διαβάζουμε tweets από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Ήρθε φαίνεται η ώρα να πάμε και στο επόμενο βήμα:
Το περιοδικό COSMOS στην Αυστραλία, με αφορμή την National Science Week της Αυστραλίας αλλά και το Διεθνές Έτος Αστρονομίας (IYΑ) δίνει στο κοινό την ευκαιρία να στείλει μηνύματα στο Διάστημα.
Μάλλον: όχι στο Διάστημα, αλλά σε έναν εξωπλανήτη, τον Gliese 581d.

Τον οποίο οι περισσότεροι θα θυμάστε καθώς το σύστημα τού Gliese είχε γίνει ιδιαίτερα γνωστό, όταν θεωρήθηκε ότι μπορεί να επιτρέπει την ύπαρξη ζωής - ειδικά με τον Gliese 581c, αν και στην συνέχεια ο συγκεκριμένος πλανήτης αποδείχθηκε μάλλον αφιλόξενος για την ζωή όπως την ξέρουμε.
[Περισσότερα πατώντας στο αντίστοιχο label]


Εν πασει περιπτώσει, σε μια κίνηση περισσότερο συμβολικού χαρακτήρα, υπάρχει το site "Hello from Earth" όπου μπορείτε να αφήσετε το μήνυμά σας μέχρι την Δευτέρα 24 Αυγούστου 2009 και ώρα 07:00 GMT. Το μήνυμα πρέπει να είναι στα αγγλικά.

Στην συνέχεια, με την βοήθεια της NASA και μέσω τού Canberra Deep Space Communication Complex στην Tidbinbilla τα μηνύματα θα αποσταλούν στον Gliese 581d.
Περίπου το Message in a Bottle, εν έτει 2009.


*Περισσότερα φυσικά στο site.

[Ο τίτλος είναι αναφορά στο "Postcards from Paraguay" τού Mark Knopfler.]


Friday, August 14, 2009

Καιταιγίδα στους Τροπικούς τού Τιτάνα


Image: Cassini


Άλλη μια ενδιαφέρουσα είδηση σχετική με τον Τιτάνα: ξέρουμε ότι παρουσιάζει μεν πολλές αναλογίες με την Γη, έχει ωστόσο και βασικές διαφορές όπως π.χ. ότι δεν παρατηρούνται συχνά καιρικά φαινόμενα.
Έτσι, είναι πολύ σημαντική η παρατήρηση τροπικών καταιγίδων στα τροπικά πλάτη τού δορυφόρου.
Μιλάμε μάλιστα για ένα σύστημα μεγέθους ίσο με την Ινδία.



Image Credits: Gemini Observatory/AURA/Henry Roe, Lowell Observatory/Emily Schaller, Insitute for Astronomy, University of Hawaii

Να θυμηθούμε εδώ ότι εκεί κοντά βρίσκεται και η περιοχή όπου είχε προσεδαφιστεί το Huygens, το οποίο είχε παρατηρήσει σχηματισμούς όπως αυλάκια που φαίνονταν να οφείλονται σε ροή υγρού.
-όπως ξέρουμε βέβαια, τον ρόλο τού νερού στον Τιτάνα παίζει το υγρό μεθάνιο, πιθανότατα.

Η δημοσίευση υπάρχει στο Nature που είναι συνδρομητικό, αλλά στο Gemini μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα, συν μια συνέντευξη της επικεφαλής της έρευνας, Emily Schaller.


Block Island

Άλλη μια φωτογραφία από το Opportunity, τού "Block Island" αυτήν την φορά. Της πέτρας δηλαδή με διάμετρο 60 εκατοστά που πιστεύεται ότι είναι μετεωρίτης και εντοπίστηκε από το όχημα πρόσφατα στην επιφάνεια τού πλανήτη.


Block Island, sol 1963 (1/8/2009)
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell University/USGS


Εδώ μια κοντνή άποψη, όπου βλέπουμε τους τριγωνικούς σχηματισμούς, οι οποίοι είναι συχνοί σε μετεωρίτες νικελιου σιδήρου που έχουν βρεθεί στην Γη.
Η αντίστοιχη κατάταξη έγινε για τον "Block Island" χάρη στην μορφολογία του αυτή αλλά και την ανάλυση από τους φασματογράφους τού Opportunity.
Πρόκειται δε για τον μεγαλύτερο μετεωρίτη που έχει εντοπιστεί ως τώρα στον Άρη.




Block Island, sol 1963 (1/8/2009)
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell University/USGS
(Και μια πιο γενική άποψη)



Thursday, August 13, 2009

Victoria from HiRISE

Ο κρατήρας Victoria και η εξερεύνησή του από το Opportunity ήταν από τα αγαπημένά μου θέματα σε αυτό το μπλογκ, και έχω ανεβάσει αρκετές φορές σχετικές φωτογραφίες.
Μια άλλη άποψή του μπορούμε να δούμε σήμερα, χάρη στην HiRISE τού Mars Reconnaissance Orbiter.


Ημερομηνία λήψης: 18 Ιουλίου 2009, απόσταση από την επιφάνεια τού Άρη~290km Image Credits: NASA/JPL-caltech/University of Arizona



Και δυο παλιότερες φωτογραφίες που προσωπικά μού αρέσουν πολύ, από το Opportunity:


Opportunity leaving Victoria (Αύγουστος 2008) Image Credits: NASA/JPL-Caltech


**Επανέρχομαι για να συμπληρώσω με μια φωτογραφία από το σημερινό "πρωτοσέλιδο" τού NASA Earth Observatory, καθώς το timing είναι απλά τέλειο. Ένας ακόμα κρατήρας, αυτήν την φορά στην Γη. Συγκεκριμένα: στην Αριζόνα. Ο Barringer Crater προέρχεται από μετεωρίτη και έχει ηλικία μόλις 50,000 ετών.
Αξίζει να επισκεφτείτε το λινκ, όπου βλέπετε την σύγκριση και με κρατήρα στην Σελήνη.




Meteor Crater image courtesy the National Map Seamless Server.


Monday, August 10, 2009

10 Αυγούστου 1519: Ferdinand Magellan

ne disbucassemo da questo stretto s'ingolfandone mar Pacifico




10 Αυγούστου 1519: O Φερδινάνδος Μαγγελάνος με τα Trinidad, San Antonio, Concepción, Victoria και Santiago αφήνει την Σεβίλλη και τα οδηγεί στο Sanlúcar de Barrameda, μέσω τού Guadalquivir.
Εκεί παρέμειναν ως τον Σεπτέμβριο που ξεκίνησε τον περίπλου της Γης.




Ο παρακάτω χάρτης δείχνει σημειωμένη την διαδρομή που ακολούθησε ο στόλος τού Μαγγελάνου, ενώ υπάρχει και μια βινιέτα τού Victoria.


Itineris Maritimi Navis Victoriae...
published by Scherer (Heinrich) in Munich~ 1700




[Τα υπόλοιπα είναι από παλιότερο ποστ στο παλιό μου μπλογκ]

*Η Ιστορία:

Στις 28 Νοεμβρίου 1520, τα πρώτα Ευρωπαϊκά πλοία έπλεαν στα νερά του Ειρηνικού, στη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού του Μαγγελάνου γύρω από τη Γη.

Ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος γεννήθηκε στο Oporto, και το όνειρό του ήταν να εξερευνήσει τα Νησιά των Μπαχαρικών. Ο Πορτογάλος Βασιλιάς δεν έδειξε προθυμία να τον στηρίξει, για καλή του τύχη όμως βρήκε βοήθεια στην Ισπανία και τον βασιλιά της.

Και έτσι στις 20 Σεπτεμβρίου 1519 ο Μαγγελάνος άφηνε την Ισπανία αναχωρώντας από το Sanlucar de Barrameda με έναν στόλο που αποτελούνταν από 5 πλοία :
τα Concepcion, San Antonio, Santiago, Victoria και την καραβέλλα Trinidad.

Μεγαλύτερο τμήμα όσων γνωρίζουμε για το ταξίδι αυτό, οφείλεται στις περιγραφές του Antonio Pigafetta , μέλους του πληρώματος ο οπ
οίος κρατούσε ημερολόγιο ("Relazione del Primo Viaggio Intorno Al Mondo" - το κείμενο στα Ιταλικά, zip file).

Περνώντας από τις Κανάριες Νησους, και το Cape Verde, ξεκίνησαν για την Βραζιλία. Περιμένοντας να περάσει ο χειμώνας παρέμειναν στη Νότιο Αργεντινή, στο San Julian της Παταγονίας.
Ο Μαγγελάνος έστειλε ένα από τα πλοία, το Santiago να εξερευνήσει την περιοχή και να βρει πέρασμα για να διασχίσουν την ήπειρο, όμως λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών το πλοίο χάθηκε (το πλήρωμα όμως δ
ιασώθηκε).


Μετά από μια ανταρσία ακομα (είχε προηγηθεί και άλλη) ο Μαγγελάνος αποφάσισε να κινηθούν νοτιότερα. Τον Αύγουστο λοιπόν του 1520 εγκαταλείπουν το San Julian και τελικά εντοπίζουν το πέρασμα που έψαχναν, σε γεωγραφικό πλάτος 52°S.
Και επειδή το διέσχισαν την 1η Νοεμβρίου, ημέρα των Αγίων Πάντων, ο Μαγγελάνος το ονόμασε Estreito de Todos los Santos (Κανάλι των Αγίων Πάντων).
Στη συνέχεια β
έβαια πήρε τη γνωστή μας ονομασία, στενά του Μαγγελάνου.

Στην διάρκεια του ταξιδιού το San Antonio εγκατέλειψε και επέστρεψε στην Ισπανία, έτσι απέμειναν τα τρία πλοία που τελικά πέρασαν στα νερά του Ειρηνικού στις 28 Νοεμβρίου :
τα Trinidad, Victoria και Concepcion.
Καθώς τα νερά του Ωκεανού αυτού
φαινόταν πολύ ήσυχα μετά τον ταραγμένο Ατλαντικό, ο Μαγγελάνος τον ονόμασε Mar Pacifico.


Ο στόλος του ήταν ο πρώτος στόλος που ολοκλήρωσε τον περίπλου της Γης - χωρίς τον Μαγγελάνο, ο οποίος σκοτώθηκε στις Φιλιππίνες απο Ιθαγενείς στις 27 Απριλίου 1521.
Ωστόσο ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους που διέσχισε όλους τους μεσημβρινούς της Γης (και αυτό γιατί σκοτώθηκε δυτικό
τερα της Ινδονησίας, την οποία όμως είχε επισκεφτεί σε προηγούμενο ταξίδι του).




Όσο για το πλοίο του, την Trinidad, ούτε αυτό κατάφερε να ολοκληρώσει το ταξίδι του. Ενώ αντίθετα επέστρεψε το Victoria, το οποίο ο Juan Sebastian Elcano οδήγησε πίσω στο Sanlucar de Barrameda με 17 επιζώντες Ευρωπαίους ναύτες από την αρχική αποστολή των 265 αντρών (ανάμεσά τους και ο Pigafetta).

Το παρακάτω νόμισμα αναπαριστά το Ανεμολόγιο (Compass Rose) που είχε χρησιμοποιήσει ο Μαγγελάνος. Μάλιστα, στην πίσω όψη τού νομίσματος φαίνεται το Victoria με τον Σταυρό τού Νότου (Crux /Southern Cross).


ESA's ExoMars - ένα ευρωπαϊκό όχημα στον Άρη

Image: ESA
*και ναι: μού θυμίζει τον Wall-E.


Η ESA άρχισε τις δοκιμές για το ExoMars, το όχημα που θα στείλει στον Άρη - μια αποστολή βέβαια που προετοιμάζεται εδώ και πολύ καιρό, αλλά όπως ξέρουμε και έχουμε συζητήσει ξανά, η ESA συνηθίζει να κρατάει χαμηλούς τόνους.

Οι δοκιμές λοιπόν ξεκίνησαν με την βοήθεια του εντελώς καινούριου software 3DROV, το οποίο βοηθάει στην όσο καλύτερη προσομοίωση τού περιβάλλοντος σε αυτά τα αρχικά στάδια.
Και όταν μιλάμε για περιβάλλον, εννοούμε την επιφάνεια του πλανήτη, με τις ανωμαλίες, τις ιδιομορφίες, την σύσταση (εξ όσων ξέρουμε πάντα), μέχρι και την σκόνη που μεταφέρεται με τους ανέμους. Αλλά εννοούμε και την θερμοκρασία, τον φωτισμό και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες.

Και, όπως είναι προφανές, πάνω από όλα αυτό που ενδιαφέρει είναι το πώς θα αλληλεπιδρά το όχημα με το περιβάλλον.
Κάτι το οποίο είναι πολύ πιο άγνωστό μας θέμα από το πώς πχ θα συμπεριφερθεί ένα σκάφος το οποίο θα βρεθεί σε τροχιά.
Έτσι λοιπόν όλη αυτή η λεπτομέρεια είναι πολύ σημαντική, όπως και η ακρίβεια που επιτυγχάνεται με την χρήση τού λογισμικού.
Να σημειωθεί δε ότι το πρόγραμμα είναι κατάλληλο και για την προσομοίωση αποστολών στην Σελήνη.

Καλή αρχή λοιπόν στην ESA και το ExoMars, ώστε να ανοίξει ο δρόμος και για μια πιο έντονη ευρωπαϊκή παρουσία στην κοντινή μας γειτονιά.
{Και, είναι ίσως δύσκολο να το φανταστεί κανείς,αλλά όλα αυτά τα βρήκα στο site της ESA!}

** Στο οποίο site της ESA μπορείτε να διαβάσετε μια πολύ ενδιαφέρουσα αναφορά σε μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Nature (6/8/09) με θέμα τον Άρη.
Πιο συγκεκριμένα, με θέμα το μεθάνιο που από το 2003 είχε ανιχνευθεί με το Mars Express.

" While there are ways to produce methane without life, such as by volcanic activity, it is the possible biological route that has focused attention on the discovery."
(Agustin Chicarro, ESA)


Sunday, August 09, 2009

Sun-day

Όπως ξέρετε, τις Κυριακές βρίσκω αφορμή λόγω μέρας να ανεβάσω μια φωτογραφία τού Ήλιου από το SOHO.
Μόνο που σήμερα το MDI είναι προσωρινά offline, καθώς ενημερώνεται με νέο σύνολο εντολών και data.
Σε λίγες μέρες θα επανέλθει κι εμείς για τώρα μπορούμε να θαυμάσουμε την τελευταία διαθέσιμη εικόνα του EIT 171
(Extreme ultraviolet Imaging Telescope EUV-Fe IX/X,171Å).
Είναι από τις 4 Αυγούστου 2009.


Image: SOHO


Πιο κάτω βλέπετε την εικόνα της ίδιας μέρας αλλά σε 195Å.
Τα βέλη που βλέπετε δείχνουν τις τρύπες στην κορώνα (άσπρα βέλη πάνω και κάτω) και τον σταθερό ηλιακό άνεμο (τα μικρά βέλη γύρω γύρω).
Υπάρχουν με κίτρινο κάποια loops με τα οποία έχουμε ασχοληθεί στο παρελθόν, και για το τέλος άφησα το πιο ενδιαφέρον:

Τα άσπρα βέλη που φαίνονται σε λίγο χαμηλότερα πλάτη, και προέρχονται από μια ακόμα τρύπα στην κορώνα, και τα οποία κατευθύνονται προς την Γη. Συνήθως χρειάζονται λίγες μέρες ώσπου να φτάσουν, προκαλώντας πιθανόν την εμφάνιση πολικών φώτων ή auroras.

Image: SOHO


Με λίγη τύχη, ίσως έχουμε καταγραφή τους και από τον ISS!


Τριπλό σύστημα αστεροειδή

Ο τίτλος δεν αναφέρεται σε ένα σύνολο τριών αστεροειδών:
Αλλά σε έναν αστεροειδή ο οποίος έχει δυο μινι δορυφόρους.


Image Credit: NASA/JPL/GSSR

O 1994 CC είναι ένας αστεροειδής που ανήκει στην ευρύτερη κλάση αντικειμένων ΝΕΟ (Near Earth Objects), βρίσκεται δηλαδή στην "γειτονιά μας".
Χωρίς όμως πάντα να είναι αυτό επικίνδυνο, το οποίο συμβαίνει με τους PHA (Potentially Hazardous Asteroids).
Ο συγκεκριμένος μάς πλησίασε και μάς προσπέρασε γύρω στις αρχές Ιουνίου, οπότε και τον κατέγραψε το Goldstone Solar System Radar της NASA.
(*Πλησιέστερη απόσταση: 2.52 εκ. χλμ, στις 10 Ιουνίου)

Αποτελείται λοιπόν από το κεντρικό αντικείμενο, τον αστεροειδή με διάμετρο περίπου 700 μέτρα, και τους δυο μικρότερους δορυφόρους του με διάμετρο γύρω στα 50 μέτρα (με βάση τις πρώτες εκτιμήσεις).
Είναι πρώτη φορά που έχουμε τόσα στοιχεία για τον 1994 CC, ενώ η επόμενη κοντινή διέλευσή του θα σημειωθεί το 2074.
Από τους ΝΕΟ αστεροειδείς που ανιχνεύονται με ραντάρ, το 1% περίπου ανήκουν σε τριπλά συστήματα.


Logicomix

Όπως έχω γράψει χωρίς φόβο και ίχνος ντροπής, τα τελευταία χρόνια διαβάζω όλο και πιο σπάνια - είτε μιλάμε για λογοτεχνία, ή πολύ περισσότερο για πιο απαιτητικά αναγνώσματα.
Δεν περηφανεύομαι, αλλά ούτε και νιώθω ενοχές. Μόνο μερικές φορές μού λείπει η χαρά να πιάσω ένα καλό βιβλίο στα χέρια μου και να μην θέλω να το αφήσω.

Ε αυτό έπαθα με το Logicomix - μια που σίγουρα το ξέρετε, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις από μένα.
Ο Bertrand Russell ως ήρωας comics αφηγείται τις περιπέτειές και τις αναζητήσεις του στην Λογική.

Έριξα μια ματιά Παρασκευή απόγευμα και έφτασα σελίδα 85. Το Σάββατο το πρωί διάβασα όλο σχεδόν το υπόλοιπο και σήμερα το πρωί απόλαυσα τις τελευταίες δέκα σελίδες.

Είναι ίσως περιττό, αλλά το λέω κι εγώ: άψογη δουλειά, φυσικά με τους δημιουργούς ήταν και αναμενόμενο (αλλιώς δεν θα το έπαιρνα, εννοείται).
Και ειδικότερα το σχέδιο μού θύμισε παλιές καλές εποχές που διάβαζα Βαβέλ.
Και αυτό που μού άρεσε περισσότερο ήταν η αισιόδοξη ματιά-παρέμβαση τού Χρίστου, όσο πλησιάζαμε προς το τέλος (και όταν λέω αισιόδοξη δεν εννοώ με την παρεξηγημένη, αφελή έννοια).

Πιο σπουδαίο ίσως από όλα: είναι ένα βιβλίο που μπορεί να εμπνεύσει έναν έφηβο - πολύτιμο κεφάλαιο ειδικά στις μέρες μας.

Σε προσωπικό επίπεδο πάντως, το καταχάρηκα, και από όσα διάβασα ελπίζω να υπάρξει και άλλη ανάλογη προσπάθεια
(το λέει καθαρά: αυτός ήταν ο πρόλογος!).


Saturday, August 08, 2009

Titan Lakes II

**Καθώς ολοκληρώθηκε άλλη μια διέλευση τού Cassini κοντά από τον Τιτάνα, είχαμε και νέες ανακοινώσεις. Κι επειδή έχει πια χαρτογραφηθεί περίπου το 1/3 του δορυφόρου τού Κρόνου (που ωστόσο είναι αρκετά μεγάλος), υπάρχει και μια σχετική αρθογραφία. Αναφορές λοιπόν σήμερα συνοπτικά στις ομοιότητες με την (νεαρή) Γη.
Οροσειρές, ακτογραμμές, και λίμνες αλλά και νέφη με βροχές - μόνο που το υγρό αντί για νερό είναι μεθάνιο και αιθάνιο. Η αναλογία όμως με τον κύκλο νερού ως προς τα φαινόμενα, ακόμα και την εποχικότητα, είναι συναρπαστική.
Ξανασηκώνω λοιπόν ένα περσινό ποστ και στο τέλος κάποια ακόμα λινκς σε παλιότερες αναρτήσεις.


*****
Αφού το έθιξα στο προηγούμενο ποστ, ώρα τώρα και για τις πραγματικές φωτογραφίες:

Οι λίμνες λοιπόν για τις οποίες μιλούσαμε τόσο καιρό, επιβεβαιώθηκαν.



Στην φωτογραφία η Ontario Lacus, έκτασης περίπου 20,000 τ.χλμ. και γεμάτη με αιθάνιο και άλλους υδρογονάνθρακες καθώς και υγρό άζωτο
- τα συστατικά δηλαδή για τα οποία αρχικά υπήρχαν εικασίες και μετά ενδείξεις, πλέον είναι και επισήμως το υγρό που γεμίζει τις λίμνες στον δορυφόρο αυτόν του Κρόνου.


Και μια πιο πανοραμική άποψη, όπου χρησιμοποιήθηκαν διάφορα δεδομένα από το ραντάρ τού Cassini.




Μια σφαιρική εικόνα τού Τιτάνα.


(*Μπορώ να πω ότι με αυτές τις φωτογραφίες, ναι, ενθουσιάστηκα για τα καλά)
All Images: NASA / JPL


*update:

Είναι λοιπόν επίσης σημαντικό ότι το οι μετρήσεις του VIMS (του σχετικού δλδ οργάνου του Cassini), αποκλείουν την ύπαρξη νερού ή CO2 - τουλάχιστον στην συγκεκριμένη λίμνη, την Ontario Lacus.
Αντίθετα, η ύπαρξη υγρού αιθανιου και μεθανιου έχει επιβεβαιωθεί.
Όσο για το σκουρότερο χρώμα που έχει η ακτογραμμή, αποτελεί πιθανή ένδειξη για ύπαρξη οργανικής ύλης σε υγρή μορφή, στην "παραλία" της λίμνης.

Με όλα αυτά, ο Τιτάνας εξακολουθεί να παραμένει από τους πολύ συναρπαστικούς κόσμους, τουλάχιστον αυτούς που προς το παρόν γνωρίζουμε κάπως.
(Προσωπική μου άποψη, όχι μόνο για το θέμα "φιλοξενία ζωής".. εξίσου συναρπαστικό είναι το πόσο μεγάλες ομοιότητες αλλά και -την ίδια στιγμή- πόσο μεγάλες διαφορές παρουσιάζει με την Γη μας.
Α million miles away κι αυτός..)

*******
* Αναλυτικά για τις λίμνες:

* Εποχιακή αλλαγή

* Kissing Lakes








Νεος δορυφόρος τού Κρόνου εντοπίστηκε

Image Credit: NASA/JPL/Space Science Institute
July 26, 2009

Ένας ακόμα, αρκετά μικροσκοπικός φυσικά, δορυφόρος τού Κρόνου εντοπίστηκε σε φωτογραφίες τού Cassini.
Έχει πλάτος περίπου 400 μέτρα (κατά πάσα πιθανότητα) και βρίσκεται περίπου 500χλμ εσωτερικά τού δακτυλίου Β, και 200 μέτρα πάνω από το επίπεδο των δακτυλίων.

Τέλος, καθώς ο Β έχει αρκετά μεγάλη πυκνότητα, δεν φαίνεται να παρουσιάζει αλλοιώσεις εξαιτίας της επίδρασης τού δορυφόρου - σε αντίθεση πχ με την ομάδα μικρών δορυφόρων που είχε εντοπιστεί στον Α, και μάλιστα ακριβώς εξαιτίας των "αυλακώσεων" που δημιούργησαν.

Περισσότερα προσεχώς, αν υπάρξει κάποιο σοβαρό νέο.


Friday, August 07, 2009

Airport Mania



Όπως πάντα, παραμέλησα για καλά τον τομέα "Games" - και όπως το βλέπω έτσι θα πηγαίνει, μια που ήδη με την βασική θεματολογία τού μπλογκ δεν μένει ώρα για πολλά.

Στο κυρίως θέμα:
Θυμάστε πόσο έκανα τον κόσο άνω κάτω ψάχνοντας εκείνο το παλιο καλό εντελώς στοιχειώδες ATC 0.8? Ε δεν το βρήκα ακόμα, αλλά βρήκα κάτι διαφορετικό μεν συμπαθητικό δε.

Air Traffic Control "Airport Mania" από το BigFish Games
(δίνει την δοκιμαστική έκδοση για μια ώρα δωρεάν παιχνίδι. Επίσης, μια που πλέον ενδιαφέρει πολλούς, ναι υπάρχει και για το iPhone).


Νέες εντυπωσιακές ανακαλύψεις για εξωπλανήτη χάρη στο Kepler.

Όταν κοιτάς από κοντά.. κατά παράφραση τού γνωστού τραγουδιού λοιπόν, το Kepler εξέτασε με μεγαλύτερη λεπτομέρεια έναν ήδη γνωστό εξωπλανήτη και το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.
Ο HAT-P-7b είναι γνωστός από το 2008, και θεωρούνταν ένας "Hot Jupiter" με τροχιά πολύ κοντά στο άστρο του και περίοδο περίπου 2 μέρες.

Image: NASA/Kepler


Μετά τις νέες παρατηρήσεις προκύπτει ότι έχει μια "σκοτεινή πλευρά" και πολύπλοκη ατμόσφαιρα με εξωτικά στοιχεία όπως το οξείδιο τού τιτανίου.
Επιπλέον, ήταν δυνατή ή εκτίμηση της ποσότητας φωτός που αντανακλά ο πλανήτης, και της διαφοράς θερμοκρασιών ανάμεσα στις δυο αυτές πλευρές (μέρας - νύχτας).


Image: NASA/Kepler

Αυτά δε μετά από δεδομένα μόλις δέκα ημερών, και μάλιστα πριν αρχίσει η επίσημη φάση της επιστημονικής έρευνας, 5 μόλις μήνες μετά την έναρξη της αποστολής στις 5 Μαρτίου 2009.
Δικαίως λοιπόν μπορεί να αναλογιστεί κανείς σε πόσο πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις να ελπίζουμε.
Και ειδικότερα όσον αφορά στην δυνατότητα τού Kepler να εντοπίσει παρόμοιους με την Γη πλανήτες.

Η σχετική δημοσίευση υπάρχει στο Science (απόσπασμα).


Η ανακοίνωση τού CERN για την έναρξη τού LHC.

Η ανακοίνωση τού CERN για την έναρξη τού LHC (δε νομίζω να το έχασε κανείς, αν ενδιαφέρεστε πάντως η είδηση συνεχίζει στο site).

"Geneva, 6 August 2009. CERN's1 Large Hadron Collider will initially run at an energy of 3.5 TeV per beam when it starts up in November this year. This news comes after all tests on the machine's high-current electrical connections were completed last week, indicating that no further repairs are necessary for safe running."

CERN Press Release


Thursday, August 06, 2009

Binary details

Image: ESO/ Wide Field Imager on the MPG/ESO 2.2-metre telescope
at La Silla, Chile


Φωτογραφία από το ESO μιας ομάδας άστρων προς τον αστερισμό Carina, όπου τα άστρα έχουν διαφορετικά χρώματα και λαμπρότητα.
Στο κέντρο βρίσκεται ο HD 87643, που έχει μελετηθεί και στο παρελθόν λεπτομερώς με διάφορα τηλεσκόπια.
Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι πρόκειται για αστέρα τύπου B[e] - δηλαδή τύπου Β, με γραμμές εκπομπής (υδρογόνου) στο φάσμα του. Εκεί οφείλεται και το "e".

*Οι αστέρες τύπου Β είναι ιδιαίτερα φωτεινοί και έχουν μπλε χρώμα, και είναι δεύτεροι στην κατάταξη κατά τον φασματικό τύπο.
Καθώς είναι τόσο έντονα ζούν και πολύ λίγο, και πολλές φορές τα βλέπουμε σε σχηματισμούς με αστρα τύπου Ο (ΟΒ associations), που είναι πολύ πιο χαλαροί από ανοιχτά σμήνη πχ.
Και από τέτοια άστρα αποτελείται το πολύ γνωστό και αγαπητό μας σμήνος των Πλειάδων.


Image: Wikimedia Commons
Κατάταξη κατά Morgan-Keenan των φασματικών τύπων αστέρων

Ο υπο-τύπος λοιπόν αυτός των αστέρων Β, παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον και είναι ελκυστικό αντικείμενο προς μελέτη.
Στην φωτογραφία διακρίνεται καθαρά το νεφέλωμα σκόνης και αερίου που περιβάλλει το άστρο αντανακλώντας το φως του. Το νεφέλωμα αυτό φαίνεται δε να έχει μορφοποιηθεί από τον αστρικό άνεμο.
Παρακάτω έχουμε ζουμ με 3 διαφορετικά όργανα, και διαφορετικό βαθμό λεπτομέρειας.

Images: ESO Wide Field Imager on the ESO/MPG 2.2-metre telescope on La Silla/ Zoom with NACO on ESO's VLT on Paranal/ Zoom with the AMBER (VLTI)


Κάτι όμως ακόμα πιο εντυπωσιακό (το οποίο εντοπίστηκε με συνδυασμό παρατηρήσεων και τεχνικών, που στόχευαν στο να απομονώσουν τον "θόρυβο" της ατμόσφαιρας) είναι ότι υπάρχει και συνοδός αστέρας, έχουμε δηλαδή ένα δυαδικό αστρο. Ο συνοδός βρίσκεται σε απόσταση περίπου 50 φορές όσο η απόσταση Γης-Ήλιου και το ένα άστρο περιφέρεται γύρω από το άλλο με τροχιές ανάμεσα σε 20 και 50 χρόνια.

Η παρουσία του δε δίνει μια πιθανή εξήγηση για την εκπομπή ύλης από το κύριο άστρο, που φαίνεται να παρατηρείται κάθε 15 με 50 χρόνια και αφήνει τα ίχνη της στο νεφέλωμα.

*ESO


6 Αυγούστου: Έκλειψη Σελήνης

Στις 6 Αυγούστου εκτός από την Πανσέληνο (Green Corn Moon ή Grain Moon), έχουμε και έκλειψη Σελήνης -πάλι!
Το φαινόμενο ναι μεν δεν θα είναι παλι ιδιαίτερα έντονο, ωστόσο θα είναι ορατό και στην περιοχή μας.


Image: NASA


Το "ορατό" βέβαια είναι σχετικό, τουλάχιστον για γυμνό οφθαλμό, καθώς η NASA δίνει μέγεθος 0.402.
Θα ξεκινήσει στις 23:04 GMT και θα διαρκέσει 3 περίπου ώρες.
Περισσότερα στην σχετική σελίδα .
Και προσοχή: τα λινκς που δίνει είναι όλα σε PDF, δηλαδή αν τα πατήσετε θα σάς ανοίξει το Acrobat Reader (ή όποιο άλλο πρόγραμμα χρησιμοποιείτε).


Η Πανσέληνος ωστόσο τού Αυγούστου είναι πάντα εντυπωσιακή, όχι μόνο γιατί είμαστε σε κάποια παραλία ή γενικώς στην εξοχή και απολαμβάνουμε το θέαμα.
Το "περίεργο" χρώμα και μέγεθος οφείλεται σε ένα οπτικό φαινόμενο που είναι γνωστό σαν "Moon Illusion". Με λίγα λόγια, είναι κάτι σαν οφθαλμαπάτη.

Αυτό βέβαια σε καμμιά περίπτωση δεν θα πρέπει να αφαιρέσει την μαγεία του θεάματος, για τον απλό λόγο ότι δεν ζούμε στον Μεσαίωνα ώστε να φοβόμαστε την Επιστήμη.

Όλα συνυπάρχουν αρμονικά, αρκεί να τους αφήσουμε χώρο!
Με αυτά, καλή παρατήρηση και καλά να τα περάσετε.
Όσο για τον ουρανό τον Αύγουστο γενικότερα, στο πλάι υπάρχει και το σχετικό λινκ.



*Στις 7 Ιουλίου 2009 μαζί με την Πανσέληνο είχαμε και την παρακάτω έκλειψη της Σελήνης



Image: NASA

Εκτός από το ότι στην Ευρώπη δεν ήταν ορατή, και εκεί που ήταν, το φαινόμενο δεν ήταν πολύ έντονο.

Όσο για το τι σημαίνει σχηματικά η έκλειψη, από την Wikipedia

Image: Wikimedia Commons


Hyperactive Galaxies in the Early Universe

To Hubble συνεχίζει να μάς θυμίζει πόσο ξεχωριστό είναι: νέες μελέτες λοιπόν, προκύπτουν με συνδυασμό δεδομένων τού Hubble από το 2007 με παρατηρήσεις τού Gemini South telescope στην Χιλή.

Έτσι, κοιτώντας περίπου 11 δις χρόνια πίσω (δηλαδή πολύ πιο κοντά στην αρχή τής Μεγάλης Έκρηξης από ό,τι στο σήμερα), μελετήθηκαν οι κινήσεις αστέρων σε τόσο μακρυνούς γαλαξίες. Οι ταχύτητες λοιπόν έφταναν ως 1,000,000 μιλια/ωρα, περίπου διπλάσια ταχύτητα από αυτήν με την οποία κινείται ο Ήλιος μας μέσα στον Γαλαξία.


Image by Hubble, at Hubblesite.org


Και να θυμηθούμε ότι πολύ πρόσφατη είναι και η έρευνα για την μορφή των γαλαξιών εκείνη την εποχή, που ήταν συμπαγείς αλλά είχαν αστρική μάζα πολύ κοντά σς αυτήν των σημερινών ελλειπτικων.
Είναι ίσως άλλη μια ευκαιρία να θυμηθούμε πόσο λίγα ξέρουμε και πόσες βεβαιότητες έχουμε παρ'όλα αυτά.

Η μελέτη θα δημοσιευτεί στο σημερινό τεύχος τού Nature.
(Το οποίο είναι συνδρομητικό και δημοσιεύει μόνο περιλήψεις, εξ ου και δεν μπαίνω στον κόπο να περνάω το λινκ. Περισσότερα φυσικά στο site τού Hubble).


Wednesday, August 05, 2009

Τα νέα τού New Horizons

Είναι από τις αποστολές με βάθος χρόνου, κι εφόσον δεν στέλνει ειδήσεις δεν απασχολεί και πολύ, γενικώς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χάνει την αξία του ή ότι περιμένουμε με λιγότερο ενδιαφέρον, ειδικώς (=οι "φίλοι" του).

Πριν από έναν περίπου μήνα λοιπόν τα όργανα τού σκάφους ξανατέθηκαν σε λειτουργία, ωστόσο σιγά σιγά ετοιμάζεται και πάλι να τεθεί σε κατάσταση "χειμερίας νάρκης".
Το σκάφος, στις 27 Ιουλίου βρέθηκε στις 14 AU από τον Ήλιο (μια μέρα μετά τα γενέθλιά μου, ήταν άλλη μια από τις ωραίες αυτές ειδήσεις που ταιριάζουν με το όλον εορταστικό κλίμα!).
Πλησιάζει δε στο μέσο ανάμεσα στις τροχιές Κρόνου και Ουρανού, όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα.
Το οποίο όπως και όλα τα σχετικά υπάρχουν στο site.
New Horizons.


 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 License.